🌺 "ประดู่แดง" สวยสะพรั่งรับฤดูร้อน
ถึงปีนี้จะออกดอกให้เห็นน้อยกว่าปีไหนๆ แต่ "ประดู่แดง" ที่เติบโตอยู่บริเวณที่ทำการของสำนักบริหารพื้นที่อนุรักษ์ที่ 12 (นครสวรรค์) ก็ยังไม่ทำให้เราผิดหวัง ยังคงสลัดใบเปลี่ยนมาเป็นช่อดอกสีแดงสดใสให้เราได้เชยชมกันในช่วงต้นปีแบบนี้
สำหรับประดู่แดง มีชื่อพื้นเมืองวาสุเทพ เป็นไม้ยืนต้นขนาดกลางถึงขนาดใหญ่มีความสูงประมาณ 10-12 เมตร ผิวเปลือกลำต้นมีสีน้ำตาลอ่อน เรือนยอดแผ่กว้างกิ่งลู่ลง ผลัดใบ ออกดอกเป็นช่อ ช่อดอกสีแดงสดดอกจะบานไม่พร้อมกัน จะทยอยกันบานไล่ขึ้นไปตั้งแต่โคนก้านช่อจนถึงปลายช่อ เวลาบานจะแดงสะพรั่งทั้งต้น เกสรยาวยื่นออกมากลางดอก ดอกมีกลิ่นหอม ออกดอกช่วงเดือนมกราคม-มีนาคม ผลเป็นฝักแบนรูปขอบขนาน โค้งเล็กน้อยเมล็ดแบนมีถิ่นกำเนิดในประเทศกัวเตมาลา ทวีปอเมริกาใต้
ประโยชน์ของประดู่แดง เปลือกต้นมีรสฝาดจัด มีสรรพคุณเป็นยาบำรุงร่างกาย แก่นเนื้อไม้ใช้ต้มกับน้ำกินเป็นยาแก้เสมหะ รากใช้เป็นยาแก้ไข้ แก้พิษไข้ ใบนำมาตากแห้งใช้ชงกับน้ำร้อนเป็นชาใบประดู่ นำมาดื่มจะช่วยบรรเทาอาการระคายคอได้
ที่มา : สำนักบริหารพื้นที่อนุรักษ์ที่ 12 (นครสวรรค์)
ถ้าใครกำลังเสิร์ชหา “ดอกประดู่แดง” หรือ “ต้นประดู่แดง” เพื่อดูว่าบานช่วงไหนและมีจุดสังเกตอะไรบ้าง เรารวบรวมสิ่งที่สังเกตตอนยืนดูต้นจริงไว้แบบเข้าใจง่ายค่ะ (ส่วนตัวชอบมากตอนดอกแดงสดตัดกับท้องฟ้าสีคราม ถ่ายรูปออกมาปังมาก) 1) ดอกประดู่แดงบานเดือนไหน? ทำไมบางปีดอกน้อย โดยทั่วไปประดู่แดงจะออกดอกช่วงประมาณมกราคม–มีนาคม พอเข้าหน้าร้อนต้นจะเริ่มผลัดใบ แล้วค่อยๆ แตกช่อดอกสีแดงสดขึ้นมาเป็นระยะ สิ่งที่เราเห็นชัดคือ “ดอกจะบานไม่พร้อมกัน” คือทยอยบานจากโคนช่อไล่ขึ้นไปปลายช่อ ทำให้ช่วงพีกจะดูแดงสะพรั่งทั้งต้น แต่บางปีอาจออกดอกน้อยลงได้จากหลายปัจจัย เช่น สภาพอากาศแปรปรวน ฝนมาก/น้อยผิดฤดูกาล หรือช่วงก่อนออกดอกต้นอาจเครียดจากความแห้งแล้ง ทำให้ปริมาณดอกลดลง (แต่ถ้าบานแล้ว สีแดงสดยังสวยมาก) 2) ลักษณะ “ต้นประดู่แดง” สังเกตยังไงไม่ให้สับสน - เป็นไม้ยืนต้นขนาดกลางถึงใหญ่ สูงราว 10–12 เมตร - ทรงพุ่มค่อนข้างกว้าง กิ่งมักลู่ลง และเป็นไม้ผลัดใบ - จุดเด่นที่สุดคือช่อดอกสีแดงสด เวลาแดดออกจะตัดกับท้องฟ้าสีฟ้า/สีครามชัดมาก - ดอกมีกลิ่นหอมอ่อนๆ และมักเห็นเกสรยาวยื่นออกมากลางดอก 3) ถ้าอยากไปดูดอกให้สวย เลือกเวลาและมุมถ่ายยังไง จากประสบการณ์ ถ้าไปช่วงเช้าแดดอ่อนหรือช่วงบ่ายแก่ๆ สีดอกจะดูนุ่มและภาพไม่แข็งเกินไป ลองยืนมุมต่ำเงยขึ้นไปจะได้ฟีล “ต้นใหญ่เต็มเฟรม” เห็นเรือนยอดแดงสะพรั่งตัดกับท้องฟ้าแบบชัดๆ ส่วนช่อดอกระยะใกล้ให้โฟกัสที่ดอกที่กำลังทยอยบาน จะเห็นความละเอียดของช่อและเกสรสวยมาก 4) ต้นประดู่แดงมีประโยชน์อะไรบ้าง (สรุปแบบอ่านง่าย) หลายคนค้นคำว่า “ต้นประดู่แดง ประโยชน์” เพราะอยากรู้เรื่องสรรพคุณพื้นบ้าน โดยข้อมูลที่พบและมีการเล่าต่อกันคือ - เปลือกต้น: รสฝาด ใช้เป็นยาบำรุงร่างกายตามภูมิปัญญาเดิม - แก่น: นิยมต้มกับน้ำดื่มเพื่อช่วยเรื่องเสมหะ - ราก: ใช้เป็นยาแก้ไข้/แก้พิษไข้ในบางตำรับ - ใบ: ตากแห้งชงเป็นชาใบประดู่ ช่วยบรรเทาอาการระคายคอ หมายเหตุ: ถ้าจะนำมาใช้จริง แนะนำให้ระวังเรื่องการเก็บจากต้นในพื้นที่อนุรักษ์ และควรปรึกษาผู้เชี่ยวชาญ/แพทย์แผนไทยก่อน โดยเฉพาะคนท้อง คนมีโรคประจำตัว หรือกินยาประจำค่ะ 5) ดูแล/ปลูกประดู่แดงต้องรู้อะไรเพิ่ม ประดู่แดงเป็นไม้ยืนต้นที่ต้องใช้พื้นที่พอสมควร ควรปลูกห่างอาคารและสายไฟ เพราะทรงพุ่มกว้าง ถ้าเลี้ยงให้สมบูรณ์จะได้ทั้งร่มเงาและความสวยช่วงออกดอกในหน้าร้อน ถือเป็นต้นไม้ที่ให้บรรยากาศ “ฤดูร้อนเมืองไทย” แบบชัดเจนมากค่ะ