A wonderful "insect-headed batter" from a tree in the forest of Phuviang.
Trigger Plant, Wong Stylidiaceae, which has three genera together. The type found in Phu Viang National Park is Phu Vieng National Park.
The distinctive feature of the long protruding pollen stalk and the special mechanical mechanism that helps to pollinate it. The nectar is released to lure insects. When insects come into contact with the flowering area gently, the pollen stalk bounces towards the petal and holds the insect, causing the pollen to stick to the insect before fleeing.
In the eyelids, pedicels, and back of the petals, there are trichomes that grow from epidermal cells that can expel digestive enzyme to serve as insect traps and can degrade small organisms.
📸 Photo by: Stone Kan Khun Outside Wood Descent Research Team Khon Kaen University
Source: Phu Wiang National Park - Phu Wiang National Park, Khon Kaen Province, 8th Conservation Area Administration Bureau - Khon Kaen
# Bug head smashing wood # Phu Vieng National Park # Khon Kaen # Grimes National Park
หลายคนเห็นชื่อ “ไม้ทุบหัวแมลง” ครั้งแรกจะนึกว่าเป็นพืชอันตรายหรือเป็นกับดักแบบโหด ๆ แต่พอได้เห็นใกล้ ๆ ในผืนป่าภูเวียงแล้วรู้สึกว่ามันคือความมหัศจรรย์ของธรรมชาติจริง ๆ ดอกจะเป็นสีม่วงอ่อนละมุน ๆ ตัดกับ “เกสรสีเหลือง” ที่เด่นมาก และมักเห็น “ก้านสีแดงเข้ม” เรียวยาวยื่นออกมา (ยิ่งถ่ายระยะใกล้ยิ่งสวย) สิ่งที่ทำให้ไม้ชนิดนี้ไม่เหมือนใครคือกลไก “ดีด” ของก้านชูเกสร เวลาแมลงป่า (เช่นแมลงขนาดเล็กที่หาอาหารตามดอกไม้) บินมาหาน้ำหวานแล้วไปแตะโดนบริเวณดอกเบา ๆ ก้านชูเกสรจะดีดเข้าหากลีบดอกอย่างรวดเร็ว ทำให้ละอองเกสรไปติดตัวแมลง พอแมลงดิ้นหลุดออกไปก็กลายเป็นตัวช่วยพาเกสรไปยังดอกอื่นต่อ เป็นกลยุทธ์ผสมเกสรที่ดูเหมือน “ทุบ” แต่จริง ๆ คือการเพิ่มโอกาสสืบพันธุ์อย่างชาญฉลาด อีกจุดที่คนชอบถามคือมันเกี่ยวกับ “พืชกินแมลง” ไหม จากข้อมูลลักษณะในพื้นที่ พบว่าบริเวณตาดอก ก้านดอก และด้านหลังกลีบดอกมี “เส้นขน (trichome)” ที่สามารถขับสารเหนียวและเอนไซม์ย่อยได้ จึงมีความสามารถดักและย่อยสิ่งมีชีวิตขนาดเล็กบางชนิดได้บ้าง แต่สำหรับคนทั่วไป แนะนำให้มองแบบนักธรรมชาติวิทยา—สังเกตพฤติกรรมแมลงป่าที่มาเกาะดอก จะเห็นภาพความสัมพันธ์พืช-แมลงชัดมาก ส่วนคำค้นที่หลายคนสนใจอย่าง “ทุบสีจากดอกไม้” ถ้าหมายถึงการทำสีธรรมชาติแบบง่าย ๆ ฉันแนะนำให้ทำจากดอกไม้ที่ปลูกหรือหาได้ทั่วไปแทน (เช่นอัญชัน ดาวเรือง กระเจี๊ยบ) เพราะไม้ทุบหัวแมลงเป็นพรรณไม้ในพื้นที่ธรรมชาติ ไม่ควรเด็ดหรือเก็บจากป่า การทุบสีทำได้โดยล้างกลีบให้สะอาด ซับน้ำ แล้วบด/ทุบกับครก เติมน้ำอุ่นเล็กน้อย กรองด้วยผ้าขาวบาง จะได้น้ำสีอ่อน ๆ ไว้แต้มงานศิลปะหรือย้อมกระดาษ จากนั้นลองปรับ pH ด้วยมะนาวหรือเบกกิ้งโซดาเพื่อดูการเปลี่ยนเฉดสี (สนุกมากและปลอดภัยกว่า) ถ้าอยากตามรอยไปดูของจริงในอุทยานฯ ภูเวียง ทริคคือมองหาดอกสีม่วงอ่อนขนาดเล็กหลายดอกบนก้านเรียว ๆ ที่มีตาดอกจำนวนมาก และถ่ายภาพแบบมาโครจะเห็นรายละเอียดก้านชูเกสรชัดสุด ที่สำคัญคือ “ดูได้ แต่อย่าเด็ด” เพราะความสวยของป่าจะอยู่ต่อได้ก็ด้วยมือเราเอง
