🌳 ส่องป่า ผ่านเวลา : เทคโนโลยีเปลี่ยนโลกการสำรวจป่าไม้ 🛰️

การสำรวจทรัพยากรป่าไม้ (Forest Inventory) 📝 การสำรวจทรัพยากรป่าไม้ เป็นเครื่องมือสำคัญในการจัดการทรัพยากรป่าไม้อย่างยั่งยืน เนื่องจากช่วยให้ได้ข้อมูลเชิงปริมาณและคุณภาพที่สามารถสะท้อนถึงศักยภาพการใช้ประโยชน์ ความมั่นคงทางทรัพยากรธรรมชาติ 🍃 การวางแผนจัดการ การอนุรักษ์ การใช้ประโยชน์ ตลอดจนบทบาทของป่าไม้ในการอนุรักษ์สิ่งแวดล้อมและรับมือกับการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ 🌍 รวมถึงการรายงานผลตามพันธกรณีระหว่างประเทศ ในเชิงประวัติศาสตร์การสำรวจทรัพยากรป่าไม้ได้พัฒนามาจากการเก็บข้อมูลพื้นฐานเพื่อการผลิตไม้ในยุโรป สู่การสร้างฐานข้อมูลระดับโลก 🗺️ และในปัจจุบันได้พัฒนาไปสู่การบูรณาการเทคโนโลยีสำรวจระยะไกล (Remote sensing) 🛰️ กับการเก็บข้อมูลภาคสนาม ในการประเมินศักยภาพการกักเก็บคาร์บอนของป่าไม้ ☁️

🪵 อดีต : “จากรอยเท้าสู่ผืนป่า จุดเริ่มต้นของการสำรวจ” 👣

ประเทศไทยเริ่มเข้าสู่การจัดการและสำรวจป่าไม้อย่างเป็นระบบในปี พ.ศ. 2439 (ค.ศ. 1896) เมื่อรัชกาลที่ 5 ทรงโปรดเกล้าฯ ให้สถาปนากรมป่าไม้ขึ้น 🏛️ โดยมี Mr. H. Slade ชาวอังกฤษ เป็นเจ้ากรมป่าไม้คนแรก การก่อตั้งกรมป่าไม้มีจุดมุ่งหมายหลักเพื่อควบคุมกิจการป่าไม้ โดยเฉพาะการทำไม้สักซึ่งเป็นทรัพยากรเศรษฐกิจสำคัญในภูมิภาคเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ 🐘

ในช่วงทศวรรษ 1950s ประเทศไทยได้รับความช่วยเหลือจากองค์การ FAO 🇺🇳 โดยผู้เชี่ยวชาญต่างประเทศ เช่น Mr. Gongryp และ Dr. Fritz Loetsch ได้แนะนำและพัฒนาระบบการสำรวจที่เหมาะสมกับประเทศไทย ได้แก่ Camp-unit System และโครงการสำรวจไม้สักแห่งชาติ (Thai National Teak Inventory) ซึ่งเริ่มดำเนินการในปี พ.ศ. 2499 (ค.ศ. 1956) 📅 โดยอาศัยการสุ่มตัวอย่างจากภาพถ่ายทางอากาศร่วมกับการสำรวจภาคสนาม 📸 ถือเป็นก้าวสำคัญที่ทำให้ประเทศไทยเข้าสู่การสำรวจป่าไม้เชิงวิทยาศาสตร์ 🔬

ในอดีตการสำรวจใช้แรงงานคนเป็นหลัก โดยมุ่งเน้นไปที่การเก็บข้อมูลเพื่อประเมินปริมาณไม้และกำลังการผลิตไม้ 🪵 ซึ่งสะท้อนถึงความต้องการใช้ไม้เชื้อเพลิงและไม้ก่อสร้างในเชิงเศรษฐกิจ ดังนั้นการสำรวจในยุคแรกจึงเป็นการแจงนับไม้ที่มีค่าทางเศรษฐกิจเป็นหลักโดยใช้เครื่องมือพื้นฐาน เช่น แผนที่ภูมิประเทศและเข็มทิศ 🧭

💻 ปัจจุบัน : “จากข้อมูลสู่ความเข้าใจ ป่ายุคเทคโนโลยี” 📱

เมื่อเข้าสู่ครึ่งหลังของศตวรรษที่ 20 แนวโน้มการทำลายป่า (Deforestation) ⚠️ และความกังวลเกี่ยวกับความสมดุลระหว่างอุปสงค์และอุปทานของไม้ รวมถึงการเกิดปัญหาสิ่งแวดล้อมโลก โดยเฉพาะการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศที่นับวันยิ่งทวีความรุนแรงมากขึ้น 🔥 บทบาทของการสำรวจทรัพยากรป่าไม้จึงได้เปลี่ยนจากการประเมินศักยภาพไม้เพื่อการค้า ไปสู่การประเมินการกักเก็บคาร์บอน (Carbon sequestration) ของพื้นที่ป่าไม้ 🌿 การวางแปลงเก็บข้อมูลใช้การสุ่มแบบเป็นระบบ Systematic sampling ที่ระยะห่างเท่าๆ กัน เครื่องมือที่ใช้และเทคโนโลยีที่หลากหลาย เช่น GPS 📍 เข็มทิศ เครื่องวัดระยะทางด้วยแสงเลเซอร์ เครื่องวัดระยะด้วยเสียง 📏 รวมถึงมีการประยุกต์ให้แอพพลิเคชั่นต่างๆ บนโทรศัพท์มือถือ มาใช้อำนวยความสะดวกในการวัดและเก็บข้อมูลภาคสนาม 📲

ปัจจุบันประเทศไทยได้นำข้อมูลการสำรวจทรัพยากรป่าไม้มาใช้เป็นข้อมูลหลักในการจัดทำบัญชีก๊าซเรือนกระจกภาคป่าไม้ (Green House Gas inventory) ☁️ และการจัดทำข้อมูลระดับอ้างอิงภาคป่าไม้ (Forest Reference Level: FRL) และระดับการปล่อยอ้างอิงภาคป่าไม้ (Forest Reference Emission Level: FREL) ซึ่งเป็นข้อมูลพื้นฐานที่จำเป็นต้องมีความน่าเชื่อถือและสามารถตรวจสอบย้อนกลับได้ตามกรอบแนวทางการตรวจวัด การรายงาน และการทวนสอบ (Measurement, Reporting and Verification: MRV) ✅ ตามพันธกรณีของความตกลงปารีส (Paris Agreement) 🇫🇷 ภายใต้กรอบอนุสัญญาสหประชาชาติว่าด้วยการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ (The United Nations Framework Convention on Climate Change: UNFCCC) 🌐

ที่มา : สำนักวิจัยการอนุรักษ์ป่าไม้และพันธุ์พืช 🌱

#การสำรวจทรัพยากรป่าไม้ #สำนักวิจัยการอนุรักษ์ป่าไม้และพันธุ์พืช #กรมอุทยานแห่งชาติ 🌲✨