30 สิงหาคม ”วันฉลามวาฬนานาชาติ“

หลายคนอาจเคยเห็นภาพ “ฉลามวาฬอ้าปาก” แล้วสงสัยว่า whale shark คืออะไร และทำไมถึงถูกเรียกว่า “ยักษ์ใหญ่ใจดี” จากที่หาข้อมูลและอ่านแหล่งความรู้ด้านทะเลมา สรุปสั้น ๆ คือ “ฉลามวาฬ (Whale Shark)” เป็นปลา (ไม่ใช่วาฬ) และเป็นปลาที่มีขนาดใหญ่ที่สุดในโลก จุดเด่นคือมีลายจุดขาว/เหลืองถี่ ๆ เรียงเป็นแนวตามลำตัว ซึ่งลายนี้เหมือนลายนิ้วมือ—นักวิจัยใช้ช่วยระบุแต่ละตัวได้ด้วย สิ่งที่ทำให้ฉลามวาฬดูน่าทึ่งมากคือพฤติกรรมการกินอาหารแบบกรอง (filter feeding) เวลาเห็นภาพฉลามวาฬอ้าปากกว้าง ๆ จริง ๆ แล้วไม่ได้จะไล่กินอะไรตัวใหญ่ แต่กำลังกินแพลงก์ตอน ตัวอ่อนกุ้ง และสัตว์น้ำขนาดเล็ก โดยการว่ายน้ำกรองน้ำทะเลผ่านซี่กรอง (คล้ายตะแกรงละเอียด) เลยเป็นเหตุผลว่าทำไมฉลามวาฬถึง “ไม่อันตรายต่อมนุษย์” ในเชิงนิสัย โดยทั่วไปค่อนข้างสงบและหลีกเลี่ยงการปะทะ อีกคำถามยอดฮิตคือ ฉลามวาฬอยู่ที่ไหนในไทย? บางช่วงฤดูกาลอาจพบได้ในทะเลอันดามันและอ่าวไทย (ขึ้นอยู่กับสภาพแวดล้อมและอาหาร) แต่ไม่ใช่ว่าจะเจอได้ทุกครั้ง การดูฉลามวาฬจึงควรยึดหลักท่องเที่ยวเชิงอนุรักษ์เป็นหลัก เช่น ไม่ไล่ต้อน ไม่ขวางทางว่าย ไม่จับ/เกาะตัวฉลามวาฬ ไม่ใช้แฟลชระยะใกล้ และรักษาระยะห่างให้เหมาะสม เพื่อไม่ให้รบกวนพฤติกรรมธรรมชาติ ที่อยากชวนให้จำไว้คือ “30 สิงหาคม = วันฉลามวาฬนานาชาติ (International Whale Shark Day)” เป็นวันที่ตั้งขึ้นเพื่อให้คนทั่วโลกหันมาสนใจการอนุรักษ์ เพราะฉลามวาฬถูกประเมินสถานภาพใกล้สูญพันธุ์ (Endangered) และยังมีภัยคุกคามรอบตัว เช่น การติดเครื่องมือประมง และการกินขยะพลาสติกในทะเล ถ้าอยากช่วยแบบทำได้จริงในชีวิตประจำวัน เราเริ่มได้จากเรื่องเล็ก ๆ แต่ส่งผลใหญ่ เช่น ลดพลาสติกใช้ครั้งเดียว (ขวด/หลอด/ถุง), แยกขยะให้ถูกต้องเพื่อไม่ให้ไหลลงทะเล, เลือกทัวร์หรือผู้ประกอบการที่มีแนวทางรักษ์ทะเล, และไม่สนับสนุนการจับหรือซื้อขายผลิตภัณฑ์จากฉลามวาฬ พอทำต่อเนื่องมันจะกลายเป็นแรงสนับสนุนสำคัญให้ “ยักษ์ใหญ่ใจดี” ยังอยู่ในทะเลต่อไปได้จริง ๆ