คณะครุศาสตร์เรียนอะไร ? มีสาขาไหนบ้าง ?

ถ้าเพิ่งเริ่มหาข้อมูล “คณะครุศาสตร์/คณะศึกษาศาสตร์ คืออะไร” แบบเร็ว ๆ มุมมองของเราคือคณะนี้ไม่ได้เรียนแค่วิชาที่จะไปสอนอย่างเดียว แต่เรียน “ความเป็นครู” และ “วิธีทำให้คนเรียนรู้” ควบคู่กันไปด้วย เลยเหมาะกับคนที่อยากทำงานเกี่ยวกับการสอน พัฒนาผู้เรียน หรือทำงานสายการศึกษากว้าง ๆ ครุศาสตร์เรียนเกี่ยวกับอะไรบ้าง? โดยทั่วไปจะมีวิชาพื้นฐานด้านวิชาชีพครูที่เจอค่อนข้างเหมือนกัน เช่น - การจัดการเรียนการสอน/การออกแบบแผนการสอน (จะได้ฝึกเขียนแผน ออกแบบกิจกรรม) - จิตวิทยาการศึกษา และการดูแลผู้เรียน (เข้าใจวัยเด็ก-วัยรุ่น การจูงใจ การจัดการพฤติกรรม) - การวัดและประเมินผล (ทำข้อสอบ รูบริก เก็บคะแนนให้ยุติธรรม) - การใช้สื่อและเทคโนโลยีการศึกษา - การวิจัยในชั้นเรียน/การพัฒนานวัตกรรมการสอน หลายมหาลัยจะมีช่วง “ฝึกประสบการณ์วิชาชีพครู” หรือฝึกสอนจริงในโรงเรียนด้วย อันนี้เป็นจุดที่ทำให้เห็นภาพงานครูชัดมาก คณะครุศาสตร์ มีสาขาอะไรบ้าง? สาขาที่เห็นเปิดบ่อย (แล้วคนค้นหาเยอะ) เช่น - ปฐมวัย: เน้นพัฒนาการเด็กเล็ก กิจกรรมการเรียนรู้ผ่านการเล่น - ประถมศึกษา: ครูประจำชั้น สอนได้หลายวิชา ต้องรอบด้าน - มัธยมศึกษา (แยกตามวิชาเอก): เช่น คณิตศาสตร์ วิทยาศาสตร์ ภาษาไทย ภาษาอังกฤษ สังคม ฯลฯ เน้นความลึกของวิชา + วิธีสอน - ศิลปศึกษา / ดนตรีศึกษา: มีทั้งทักษะปฏิบัติและการสอน - สุขศึกษาและพลศึกษา: เน้นการเคลื่อนไหว สุขภาพ การสอนกิจกรรมกีฬา - จิตวิทยาการปรึกษา/แนะแนว (บางที่อยู่ในสายครุ/ศึกษา): เน้นการให้คำปรึกษา งานแนะแนวในโรงเรียน คำว่า “ครุศาสตร์ สาขา” ในแต่ละมหาลัยอาจเรียกไม่เหมือนกัน บางที่ใช้คำว่า โปรแกรม/วิชาเอก/กลุ่มวิชา แนะนำให้ดูหลักสูตรของคณะนั้น ๆ ประกอบ ครุศาสตร์เรียนกี่ปี? ยากมั้ย? ส่วนมากหลักสูตรครูจะประมาณ 4 ปี (บางหลักสูตร/บางช่วงนโยบายอาจแตกต่าง) ความยากของเราอยู่ที่ “ต้องบาลานซ์ 2 อย่าง” คือ 1) เรียนเนื้อหาวิชาเอกให้แน่นพอไปสอน และ 2) ทำงานสายครูที่เป็นงานชิ้น ๆ เช่น แผนการสอน สื่อการสอน แฟ้มสะสมงาน และช่วงฝึกสอนที่ใช้พลังเยอะมาก แต่ถ้าชอบทำกิจกรรม ชอบอธิบาย ชอบเห็นคนเข้าใจสิ่งที่เราสอน จะสนุกและมีแรงไปต่อ เลือกสาขาครุศาสตร์ยังไงให้เหมาะกับเรา? ทริคที่เราใช้คือ 1) เลือก “วัยที่อยากสอน” ก่อน (ปฐมวัย/ประถม/มัธยม) 2) เช็ก “วิชาเอกที่ถนัดและเรียนได้ยาว ๆ” เพราะต้องใช้ไปทั้งตอนเรียนและตอนทำงาน 3) ลองนึกภาพงานจริง: ชอบดูแลเด็กเล็กไหม ชอบสอนเป็นคลาสไหม หรือชอบงานแนะแนว/ให้คำปรึกษา 4) ดูมหาลัยที่สนใจว่าเปิดสาขานั้นไหม และรูปแบบฝึกสอน/กิจกรรมเป็นแบบไหน หวังว่าส่วนเสริมนี้จะช่วยให้คนที่ค้นหา “คณะครุศาสตร์มีสาขาอะไรบ้าง/เรียนเกี่ยวกับอะไร/เรียนกี่ปี/ยากมั้ย” ตัดสินใจง่ายขึ้นนะ