โรคพิษสุนัขบ้า

พอมีประกาศ “พบแมวป่วยด้วยโรคพิษสุนัขบ้า” แถวลาดสวาย-บึงยี่โถ และพื้นที่ใกล้เคียง (รัศมี 5 กม.) หลายคนจะเริ่มกังวลว่า “อาการพิษสุนัขบ้าในคน” เป็นยังไง และถ้าเผลอโดนกัด/ข่วนจะต้องทำอะไรบ้าง เรารวบรวมแบบเข้าใจง่ายจากที่เคยไปสอบถามบุคลากรทางการแพทย์ไว้ เผื่อช่วยให้ตัดสินใจได้เร็วขึ้น 1) อาการพิษสุนัขบ้าในคน (Rabies) ที่ควรระวัง - ระยะแรกมักเหมือนไข้หวัด: มีไข้ อ่อนเพลีย ปวดเมื่อย เบื่ออาหาร - อาการเฉพาะที่แผล: ปวดแสบปวดร้อน คัน หรือชาบริเวณที่ถูกกัด/ข่วน (บางคนเริ่มรู้สึกแปลกๆ ก่อนมีอาการอื่น) - ระยะมีอาการทางระบบประสาท: กระสับกระส่าย สับสน กลัวน้ำ/กลัวลม (ดื่มน้ำแล้วเจ็บคอหรือเกร็ง), น้ำลายมาก กลืนลำบาก เสียงแหบ ชัก หรืออัมพาต หมายเหตุสำคัญ: ถ้าเริ่มมีอาการทางระบบประสาทแล้ว โรคนี้อันตรายมาก ดังนั้น “อย่ารอดูอาการ” ให้รีบไปพบแพทย์ตั้งแต่วันแรกที่ถูกกัด/ข่วนจะปลอดภัยกว่า 2) ระยะฟักตัวนานแค่ไหน? ระยะฟักตัวของโรคพิษสุนัขบ้าในคนอาจสั้นไม่กี่วัน ไปจนถึงหลายเดือน (บางรายนานกว่านั้น) ขึ้นกับตำแหน่งแผล (ใกล้ศีรษะ/ใบหน้าเสี่ยงกว่า), ความลึกของแผล และปริมาณเชื้อ ดังนั้นต่อให้แผลเล็ก ก็ยังไม่ควรชะล่าใจ 3) ถูกกัด/ข่วน/เลียแผล ต้องทำอะไรทันที (ปฐมพยาบาล) - ล้างแผลด้วยน้ำไหลและสบู่ทันที อย่างน้อย 10–15 นาที (สำคัญมาก) - ถ้ามี ให้ใช้สารฆ่าเชื้อ เช่น โพวิโดนไอโอดีนทารอบแผล - หลีกเลี่ยงการปิดแผลแน่นๆ และอย่าทายา/สมุนไพรที่ทำให้แผลอับ - รีบไปพบแพทย์เพื่อประเมินวัคซีนและการให้ “อิมมูโนโกลบูลิน” (ในกรณีแผลเสี่ยงสูง) 4) แบบไหนเรียกว่าเสี่ยง ต้องไปฉีดวัคซีน? - ถูกกัดจนเป็นแผลเลือดออก - ถูกข่วนจนผิวหนังถลอก/มีเลือดซึม - น้ำลายสัตว์มาโดนแผลสด ตา ปาก จมูก - สัตว์มีอาการเข้าข่ายต้องสงสัย เช่น ดุผิดปกติ กัดมั่ว น้ำลายไหล ลิ้นห้อย ตัวแข็ง หรือพบตายผิดปกติ ถ้าเป็นสัตว์จรจัด/สัตว์ที่ติดตามดูอาการไม่ได้ แนะนำให้ไปพบแพทย์ทันทีเพื่อเริ่มวัคซีนตามแนวทาง 5) ช่วงมีการประกาศพื้นที่ระบาด ควรทำยังไงให้ปลอดภัย - หลีกเลี่ยงการสัมผัสสัตว์จรจัดเด็ดขาด แม้จะดูเชื่อง - พาสัตว์เลี้ยงไปฉีดวัคซีนโรคพิษสุนัขบ้าให้ครบตามกำหนด และไม่ปล่อยออกนอกบ้าน - หากพบสุนัข/แมวตายหรือมีอาการผิดปกติในโซนปทุมธานี/กทม. ให้แจ้งหน่วยงานปศุสัตว์หรือหน่วยงานที่เกี่ยวข้องในพื้นที่ เพื่อให้เข้าตรวจสอบอย่างถูกต้อง สรุปสั้นๆ: อาการพิษสุนัขบ้าในคนช่วงแรกอาจไม่ชัด แต่การล้างแผลและไปพบแพทย์เร็วที่สุดคือทางที่ปลอดภัยที่สุด โดยเฉพาะช่วงที่มีรายงานพบสัตว์ป่วยในพื้นที่ใกล้บ้าน