การหุงข้าวด้วยเตาถ่านเป็นวิธีการที่มีเสน่ห์และเต็มไปด้วยกลิ่นอายความทรงจำของคนในชนบทโดยเฉพาะในพื้นที่เลิงนกทา จังหวัดยโสธร วิธีนี้ให้รสชาติและกลิ่นหอมที่แตกต่างจากการหุงด้วยหม้อไฟฟ้าหรือหม้อธรรมดา ด้วยความรู้แบบวิชาลูกเสือที่สืบทอดกันมาทำให้การควบคุมความร้อนและการใช้ไฟถ่านมีความสำคัญมาก ตามประสบการณ์ของผม การหุงข้าวเตาถ่านต้องใส่ใจตั้งแต่การเลือกข้าว การใช้ถ่านที่ดีไม่มีเถ้าและไม่มีกลิ่นเหม็น การวางหม้อและการจัดการไฟให้น้ำเดือดและซึมเข้าเมล็ดข้าวจนสุกพอดี เทคนิคเหล่านี้จะช่วยให้ข้าวนุ่มขึ้น และได้กลิ่นหอมไหม้เล็กน้อยจากถ่านที่กระตุ้นความรู้สึกอบอุ่นและสดชื่น นอกจากนี้ การหุงข้าวเตาถ่านยังเป็นกิจกรรมที่ทำให้ครอบครัวหรือชุมชนได้มีโอกาสร่วมกันทำอาหารและแลกเปลี่ยนเรื่องราว ประสบการณ์เหล่านี้เพิ่มคุณค่าทางสังคมและวัฒนธรรมที่หายากในการใช้เครื่องมือสมัยใหม่ การได้เห็นการต่อไฟและการควบคุมเตาถ่านจนสำเร็จ คือวิชาที่ต้องฝึกและใส่ใจอย่างมาก ผมขอแนะนำว่า หากใครสนใจลองใช้วิธีนี้ ควรเริ่มจากการศึกษาวิธีการใช้เตาถ่านที่ปลอดภัยและรักษาสิ่งแวดล้อม การหุงข้าวเตาถ่านอาจจะใช้เวลานานกว่าปกติแต่ผลลัพธ์ที่ได้คุ้มค่าไม่แพ้ความทรงจำดีๆ ที่ได้กลับคืนมาเลยครับ