เรื่องเล่าสุดประทับใจ... เมื่อพระองค์ทรง “ชิมหญ้า” เพื่อเข้าใจหัวใจช้างป่า 🐘
จากพระกระแสรับสั่งในการประชุมแก้ไขปัญหาช้างป่า ของสมเด็จพระเจ้าลูกเธอ เจ้าฟ้าพัชรกิติยาภา นเรนทิราเทพยวดี กรมหลวงราชสาริณีสิริพัชร มหาวัชรราชธิดา เมื่อวันที่ 24 มิถุนายน พุทธศักราช 2561 ความตอนหนึ่งว่า “...ให้มีการศึกษาวิจัย เพื่อใช้ในการตัดสินใจที่ถูกต้อง...” ในวันเดียวกัน พระองค์ได้เสด็จไปทรงหว่านหญ้าและทำโป่งเท ียมในแปลงทดลอง พื้นที่อุทยานแห่งชาติเขาชะเมา–เขาวง เพื่อเป็นต้นแบบการจัดการพื้นที่อาหารของช้างป่าอย่างมีหลักวิชาการ
ภายในแปลงทดลอง มีการปลูกหญ้าอาหารช้างป่ารวม 9 ชนิด ทั้งหญ้าพื้นเมืองและหญ้าเลี้ยงสัตว์ที่พบในประเทศไทย เพื่อศึกษาว่าช้างป่าเขาชะเมาชอบกินหญ้าชนิดใด ชนิดใดให้ผลผลิตเพียงพอ ไม่รุกรานระบบนิเวศ และสามารถดูแลจัดการได้เหมาะสมกับพื้นที่ โดยศูนย์วิจัยและพัฒนานวัตกรรมอุทยานแห่งชาติ ร่วมกับอุทยานแห่งชาติเขาชะเมา-เขาวง ได้ติดตามและถวายรายงานความก้าวหน้าอย่างต่อเนื่อง
ต่อมา เมื่อวันที่ 8 สิงหาคม 2562 พระองค์ได้เสด็จมาทอดพระเนตรแปลงทดลองอีกครั้ง ซึ่งเป็นการเสด็จมายังพื้นที่อุทยานแห่งชาติเขาชะเมา–เขาวง เป็นครั้งที่ 3 ผู้แทนกรมอุทยานแห่งชาติ สัตว์ป่า และพันธุ์พืช ได้ถวายร ายงานผลการทดลอง ชนิดหญ้าที่เหมาะสมกับพื้นที่ รวมถึงข้อมูลการใช้ประโยชน์ของช้างป่าต่อแหล่งน้ำ แปลงหญ้า และโป่งเทียมที่ทรงงานไว้เมื่อปี 2561 อันนำไปสู่กิจกรรมอันเนื่องมาจากพระดำริหลายกิจกรรม เช่น กิจกรรมนักวิจัยน้อยคชานุรักษ์
ในการเสด็จครั้งนั้น พระองค์ได้ทอดพระเนตรหญ้าชนิดต่าง ๆ และเมื่อทรงสงสัยว่าทำไมช้างป่าจึงชอบกินหญ้าเดือยหิน จึงรับสั่งให้เด็ดถวายเพื่อทรงชิม พร้อมทรงโพสต์ท่าให้ช่างภาพบันทึกไว้ และทรงถ่ายเซลฟี่กับหญ้าเดือยหิน เป็นช่วงเวลาที่สร้างรอยยิ้มแก่ผู้ตามเสด็จ และมีรับสั่งว่า “เราเคยทดลองชิมหญ้าที่ใช้เลี้ยงม้า รสชาติคล้ายกันเลย” ครั้นเมื่อเสด็จมาถึงหญ้าหลังเรียบ ซึ่งเป็นหญ้าพื้นเมืองที่ช้างป่ากินน้อยที่สุด เนื่องจากใบเหนียวและรสชาติไม่อร่อย พระองค์ได้ทรงเด็ดมาเคี้ยว ก่อนมีรับสั่งว่า “เหนียวจริงด้วย”
