หลายคนถามกันบ่อยว่า “ตั้งศาลตายาย/ศาลเจ้าที่ด้วยตัวเองได้ไหม” ของจริงคือทำได้ค่ะ ถ้าเราเตรียมให้ครบและทำด้วยความเคารพ สิ่งที่สำคัญไม่ใช่ความหรูหรา แต่คือความตั้งใจ ความสะอาด และการบอกกล่าวให้ถูกต้องตามความเชื่อของบ้านเรา 1) เลือกตำแหน่งให้เหมาะก่อน - เลือกจุดที่สูงกว่าพื้นพอสมควร ไม่ชื้น ไม่อยู่ใต้ชายคาน้ำหยด - หลีกเลี่ยงใกล้ห้องน้ำ ถังขยะ ท่อระบายน้ำ หรือจุดอับทึบ - ให้มีพื้นที่วางของไหว้และจุดธูปเทียนได้ปลอดภัย ไม่ใกล้วัสดุไวไฟ 2) เลือกวันและเวลา บ้านไหนเคร่งอาจดูฤกษ์ แต่ถ้าไม่ได้เคร่งมาก แนะนำเลือกวันสะดวกที่ทุกคนอยู่พร้อมหน้า ทำช่วงเช้า (ประมาณ 9–11 โมง) หรือก่อนเที่ยงเพื่อความสบายใจ และอย่าลืมเคลียร์พื้นที่ให้เรียบร้อยก่อนเริ่ม 3) เตรียมของสำหรับตั้งศาล (ตัวอย่างที่คนส่วนใหญ่นิยม) - ธูป เทียน ไฟแช็ก/ไม้ขีด - พวงมาลัยหรือดอกไม้สด - น้ำเปล่า 1–3 แก้ว / น้ำชา (แล้วแต่ความเชื่อ) - ผลไม้ 3/5 อย่าง (เลือกที่หาง่าย สดใหม่) - ของหวาน/ขนม (เช่น ขนมถ้วย ขนมไทย หรืออะไรก็ได้ที่ตั้งใจ) - อาหารคาว 1–2 อย่าง (บางบ้านจัดเป็นไก่ต้ม/หัวหมู แต่ไม่จำเป็นเสมอไป) - ผ้าขาว/ผ้าแดง (ถ้าบ้านนิยม) 4) ขั้นตอน “บอกกล่าว” แบบทำเอง - ตั้งศาลให้มั่นคง ระดับได้ฉาก ไม่เอียง - จัดของไหว้หน้าศาลให้สวยงามและสะอาด - จุดเทียนก่อน แล้วจุดธูป (จำนวนธูปแล้วแต่ธรรมเนียมบ้าน) - ตั้งจิตให้สงบ แล้วกล่าวบอกชื่อ-นามสกุล ที่อยู่ จุดประสงค์ เช่น “ขอตั้งศาลตายาย/ศาลเจ้าที่ ณ บ้านเลขที่… เพื่อความเป็นสิริมงคล ขอให้คุ้มครองดูแลคนในบ้าน/ร้าน” - รอให้ธูปใกล้หมด แล้วค่อยลา/เก็บของไหว้ 5) ข้อควรระวังที่คนมักพลาด - จุดธูปในที่ลมแรงจนธูปดับ/ไฟปลิว ควรมีที่กันลมและเตรียมน้ำไว้เผื่อฉุกเฉิน - ตั้งศาลในจุดที่คนเดินชนง่าย หรือใกล้ประตูมากเกินไป - ของไหว้ค้างหลายวันจนเสีย ควรเก็บให้เรียบร้อยหลังพิธี 6) หลังตั้งศาลแล้วดูแลยังไง ช่วงแรกถ้าอยากให้เป็นระเบียบ แนะนำกำหนด “วันไหว้” แบบง่ายๆ เช่นทุกวันพระหรือทุกสัปดาห์ จัดน้ำสะอาดกับดอกไม้ก็พอ แล้วหมั่นทำความสะอาดบริเวณศาล ไม่ปล่อยให้รกค่ะ ถ้าใครย้ายบ้าน/เปิดร้านใหม่แล้วลังเลว่าจะตั้งศาลตายายหรือศาลเจ้าที่เองดีไหม ให้เริ่มจากทำแบบพอดีๆ ที่เราสบายใจ ทำด้วยความเคารพและไม่เดือดร้อนตัวเอง เท่านี้พิธีก็เรียบร้อยและอุ่นใจมากขึ้นแล้วค่ะ