สัมภาษณ์ต่างด้าว (5) ep6
“สวัสดีครับ ผมเป็นคนกะเหรี่ยงครับ บ้านเกิดอยู่ที่เมืองพะอัน ประเทศเมียนมาครับ”
“ที่บ้านงานไม่ค่อยมีครับ เลยคิดว่ามาทำงานที่ไทยน่าจะมีรายได้ดีกว่า แล้วก็มีเพื่อนชวนมาด้วยครับ เลยตัดสินใจมาทำงานที่นี่”
“ตอนนี้ทำงานที่ประเทศไทยมาได้ประมาณ 9 ปีแล้วครับ อยู่มานานจนเริ่มคุ้นเคยกับการใช้ชีวิตที่นี่แล้วครับ”
“ผมรู้สึกว่าคนไทยส่วนใหญ ่ใจดีครับ เคยเจอเรื่องไม่ดีบ้าง อย่างเคยถูกคนไทยโกงเงินนิดหน่อย แต่ส่วนใหญ่คนที่ผมเจอก็เป็นคนดีและช่วยเหลือกันครับ”
“ส่วนใหญ่ก็ชอบนั่งดื่มกับเพื่อนครับ แล้วก็ชอบตีไก่ เป็นกิจกรรมที่ทำเวลาว่างครับ 55555 ”
“ก็อยากเก็บเงินจากการทำงานให้ได้เยอะ ๆ ครับ แล้วอยากเอาเงินกลับไปสร้างบ้านที่บ้านเกิด และถ้ามีโอกาสก็อยากทำเรื่องไก่ที่ตัวเองชอบต่อไปครับ”
<สรุปข้อกฎหมาย>
คนที่ถูกสัมภาษณ์เป็น ชาวกะเหรี่ยง จากเมืองพะอัน ประเทศเมียนมาร์ ที่เข้ามาทำงานที่ไทยได้ 9 ปี ไม่มีสัญชาติไทย ถือว่าเป็นชาวต่างด้าว ตาม(พ.ร.บ.สัญชาติ)ที่ว่า ชาวต่างด้าวหมายถึงบุคคลธรรมดาที่ไม่มีสัญชาติไทยหรือมีสัญชาติอื่นหรือบุคคลไร้สัญชาติ แต่เขาเข้ามาทำงานอย่างถูกกฎหมาย ซึ่งเขาจัดอยู่แรงงานข้ามชาติถูกกฎหมาย
ดังนั้น รัฐเจ้าของตัวบุคคล ของผู้ถูกสัมภาษณ์ คือ ประเทศเมียนมาร์ ซึ่งดูได้จาก 2 กรณีนี้ คือ
1.)หลักสัญชาติ คือ หลักกฎหมายที่ใช้ผูกพันอย่างเป็นทางการเมืองและกฎหมายระหว่าง"รัฐ"กับ"บุคคล"
แบ่งได้ 2 รูปแบบ คือ
1.1) หลักบุคคล คือ บุคคลจะได้รับสัญชาติตาม บิดา มารดา ไม่ว่าจะเกิด ณ ประเทศไหน (นิยมในประเทศแถบเอเชียและยุโรป)
ผู้สัมภาษณ์ถือว่ามีสัญชาติเมียนมาร์ ตามหลักสัญชาติ (กะเหรี่ยงเป็นชาติพันธุ์ ไม่ใช่สัญชาติ)
1.2) หลักดินแดน คือ บุคคลจะได้รับสัญชาติตามที่ตนเองเกิดไม่ว่าพ่อแม่จะมีสัญชาติอะไร (นิยมในประเทศทวีปอเมริกา)
ซึ่งผู้ถูกสัมภาษณ์ เกิดที่ เมืองเมียวดี ประเทศเมียนมาร์
(สรุปได้ว่า ผู้ถูกสัมภาษณ์มีสัญชาติเมียนมาร์)
2.)หลักภูมิลำเนา คือ หลักกฎหมายที่ใช้"ถิ่นที่อยู่เป็นสำคัญ"ของบุคคลนั้น แบ่งได้ 2 แบบ คือ
2.1) หลักภูมิลำเนา(ตามกฎหมายมหาชน) คือ ดูจากทะเบียนราษฎรว่า มีชื่อในทะเบียนราษฎรในประเทศไทยหรือไม่ ตาม (พ.ร.บ.ทะเบียนราษฎ) ซึ่งผู้ถูกสัมภาษณ์ไม่มีชื่อในทะเบียนราษฎรของไทย
