หลายคนอาจเคยได้ยินข่าว “เลียงผา” โผล่มาให้เห็นแถวเส้นทางศึกษาธรรมชาติถ้ำไทร อุทยานแห่งชาติเขาสามร้อยยอด แล้วสงสัยเหมือนกันว่า “เลียงผา ภาษาอังกฤษ” เรียกว่าอะไรแน่ ๆ คำที่ใช้ทั่วไปและถูกต้องคือ “Serow” (อ่านประมาณ ซี-โรว) เป็นชื่อสามัญภาษาอังกฤษของเลียงผา ส่วนชื่อวิทยาศาสตร์ที่มักอ้างอิงคือ Capricornis sumatraensis (ชนิดที่พบในไทยเรียกได้ว่าเป็นกลุ่ม/ชนิดย่อยในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้) เวลาค้นใน Google ถ้าอยากให้เจอง่าย แนะนำพิมพ์ว่า “serow Thailand” หรือ “Capricornis sumatraensis” เพิ่มเข้าไปด้วยค่ะ Serow เป็นสัตว์กีบคู่ รูปร่างคล้ายแพะผสมละมั่ง ขนมักออกโทนเทาเข้มหรือดำ มีแผงขนบริเวณคอและไหล่ เขาสั้น ๆ โค้งไปด้านหลัง จุดที่ทำให้หลายคนว้าวเวลาบังเอิญเจอ คือ “สกิลไต่ผา” ของเขาเลย—ยืนทรงตัวบนพื้นที่ชันหรือหินปูนลื่น ๆ ได้ดีมาก เหมือนเดินบนพื้นราบ สมฉายา “นักไต่ผาแห่งขุนเขา” ถ้าถามว่าเจอเลียงผาตรงเส้นทางถ้ำไทรแล้วผิดปกติไหม จากที่อ่านข้อมูลและดูสภาพพื้นที่ จุดนี้มีทั้งพุ่มไม้สีเขียว รากไม้ และแนวหินที่เป็นทางชัน ทำให้เป็นแหล่งหลบซ่อน/หากินได้ดี การที่เลียงผาปรากฏตัวต่อเนื่องมักถูกมองว่าเป็นสัญญาณเชิงบวกว่าพื้นที่ยังมีความอุดมสมบูรณ์และค่อนข้างปลอดภัย เวลาเจอเลียงผา (serow) ใกล้เส้นทางท่องเที่ยว ข้อแนะนำแบบคนไปเที่ยวธรรมชาติแล้วอยากให้ทุกฝ่ายปลอดภัยคือ - งดส่งเสียงดัง ไม่วิ่งไล่ ไม่ทำท่าจะเข้าไปใกล้เพื่อถ่ายรูป - รักษาระยะห่าง ให้เขามีทางหนี (อย่าขวางทางขึ้น-ลงเขา) - ห้ามให้อาหารสัตว์ป่า เพราะทำให้พฤติกรรมเปลี่ยนและเสี่ยงอันตราย - เคารพป้ายเตือน เช่น “ห้ามเข้า” และทำตามเจ้าหน้าที่เสมอ ทริคเล็ก ๆ สำหรับสายถ่ายรูป: ถ้าอยากได้ภาพสวยและไม่รบกวนสัตว์ ใช้ซูมหรือเลนส์ระยะไกลจะดีกว่า ยืนเงียบ ๆ สังเกตจากระยะปลอดภัย บางครั้งเขาจะหยุดมองกล้องแบบนิ่ง ๆ ให้เราเก็บภาพได้เองค่ะ สรุปสั้น ๆ อีกครั้ง: เลียงผา ภาษาอังกฤษ = Serow ถ้าอยากรู้เชิงวิชาการเพิ่มให้ใช้คำว่า Capricornis sumatraensis คู่กัน จะค้นข้อมูลเรื่องถิ่นอาศัย สถานภาพ และพฤติกรรมได้ครบขึ้นค่ะ