กรมอุทยานฯ จัดงานฉลอง 95 ปี "หอพรรณไม้ BKF" เปิดคลังสมบัติพฤกษศาสตร์ มุ่งสร้างแรงบันดาลใจอนุรักษ์พันธุ์พืช
วันที่ 23 สิงหาคม 2568 - กรมอุทยานแห่งชาติ สัตว์ป่า และพันธุ์พืช โดยสำนักวิจัยการอนุรักษ์ป่าไม้และพันธุ์พืช (สวจ.) จัดงานเฉลิมฉลองครบรอบ 95 ปี "หอพรรณไม้ กรมอุทยานแห่งชาติ สัตว์ป่า และพันธุ์พืช (BKF)" ณ อาคารพิพิธภัณฑ์ธรรมชาติวิทยาฯ เนื่องในโอกาสสัปดาห์วิทยาศาสตร์แห่งชา ติ เพื่อเผยแพร่องค์ความรู้ด้านพฤกษศาสตร์และสร้างแรงบันดาลใจในการอนุรักษ์ความหลากหลายทางชีวภาพของไทยแก่สาธารณชน
นายวรดลต์ แจ่มจำรูญ ผู้เชี่ยวชาญเฉพาะด้านอนุกรมวิธานพืช กล่าวว่า หอพรรณไม้ BKF (Bangkok Forest Herbarium) ถือเป็นแหล่งรวบรวมข้อมูลทางพฤกษศาสตร์ที่สำคัญที่สุดของประเทศไทย ปัจจุบันมีตัวอย่างพรรณไม้สะสมอยู่กว่า 300,000 ชิ้น ซึ่งเปรียบเสมือน "คลังสมบัติทางวิชาการ" ของชาติ หอพรรณไม้แห่งนี้ไม่เพียงแต่ทำหน้าที่เป็นแหล่งเก็บรักษาตัวอย่างพรรณไม้ที่ใหญ่ที่สุดในประเทศเท่านั้น แต่ยังเป็นศูนย์กลางการวิจัยที่สำคัญในการศึกษาความหลากหลายของพืช การระบุชนิดพันธุ์ และการสร้างฐานข้อมูลที่เป็นประโยชน์ต่อการวิจัยและพัฒนาในวงกว้าง
นายวรดลต์ กล่าวเพิ่มเติมว่า การจัดงานครั้งนี้ ไม่เพียงแต่เป็นการฉลองวาระครบรอบที่สำคัญ แต่ยังเป็นการเผยแพร่ความรู้ทางวิชาการและเสริมสร้างความเข้าใจถึงความสำคัญของการอนุรักษ์พันธุ์พืชให้กับสาธารณชน ผ่านการเรียนรู้จากประสบการณ์ตรง ซึ่งจะเป็นการนำไปสู่แรงบันดาลใจในการดูแลรักษาธรรมชาติและความหลากหลายทางชีวภาพร่วมกันอย่างยั่งยืน
ภายในงาน ผู้เข้าร่วมได้ร่วมกิจกรรมที่หลากหลายเพื่อสะท้อนถึงองค์ความรู้กว่า 95 ปีของหอพรรณไม้ ได้แก่ กิจกรรม "ตามรอยนักพฤกษศาสตร์" เปิดโอกาสให้สำรวจห้องพรรณไม้ที่มีตัวอย่างอายุกว่า 100 ปี รวมถึงพืชหายากและใกล้สูญพันธุ์ พร้อมเรียนรู้กระบวนการจัดการตัวอย่างพรรณไม้ตามมาตรฐานสากล นอกจากนี้ ยังมีกิจกรรม "พฤกษหรรษา" นำเสนอเทคนิคการระบุชนิดพืชจากธรรมชาติ และกิจกรรม "พฤกษศิลป์" ที่ชวนให้สร้างสรรค์งานศิลปะจากพรรณไม้ เช่น การทำผ้ามัดย้อมจากสีธรรมชาติ และการสร้างสรรค์ศิลปะบนถุงผ้า ตลอดจนกิจกรรม "บันทึกธรรมชาติด้วยสีไม้กับครูกุ้งและครูปรีชา" ซึ่งเปิดพื้นที่ให้ผู้สนใจได้เรียนรู้เทคนิคการวาดภาพพรรณไม้ด้วยสีไม้และร่วมออกแบบผลงานร่วมกัน
สำหรับหอพรรณไม้ตั้งอยู่บริเวณชั้น 2–5 ของอาคารพิพิธภัณฑ์ธรรมชาติวิทยา กรมอุทยานแห่งชาติ สัตว์ป่า และพันธุ์พืช รับผิดชอบโดยกลุ่มงานพฤกษศาสตร์ป่าไม้ สำนักวิจัยการอนุรักษ์ป่าไม้และพันธุ์พืช โดยมีจุดเริ่มต้นจากการสำรวจพรรณไม้ไทยเมื่อปี พ.ศ. 2449 และได้รับการจัดตั้งอย่างเป็นทางการในปี พ.ศ. 2473 เพื่อเก็บรักษาตัวอย่างพรรณไม้จากการสำรวจทั่วประเทศ และพัฒนาต่อเนื่องจนเป็นศูนย์กลางการเรียนรู้ที่สำคัญในปัจจุบัน.