เหตุการณ์ดังกล่าวแสดงถึงความใส่พระทัยในรายละเอียดของงานอย่างแท้จริง พระองค์มิได้เพียงทอดพระเนตรหรือรับฟังจากรายงานในเอกสาร เท่านั้น หากยังทรงทดลองด้วยพระองค์เอง เพื่อให้เข้าใจลักษณะของพืชอาหารช้างจากประสบการณ์ตรง ทั้งรสชาติ ความเหนียว และความน่ากินของหญ้าแต่ละชนิด สิ่งนี้แสดงให้เห็นถึงแนวทางการทรงงานที่ให้ความสำคัญกับข้อมูลจากพื้นที่จริง ควบคู่กับการเรียนรู้ผ่านการสังเกตและการทดลองด้วยพระองค์เอง
น้อมสำนึกในพระกรุณาธิคุณอันหาที่สุดมิได้ 💛
📌 ที่มาเรื่องเล่าสุดประทับใจ : นายธรรมนูญ เต็มไชย (Thammanoon Temchai) นักวิชาการป่าไม้ชำนาญการพิเศษ ศูนย์วิจัยและพัฒนานวัตกรรมอุทยานแห่งชาติ จ.เพชรบุรี สำนักอุทยานแห่งชาติ
การที่สมเด็จพระเจ้าลูกเธอ เจ้าฟ้าพัชรกิติยาภา ทรงเลือกชิมหญ้าด้วยพระองค์เองถือเป็นการสอนใจที่ลึกซึ้งว่าความเข้าใจธรรมชาติของสัตว์ป่าไม่อาจเกิดขึ้นได้จากเพียงแค่การศึกษาทางทฤษฎีหรือรายงานเท่านั้น แต่ต้องมาจากประสบการณ์ตรงและความใส่ใจในรายละเอียดอย่างแท้จริง จากประสบการณ์นี้เอง ผมได้เรียนรู้ว่าการอนุรักษ์สัตว์ป่าจำเป็นต้องมีความถี่ถ้วนในเรื่องอาหารและพฤติกรรมของสัตว์ เพื่อหาวิธีจัดการทรัพยากรธรรมชาติที่ไม่กระทบต่อระบบนิเวศเดิม ยิ่งไปกว่านั้น การทดลองปลูกหญ้าหลากหลายชนิด รวมถึงการสร้างโป่งเทียมในพื้นที่เป็นตัวอย่างที่ดีในการนำวิชาการมาใช้ให้สอดคล้องกับธรรมชาติอย่างเหมาะสม ผมรู้สึกประทับใจในความตั้งใจของพระองค์ที่ได้ทรงชิมหญ้าเดือยหิน ซึ่งเป็นหญ้าที่ช้างป่าชื่นชอบ พร้อมทั้งยังทรงทดลองเคี้ยวหญ้าหลังเรียบที่เป็นหญ้าพื้นเมืองซึ่งช้างป่ากินน้อย เพราะรสชาติและความเหนียว ทั้งนี้แสดงให้เห็นถึงความละเอียดอ่อนและความสนใจที่จะเข้าใจธรรมชาติอย่างแท้จริง ประสบการณ์นี้ยังสร้างแรงบันดาลใจให้กับหลายฝ่ายที่เกี่ยวข้อง ทั้งนักวิจัยและเจ้าหน้าที่อุทยานแห่งชาติ เพื่อเร่งพัฒนาแนวทางอนุรักษ์และจัดการพื้นที่สำหรับช้างป่าอย่างยั่งยืน และยังสามารถนำไปขยายผลในพื้นที่อื่น ๆ ที่มีช้างป่าคล้ายคลึงกัน สำหรับผู้ที่สนใจเรื่องการอนุรักษ์ช้างป่าและระบบนิเวศในประเทศไทย การติดตามกิจกรรมที่อุทยานแห่งชาติเขาชะเมา-เขาวงนี้ และการส่งเสริมการศึกษาวิจัยเกี่ยวกับพฤติกรรมช้างจะช่วยเพิ่มความเข้าใจและการมีส่วนร่วมของประชาชนในการรักษาความหลากหลายทางชีวภาพอย่างแท้จริง สุดท้ายนี้ ผมขอน้อมสำนึกในพระกรุณาธิคุณและความพยายามของพระองค์ที่ทรงคิดค้นและปฏิบัติงานด้านนี้อย่างลึกซึ้งและจริงจัง ซึ่งเป็นตัวอย่างที่ดีในการทำงานร่วมกันระหว่างพระราชวงศ์ นักวิชาการ และชุมชนเพื่ออนาคตที่ยั่งยืนของสัตว์ป่าไทย