Physics, M.4, straight motion.

เผื่อใครกำลังหา “สรุปการเคลื่อนที่แนวตรง ม.4” แล้วอ่านสรุปอย่างเดียวแต่ทำโจทย์ไม่ออก (อันนี้เจอบ่อยมาก) เราลองสรุปวิธีคิดแบบที่ใช้ตอนทำโจทย์จริงให้เลย เน้นคำที่ชอบสับสน + วิธีอ่านกราฟให้แม่น 1) ระยะทาง vs การกระจัด (ออกสอบบ่อย) - ระยะทาง (distance) = ความยาวเส้นทางที่เคลื่อนที่จริง เป็นสเกลาร์ บวกเสมอ - การกระจัด (displacement) = ตำแหน่งปลาย − ตำแหน่งต้น เป็นเวกเตอร์ มีเครื่องหมาย +/− ได้ ทริค: ถ้าโจทย์ให้ “กลับมาที่เดิม” การกระจัด = 0 แต่ระยะทางไม่เป็นศูนย์ 2) อัตราเร็ว vs ความเร็ว - อัตราเร็วเฉลี่ย = ระยะทางรวม / เวลา - ความเร็วเฉลี่ย = การกระจัด / เวลา (ต้องใส่ทิศหรือเครื่องหมาย) ข้อควรระวัง: โจทย์ถาม “average velocity” แต่หลายคนเผลอใช้ระยะทางรวม 3) ความเร่ง (a) และความหมายในชีวิตจริง - a = Δv/Δt ถ้า a เป็นลบไม่ได้แปลว่า “ช้าลง” เสมอ แปลว่า “ความเร็วเปลี่ยนไปทางลบ” ตัวอย่าง: กำลังวิ่งไปทางซ้าย (v ติดลบ) แล้วเร็วขึ้น → a ก็อาจติดลบเหมือนเดิม 4) อ่านกราฟการเคลื่อนที่แนวตรงให้ได้แต้มเร็ว - กราฟ s–t (ตำแหน่ง-เวลา): ความชัน = v (ความเร็ว) • เส้นตรงชันคงที่ → v คงที่ • เส้นโค้งชันขึ้นเรื่อยๆ → |v| เพิ่ม (มีความเร่ง) - กราฟ v–t (ความเร็ว-เวลา): พื้นที่ใต้กราฟ = การกระจัด, ความชัน = a • อยู่เหนือแกนเวลา → การกระจัดเป็นบวก • อยู่ใต้แกนเวลา → การกระจัดเป็นลบ • ถ้าต้องหา “ระยะทาง” ให้เอาพื้นที่ “แบบค่าสัมบูรณ์” (แยกช่วงที่กราฟติดลบ) - กราฟ a–t: พื้นที่ใต้กราฟ = Δv 5) สมการความเร่งคงที่ (จำชุดนี้ให้คล่อง) ใช้เมื่อ a คงที่: - v = u + at - s = ut + (1/2)at^2 - v^2 = u^2 + 2as ทริคเลือกใช้: ถ้าโจทย์ไม่ให้เวลา t มักจบด้วย v^2 = u^2 + 2as 6) ตกอิสระ/แนวดิ่งภายใต้แรงโน้มถ่วง ตั้งแกนก่อนทุกครั้ง (สำคัญมาก): ถ้ากำหนดขึ้นเป็นบวก จะได้ a = −g (ประมาณ −9.8 หรือ −10 m/s^2) - ปล่อยตกจากหยุดนิ่ง: u = 0, a = +g (ถ้ากำหนดลงเป็นบวก) - โยนขึ้น: ตอน “ถึงจุดสูงสุด” v = 0 แต่ a ยังเป็น −g ไม่ใช่ 0 7) แนวโจทย์ฟิสิกส์ง่ายๆ พร้อมเฉลย (สั้นแต่ได้วิธี) ข้อ 1: รถออกตัวจากหยุดนิ่ง เร่งคงที่ 2 m/s^2 นาน 5 s ความเร็วปลายเท่าไร เฉลย: v = u + at = 0 + 2(5) = 10 m/s ข้อ 2: รถวิ่งด้วย v คงที่ 12 m/s นาน 8 s เคลื่อนที่ได้กี่เมตร เฉลย: s = vt = 12(8) = 96 m ข้อ 3: v–t เป็นเส้นตรงจาก 0 ถึง 10 m/s ใน 4 s การกระจัดเท่าไร เฉลย: พื้นที่ใต้กราฟสามเหลี่ยม = 1/2 × ฐาน(4) × สูง(10) = 20 m ถ้าอยากได้แบบไฟล์ PDF จริงๆ แนะนำเอาหัวข้อด้านบนไปเช็กกับโน้ตของตัวเอง แล้ว “ทำโจทย์คู่กับสรุป” อย่างน้อยวันละ 10 ข้อ จะเริ่มแยกได้ทันทีว่าโจทย์ให้หา s, v, a หรืออ่านจากกราฟเอา