หอพรรณไม้ Forest Herbarium - BKF สำนักวิจัยการอนุรักษ์ป่าไม้และพันธุ์พืช
#กรมอุทยานแห่งชาติฯ #DNP1362 #สัปดาห์วิทยาศาสตร์แห่งชาติ2568 #พฤกษศาสตร์ #บันทึกธรรมชาติด้วยสีไม้กับครูกุ้งและครูปรีชา
หลายคนเห็นคำว่า BKF หรือ BKF herbarium แล้วอาจนึกภาพไม่ออกว่าคืออะไร จากที่ได้ไปร่วมงานฉลอง 95 ปี “หอพรรณไม้ Forest Herbarium (BKF)” ถึงเข้าใจเลยว่าที่นี่เหมือน “คลังข้อมูลพฤกษศาสตร์” ของประเทศจริงๆ เพราะมีตัวอย่างพรรณไม้สะสมจำนวนมหาศาล และยังเป็นแหล่งอ้างอิงสำคัญเวลานักวิจัยต้องยืนยันชนิดพืช BKF (Bangkok Forest Herbarium) อยู่ในอาคารพิพิธภัณฑ์ธรรมชาติวิทยา กรมอุทยานแห่งชาติฯ โดยตัวหอพรรณไม้จะอยู่ช่วงชั้น 2–5 ถ้าใครเป็นสายพฤกษศาสตร์หรือชอบเดินป่า นี่คือสถานที่ที่ทำให้การ “ดูพืช” เปลี่ยนจากเดาๆ เป็นมีหลักฐานมากขึ้น เพราะตัวอย่างที่เก็บเป็นพรรณไม้แห้งจะมีข้อมูลกำกับ เช่น เก็บจากที่ไหน เมื่อไหร่ ลักษณะเด่นคืออะไร และใครเป็นผู้เก็บ สิ่งที่ชอบมากในงานคือกิจกรรมแนว “ตามรอยนักพฤกษศาสตร์” เพราะได้เห็นว่ากว่าจะเป็นตัวอย่างพรรณไม้หนึ่งชิ้น ต้องผ่านขั้นตอนละเอียดมาก ตั้งแต่การเก็บอย่างถูกวิธี การอัดแห้ง การติดฉลาก ไปจนถึงการจัดเก็บให้คงสภาพยาวนาน (บางชิ้นอายุกว่า 100 ปี) ทำให้เราเข้าใจว่าหอพรรณไม้ไม่ได้เป็นแค่ห้องเก็บของ แต่เป็นระบบความรู้ที่ช่วยให้การอนุรักษ์ทำได้แม่นยำขึ้น อีกโซนที่แนะนำคือกิจกรรม “พฤกษหรรษา” ที่สาธิตการระบุชนิดพืชจากธรรมชาติ แบบจับจุดสังเกตจริง เช่น รูปใบ เส้นใบ ดอก ผล กลิ่น หรือผิวสัมผัส เทคนิคเล็กๆ ที่ได้คือ เวลาถ่ายรูปพืชเพื่อถามผู้รู้/ค้นข้อมูล ควรถ่ายให้ครบทั้งต้น ใบด้านหน้า-หลัง ดอก/ผล และถ่ายภาพบริบทพื้นที่ จะช่วยให้ระบุชนิดง่ายขึ้นมาก สายอาร์ตก็ไม่ควรพลาด “พฤกษศิลป์” และกิจกรรม “บันทึกธรรมชาติด้วยสีไม้” เพราะทำให้การเรียนพฤกษศาสตร์ไม่เครียด ได้ลองวาดภาพพรรณไม้จริงๆ ซึ่งพอวาดแล้วจะสังเกตรายละเอียดของใบและดอกเก่งขึ้นโดยอัตโนมัติ แถมยังต่อยอดเป็นสมุดบันทึกพรรณไม้ (nature journal) ของตัวเองได้ ถ้าใครกำลังค้นหา BKF หรือ BKF herbarium เพื่อหาข้อมูลก่อนแวะไป แนะนำให้เตรียมคำถามไว้ล่วงหน้า เช่น อยากรู้วิธีเก็บตัวอย่างพืชเบื้องต้น การดูความต่างของพืชคล้ายกัน หรืออยากดูตัวอย่างพืชหายาก/ใกล้สูญพันธุ์ แล้วไปคุยกับเจ้าหน้าที่หน้างาน จะได้ทั้งความรู้และแรงบันดาลใจเรื่องการอนุรักษ์แบบจับต้องได้จริง