เรื่องเข้าใจผิดเกี่ยวกับโลกจินตนาการ 6 ข้อ
เรื่องพวกกระบวนการความคิดพื้นฐานของคนที่สร้างโลกจินตนาการเป็นสิ่งที่ไม่ค่อยได้เล่าให้คนอื่นฟังหรอกค่ะ ดังนั้นคนที่ไม่เคยสร้างโลกในจินตนาการอาจจะสับสนก็ได้ แต่การสร้างโลกในจินตนาการไม่ได้เป็นภาระสมองมากขนาดนั้นค่ะ
อย่างเมืองนครเกาะลอยน้ำในรูปก็ใช้เวลาหลายวันคิดว่าจะแบ่งเขตต่างๆในเมืองอย่างไรและมีหลายอย่างที่ยังคลุมเครือรอการแต่งเติมต่อในอนาคต ตอนแรกเราจะเริ่มจากไอเดียก่อนค่ะ เช่น เรื่องที่อยู่ดีๆก็คิดขึ้นมาได้ เรื่องของอาหารที่เคยกิน หรือเรื่องเทคโนโลยีใหม่ที่เคยเห็นในข่าว แล้วก็พิจารณาว่าไอเดียจะมาอยู่ในโลกจินตนาการของเราแล้วมันจะออกมาในรูปแบบไหน ปรับรูปแบบให้สอดคล้องกับโลกจินตนาการของตัวเอง แล้วค่อยๆแต่งเติมไปทีละนิดๆ หลายครั้งคือก็ไม่ได้นึกเป็นภาพแต่คิดเป็นข้อความด้วยซ้ำ
โลกในจินตนาการก็มีทั้งข้อดีข้อเสีย ขอให้ทุกคนใช้มันให้เป็นประโยชน์นะคะ ถ้าลูกหลานมีโลกในจินตนาการก็ลองพูดคุยกับพวกเขาดู แต่อย่าไปห้ามมีเด็ดขาด ให้ใช้ในทางสร้างสรรค์ โลกในจินตนาการเป็นหนทางหนึ่งที่จะทำความเข้าใจโลกภายในของพวกเขา แล้วก็สามารถเป็นเซฟโซนให้หลายๆคนได้ รวมถึงฝึกทักษะหลายๆอย่างได้ค่ะ เช่นการรักการอ่าน เพราะต้องมีข้อมูลในสมองถึงจะนำมาสร้างเป็นของของตัวเองได้
ถ้าให้ตอบแบบที่เราเข้าใจจากประสบการณ์ตัวเอง “จินตนาการ” คือความสามารถของสมองในการสร้างภาพ/เรื่อง/สถานการณ์ที่ไม่ได้อยู่ตรงหน้า ณ ตอนนั้น อาจเป็นภาพในหัว เป็นข้อความที่เราคิดเป็นประโยค หรือเป็น “ความรู้สึก” ของฉากและบรรยากาศก็ได้ จินตนาการไม่ใช่การโกหกตัวเอง และไม่จำเป็นต้องเป็นเรื่องแฟนตาซีเสมอไป บางคนจินตนาการเป็นชีวิตประจำวัน บางคนเป็นอนาคต บางคนเป็นโลกทั้งใบ สำหรับคนที่ชอบสร้าง “โลกจินตนาการ” (paracosm หรือ worldplay) เรามักเริ่มจากไอเดียเล็กๆ ก่อนจริงๆ เช่น อาหารที่เคยกิน เทคโนโลยีที่เห็นในข่าว หรือคำถามเล่นๆ ว่า “ถ้าเมืองนี้อยู่บนเกาะลอยน้ำจะจัดโซนยังไง” แล้วค่อยๆ เติมรายละเอียดเฉพาะส่วนที่กำลังสนใจ ตอนเริ่มต้นไม่ได้ต้องมีแผนที่ มีประวัติศาสตร์ยาวๆ หรือกฎเวทมนตร์ครบชุดนะ บางวันเราแค่นึกเป็น “ข้อความ” ว่าเขตเมืองนี้คนอยู่แบบไหน อาชีพอะไร แล้วค่อยกลับมาเติมใหม่เมื่อมีเวลา สิ่งที่อยากเสริมสำหรับคนที่กดเข้ามาด้วยคำถามว่า “จินตนาการคือ” คือมันมีบทบาทในชีวิตจริงมากกว่าที่คิดค่ะ เช่น - ช่วยแก้ปัญหา: เราจำลองทางเลือกหลายๆ แบบในหัวก่อนตัดสินใจ - ช่วยเรียนรู้: เวลามีข้อมูลในสมองมากขึ้น จินตนาการจะเชื่อมโยงความรู้ให้เกิดไอเดียใหม่ๆ (อันนี้เลยพาไปสู่การรักการอ่านได้) - ช่วยเข้าใจตัวเอง: โลกจินตนาการบางทีก็สะท้อนความกลัว ความหวัง หรือสิ่งที่เราต้องการความปลอดภัย (เป็นเหมือนเซฟโซนได้) ถ้าอยากเริ่มฝึกจินตนาการ/เริ่มสร้างโลกจินตนาการแบบไม่กดดัน ลองทำแบบนี้ดูค่ะ 1) ตั้งคำถามสั้นๆ: “ที่นี่คือที่ไหน” “คนที่นี่ใช้ชีวิตยังไง” “เขาเจอปัญหาอะไร” 2) เลือกโฟกัสทีละชิ้น: วันหนึ่งคิดแค่ระบบขนส่ง วันต่อมาคิดเรื่องอาหาร ไม่ต้องทำทุกอย่างพร้อมกัน 3) ใช้โน้ตช่วยจำ: จดเป็น bullet สั้นๆ หรือวาดแผนผังหยาบๆ (ไม่ต้องสวย) 4) ยืดหยุ่นได้เสมอ: เปลี่ยนกฎ เปลี่ยนฉากได้ โลกจินตนาการไม่จำเป็นต้อง “ล็อก” ตั้งแต่แรก สำหรับพ่อแม่/คนรอบตัว ถ้าเด็กหรือคนใกล้ชิดมีโลกจินตนาการ เราว่าการถามด้วยความสนใจช่วยได้มาก เช่น “วันนี้ในโลกของหนูมีอะไรใหม่” “ตัวละครนี้รู้สึกยังไง” แทนการห้ามหรือด่าว่าไร้สาระ เพราะสำหรับบางคน นี่คือพื้นที่ปลอดภัยและเป็นเครื่องมือฝึกความคิดสร้างสรรค์อย่างดีค่ะ สุดท้าย จินตนาการมีทั้งข้อดีข้อเสียเหมือนทุกอย่าง ถ้ามันเริ่มรบกวนการนอน การเรียน/งาน หรือทำให้ตัดขาดจากชีวิตจริงเกินไป อาจต้องปรับเวลาและขอบเขต แต่โดยรวมแล้ว ถ้าใช้ให้เป็น จินตนาการและโลกจินตนาการ (paracosm/worldplay) เป็นของขวัญที่พาเราเข้าใจตัวเองและสร้างสรรค์อะไรใหม่ๆ ได้จริงๆ