ตอนเห็นผลอัลตราซาวด์ครั้งแรกยอมรับว่าช็อกมาก เพราะก่อนหน้านั้นเราคิดว่า “ประจำเดือนมามาก มีลิ่มเลือด ปวดท้องน้อยด้านขวา” เป็นเรื่องธรรมดาของคนเป็นประจำเดือน แต่พอหมออธิบายภาพอัลตราซาวด์มดลูกและรังไข่ให้ฟัง ถึงได้รู้ว่ามันอาจไม่ปกติเสมอไป 1) อ่านผลอัลตราซาวด์แบบคนทั่วไปพอเข้าใจ ในใบอัลตราซาวด์มักมีคำว่า RT-OVARY / LT-OVARY (รังไข่ขวา/ซ้าย) และขนาดก้อนหรือถุงน้ำเป็น “ซม.” ของเราเจอถุงน้ำรังไข่ขนาดประมาณ 6 ซม. และเจอเนื้องอกในมดลูกประมาณ 2 ซม. หมอจะดูเพิ่มว่าลักษณะถุงน้ำเป็นแบบน้ำใส/มีผนังหนา/มีเลือดเก่า (กลุ่มที่หลายคนเรียก chocolate cyst หรือช็อคโกแลตซีส) ซึ่งรายละเอียดพวกนี้มีผลต่อแผนรักษา 2) “ขนาดมดลูกปกติ” แปลว่าอะไร หลายคนเสิร์ชคำนี้เพราะกังวลว่ามดลูกใหญ่/เล็กผิดปกติ โดยทั่วไปหมอจะดู “ขนาดมดลูกปกติ” เทียบกับช่วงวัย น้ำหนักตัว เคยมีบุตรหรือไม่ และดูรูปทรงโพรงมดลูกด้วย บางคนมดลูกขนาดปกติแต่มี “ซิสในมดลูก” หรือมีเนื้องอกมดลูกก้อนเล็ก ๆ ก็ยังทำให้ประจำเดือนมามากหรือปวดได้ ดังนั้นอย่าอ่านแค่คำว่า “ปกติ” แล้วชะล่าใจ ควรถามหมอว่าอาการเราสัมพันธ์กับผลไหน 3) ทำไมถึงต้องให้น้ำเกลือ (รูปภาพให้น้ำเกลือที่หลายคนสงสัย) ตอนแอดมิทหรือเตรียมผ่าตัด พยาบาลจะใส่สายน้ำเกลือเพื่อให้น้ำ/ยา แก้ปวด ยาปฏิชีวนะ หรือยาลดคลื่นไส้ และเผื่อกรณีต้องงดน้ำงดอาหารก่อนผ่าตัด เราเองตอนเห็นสายน้ำเกลือครั้งแรกก็เครียด แต่จริง ๆ ทำให้การให้ยาระหว่างผ่าตัดและหลังผ่าตัดสะดวกขึ้นมาก 4) ส่องกล้องผ่าตัด: หลังผ่าตัดเจ็บตรงไหนบ้าง ของเรามีแผลเล็ก 3 จุด (บริเวณสะดือและช่วงขอบกางเกง) ความเจ็บจะคล้ายปวดประจำเดือนหน่วง ๆ บวกกับตึงแผล เวลาลุกนั่งไอจามจะรู้สึกมากขึ้น เคล็ดลับส่วนตัวคือกอดหมอนเล็ก ๆ เวลาจะลุก/ไอ ช่วยลดแรงกระแทกที่หน้าท้อง และเดินช้า ๆ วันแรก ๆ ช่วยให้ฟื้นตัวไว 5) ทริคคุยกับหมอให้ได้คำตอบตรงที่กังวล - ก้อน/ถุงน้ำอยู่ตำแหน่งไหน (รังไข่ขวา/ซ้าย) และขนาดเท่าไร - เข้าข่าย chocolate cyst ไหม และมีโอกาสเป็นซ้ำแค่ไหน - เนื้องอกมดลูกกระทบโพรงมดลูกหรือทำให้เลือดออกมากไหม - ต้องติดตามอัลตราซาวด์มดลูก/รังไข่อีกเมื่อไร - ถ้าต้องกินยาคุมเพื่อกดอาการ ควรกินนานแค่ไหน และมีผลข้างเคียงอะไร สุดท้ายอยากบอกว่า ถ้ามีอาการประจำเดือนมามากผิดปกติ ปวดท้องน้อยข้างใดข้างหนึ่งเรื้อรัง หรือรอบเดือนแปลกไป ลองไปอัลตราซาวด์มดลูกและรังไข่สักครั้ง มันช่วยให้รู้สาเหตุเร็ว และวางแผนรักษาได้ทันก่อนจะต้องเจ็บหนักกว่านี้