“พะจง” บ่างแดนใต้ ศูนย์ศึกษาธรรมชาติและสัตว์ป่านครศรีธรรมราช

หลายคนเห็นคำว่า “จงสัตว์” หรือ “จง สัตว์” แล้วงงว่าหมายถึงอะไร จากที่อ่าน/ค้นและดูภาพที่บันทึกได้ในพื้นที่จริง ที่มักถูกเรียกในภาคใต้ว่า “พะจง” หรือ “พุงจง” สรุปง่ายๆ ว่า “บ่าง” คือสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมที่มีผังผืดช่วยร่อนจากต้นหนึ่งไปอีกต้นหนึ่ง (ไม่ได้บินแบบค้างคาวนะคะ/ครับ แต่ใช้การ “ร่อน”) เลยทำให้คนชอบจำจากท่าทางเกาะต้นไม้และการห้อยหัวก่อนร่อนได้ สิ่งที่สังเกตได้ชัดจากภาพระยะใกล้คือ “ผังผืด” ที่เชื่อมต่อระหว่างขาหน้า-ขาหลัง และต่อไปถึงบริเวณคอ/นิ้ว รวมถึง “ดวงตาเด่น” ที่เวลาโดนแสงไฟจะสะท้อนเป็นสีแดง และหลายภาพจะเห็น “ใบหู” ชัดมาก พอไปเจอของจริง (หรือดูภาพที่ถ่ายในป่า) จะเข้าใจเลยว่าทำไมบางครั้งเรามองหาไม่เจอ เพราะเขาพรางตัวแนบไปกับลำต้นไม้ได้ดีมาก สีขนจะออกน้ำตาลแดง เทา หรือโทนใกล้เปลือกไม้ ทำให้กลมกลืนกับธรรมชาติสุดๆ ถ้าใครค้นหาแล้วเผลอไปเทียบกับ “อีเห็น” ต้องบอกว่าเป็นคนละกลุ่มกันเลย อีเห็นจะเป็นสัตว์ผู้ล่าขนาดเล็ก รูปร่างเพรียว หน้าแหลม เดินบนพื้น/กิ่งไม้ได้คล่อง แต่ “บ่าง/พะจง” เด่นตรงผังผืดเพื่อร่อน และพฤติกรรมเกาะต้นไม้สูงๆ ก่อนปล่อยตัวร่อนลงไปยังต้นที่เตี้ยกว่า อาหารหลักก็จะเป็นยอดไม้ ดอกไม้ (สายกินพืชมากกว่า) อีกคำถามที่เจอบ่อยคือ “อีเห็นมีกี่ชนิด” ในไทยมีหลายชนิด และชื่อสามัญมักทำให้สับสนกันได้ (เช่น อีเห็นข้างลาย/อีเห็นเครือ/ชะมดบางชนิด) ถ้าจุดประสงค์คืออยากแยกให้ขาดเวลาลงพื้นที่ แนะนำให้ดู “ลักษณะเด่น” มากกว่าชื่อเรียก: ถ้าเห็นผังผืดกางได้ ร่อนข้ามพุ่มไม้ เกาะแนบลำต้นแล้วห้อยหัวก่อนร่อน—มีโอกาสสูงว่าเป็นบ่าง (พะจง) ไม่ใช่อีเห็น สุดท้ายขอย้ำว่า “บ่าง/พะจง” เป็นสัตว์ป่าคุ้มครองตามกฎหมายไทย หากไปเที่ยวหรือไปเดินเส้นทางธรรมชาติ แนะนำดูแบบรักษาระยะ ไม่ส่องไฟจ่อดวงตานานๆ ไม่ให้อาหาร และไม่พยายามไล่ให้เขาร่อนเพื่อถ่ายคลิป เพราะทำให้สัตว์เครียดและเสี่ยงบาดเจ็บได้ค่ะ/ครับ