ถือว่า หลักภูมิลำเนาตาม(กฎหมายมหาชน)ของเขาคือ ประเทศเมียนมาร์
2.2) หลักภูมิลำเนา(ตามกฎหมายเอกชน) คือ ดูที่เจตนาเป็นหลักโดยอ้างอิงตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา37 ภูมิลำเนาของบุคคลธรรมดา ได้แก่ถิ่นอันบุคคลนั้นมีสถานที่อยู่เป็นแหล่งสำคัญ ซึ่งการที่เขาย้ายมาทำงานและพักอาศัยที่ประเทศไทยเป็นเวลา 9 ปี แสดงว่าเขามีเจตนาที่จะ "ย้ายศูนย์กลางการใช้ชีวิตและแหล่งทำมาหากินเป็นสำคัญ"
แล้วถือว่า หลักภูมิลำเนาตาม(กฎหมายเอกชน)ของเขาคือ ประเทศไทย
ประสบการณ์การทำงานและการใช้ชีวิตของแรงงานข้ามชาติอย่างชาวกะเหรี่ยงในประเทศไทยนั้นมีความหลากหลายและท้าทายไม่น้อย จากที่ได้ติดตามบทสัมภาษณ์ของพี่กะเหรี่ยงคนนี้ เห็นได้ชัดว่าการมาใช้ชีวิตในต่างประเทศต้องเผชิญกับทั้งโอกาสและอุปสรรค สิ่งที่น่าสนใจคือความตั้งใจและความพยายามที่แรงงานตัดสินใจเข้ามาทำงานในไทย เพื่อช่วยด้านรายได้และพัฒนาชีวิตของตัวเองและครอบครัว แม้จะมีเจอเรื่องที่ไม่ดีบ้าง เช่น การถูกโกงเงินเล็กน้อย แต่ความรู้สึกโดยรวมเป็นไปในทิศทางบวก เพราะได้พบเจอคนไทยที่ช่วยเหลือและมีน้ำใจ กิจกรรมที่ทำในเวลาว่างอย่างการนั่งดื่มกับเพื่อนและการตีไก่ เป็นส่วนหนึ่งของวิถีชีวิตที่ช่วยให้ผ่อนคลายและรักษามิตรภาพในกลุ่มเพื่อนแรงงานด้วยกัน การมีความสนใจในกิจกรรมดังกล่าวยังแสดงออกถึงการพยายามรักษาความเป็นตัวของตัวเองและวัฒนธรรมเดิมในต่างแดน นอกจากเรื่องความเป็นอยู่และกิจกรรมแล้ว บทสรุปข้อกฎหมายเกี่ยวกับสัญชาติและสถานะของแรงงานข้ามชาติช่วยให้เข้าใจถึงสิทธิและข้อจำกัดต่าง ๆ ได้ชัดเจนมากขึ้น การที่พี่เขายังคงมีสัญชาติเมียนมาร์และอยู่ในฐานะแรงงานข้ามชาติที่ถูกต้องตามกฎหมาย เป็นหัวใจสำคัญที่ช่วยให้สามารถทำงานและอยู่อาศัยในไทยได้อย่างถูกต้องตามกฎหมาย ประสบการณ์จริงเช่นนี้เป็นประโยชน์อย่างมากสำหรับคนที่สนใจเรื่องแรงงานข้ามชาติ และเข้าใจในบริบทของผู้ที่ต้องออกจากบ้านเกิดเพื่อหางานทำในประเทศเพื่อนบ้าน การรู้จักข้อกฎหมายและวิถีชีวิตประจำวันของแรงงานต่างด้าวช่วยให้เราเห็นภาพรวมที่ครบถ้วน เพื่อส่งเสริมความเข้าใจและการอยู่ร่วมกันอย่างสันติในสังคมที่หลากหลายนี้
