สรุป 27 ฮอร์โมนในร่างกาย ออกสอบชีวะทุกปี !

ถ้าจะท่อง “ฮอร์โมน ชีวะ ม.6” ให้ไวขึ้น เราแนะนำให้จำเป็น “ชุด ๆ” ตามต่อม/อวัยวะ แล้วค่อยไล่เป็นตาราง 3 ช่องเหมือนในสรุป: แหล่งสร้าง → อวัยวะเป้าหมาย → หน้าที่หลัก วิธีนี้ช่วยมากเวลาทำข้อสอบ A-Level เพราะโจทย์ชอบถามให้จับคู่ หรือให้สถานการณ์แล้วเดาว่าขาด/เกินฮอร์โมนไหน 1) ชุด Hypothalamus & ต่อมใต้สมอง (Pituitary) - ภาพรวมที่ออกบ่อยคือ แกนควบคุม (axis) Hypothalamus สั่งต่อมใต้สมองส่วนหน้า แล้วไปกระตุ้นต่อมปลายทาง - จำ “หลัง–หน้า” ให้ชัด: ต่อมใต้สมองส่วนหลังมักเจอ ADH (คุมน้ำที่ไต) และ Oxytocin (การบีบตัวมดลูก/หลั่งน้ำนม) - ส่วนต่อมใต้สมองส่วนหน้าชอบถาม GH, TSH, ACTH, FSH, LH, Prolactin ทริคของเรา: ถ้าโจทย์พูดถึง “ต่อมปลายทาง” ให้คิดถึง TSH→ไทรอยด์, ACTH→หมวกไตส่วนนอก, FSH/LH→อัณฑะ/รังไข่ ก่อนเสมอ 2) ชุดไทรอยด์–พาราไทรอยด์ (แคลเซียมออกสอบบ่อย) - Thyroxine (T3/T4) = เร่งเมตาบอลิซึม/การเจริญเติบโต - Calcitonin vs PTH ชอบให้สลับกัน: Calcitonin ลด Ca2+ ในเลือด (ฝากเข้ากระดูก) ส่วน PTH เพิ่ม Ca2+ (ดึงออกจากกระดูก/ดูดกลับที่ไต/ช่วยดูดซึม) ทริค: เจอโจทย์ “ชาปลายมือปลายเท้า/กล้ามเนื้อเกร็ง” ให้นึกถึงแคลเซียมผิดปกติและ PTH ก่อน 3) ชุดหมวกไต (Adrenal) แยกส่วนนอก–ส่วนใน - ส่วนนอก: Glucocorticoid (เช่น cortisol) เกี่ยวกับความเครียด/น้ำตาล, Mineralocorticoid (เช่น aldosterone) เกี่ยวกับเกลือแร่-ความดัน, และ sex hormones - ส่วนใน: Epinephrine/Norepinephrine = สู้หรือหนี (หัวใจเต้นเร็ว ความดันขึ้น) โจทย์มักให้สถานการณ์ “เครียด นอนไม่พอ น้ำตาลสูง” หรือ “ขาด aldosterone แล้วโซเดียมต่ำ ความดันตก” 4) ชุดตับอ่อน–ไต–ไทมัส - Insulin ลดน้ำตาลในเลือด, Glucagon เพิ่มน้ำตาลในเลือด (ข้อนี้คือพื้นฐานตารางฮอร์โมนที่ต้องแม่น) - ไต: Erythropoietin กระตุ้นสร้างเม็ดเลือดแดง (โยงกับภาวะออกซิเจนต่ำ) - ไทมัส: Thymosin ช่วยพัฒนา T-lymphocyte (ภูมิคุ้มกัน) 5) ชุดสืบพันธุ์ + รก + ไพเนียล - Testosterone/Estrogen/Progesterone ออกแนวหน้าที่รอง/ลักษณะเพศ/รอบเดือน - hCG จากรก “คงอยู่ของคอร์ปัสลูเทียม” (เจอบ่อยในเรื่องการตั้งครรภ์) - Melatonin (ต่อมไพเนียล) เกี่ยวกับวงจรนอนหลับ วิธีทำตารางฮอร์โมนให้จำขึ้นจริง (เราใช้ก่อนสอบ) - ทำแฟลชการ์ด 1 ใบต่อ 1 ฮอร์โมน: หน้าแรกชื่อ+แหล่งสร้าง หลังการ์ดใส่ “เป้าหมาย + หน้าที่ 1 ประโยค” - ฝึกทำข้อสอบแบบจับคู่: ปิดคอลัมน์หน้าที่ แล้วให้ตัวเองเติม - เวลาอ่าน ให้เน้นคำกริยา: “กระตุ้น/ยับยั้ง/เพิ่ม/ลด” เพราะข้อสอบชอบหลอกด้วยทิศทาง ถ้าอ่านสรุป 27 ฮอร์โมนนี้แล้ว แนะนำให้ซ้อมด้วยการไล่พูดเองตามลำดับต่อม (Hypothalamus→Pituitary→ไทรอยด์/หมวกไต/ตับอ่อน→สืบพันธุ์) จะช่วยให้จำได้เป็นระบบและไม่สับสนตอนเจอโจทย์สถานการณ์