ยุวกษัตริย์รัชกาลที่ ๘ ครอบครัวเล็ก ๆ ราชสกุลมหิดล
ใน พ.ศ. ๒๔๘๑ สมเด็จพระเจ้าอยู่หัวอานันทมหิดล เสด็จนิวัติสยามครั้งแรกตามคำกราบบังคมทูลอัญเชิญเสด็จของรัฐบาล พร้อมด้วยสมเด็จพระบรมราชชนนี สมเด็จพระเชษฐภคินี และสมเด็จพระอนุชา เสด็จออกจากเมืองโลซานน์ ประเทศสวิตเซอร์แลนด์ทางรถไฟ มาประทับเรือเดินสมุทรเมโอเนียขึ้นฝั่งพักที่เมืองปีนัง และออกเดินทางต่อมาที่เกาะสีชัง จากนั้นทรงเปลี่ยนมาปร ะทับเรือหลวงศรีอยุธยา ซึ่งรัฐบาลจัดถวายให้เป็นเรือพระที่นั่งไปรับเสด็จจากเกาะสีชังมายังท่าราชวรดิฐ รวมระยะเวลา ๒๕ วัน ในการเสด็จพระราชดำเนินจากเมืองโลซานน์มาสู่พระนคร
ณ ท่าราชวรดิฐ พระบรมวงศานุวงศ์ ผู้แทนรัฐบาลต่างประเทศ ข้าราชการ และอาณาประชาราษฎร ต่างมาเฝ้าทูลละอองธุลีพระบาทรับเสด็จอย่างล้นหลาม แม้ยังไม่ทันจะได้เห็นพระองค์จริงเพียงแค่เห็นธงมหาราชเหลืองอร่ามโบกสะบัดอยู่บนเสากระโดงเรือประชาชนต่างก็ปลื้มปีติ บางคนถึงกับน้ำตาไหล เพราะนับตั้งแต่พระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัว เสด็จนิราศจากราชอาณาจักร ก็ไม่มีใครได้เห็นธงมหาราชโบกสะบัดอยู่ที่ใดอีกเลย ยิ่งเมื่อประชาชนได้เห็นพระเจ้าอยู่หัวพระองค์น้อย พระชนมพรรษาเพียง ๑๓ พรรษา ทรงงามพร้อมทั้งพระรูปโฉม พระวาจา พระอิริยาบถ สมกับที่ทรงเป็นพระมิ่งขวัญของประชาชนชาวไทยโดยแท้ ครั้งนั้น พลเอก พระยาพหลพลพยุหเสนา นายกรัฐมนตรี ได้กราบบังคมทูลรับเสด็จในนามคณะรัฐมนตรี พระองค์มีพระราชปฏิสันถารตอบ ความว่า “ข้าพเจ้ายินดีมากที่ได้กลับมาเยี่ยมเมืองไทยที่ข้าพเจ้ารักและคิดถึงอยู่เสมอ ขอขอบพระทัยและขอบใจท่านทั้งหลายที่ได้มาต้อนรับข้าพเจ้า และขอให้ประชาชนอยู่เย็นเป็นสุขในความร่มเย็นของรัฐธรรมนูญทั่วกัน”
เมื่อเสร็จจากพิธีรับเสด็จ ณ ท่าราชวรดิฐแล้ว พระองค์ได้เสด็จไปทรงนมัสการพระพุทธมหามณีรัตนปฏิมากร ณ วัดพระศรีรัตนศาสดาราม ถวายบังคมพระบรมอัฐิและพระอัฐิสมเด็จพระบรมราชบุพการี ณ พระที่นั่งอมรินทรวินิจฉัย และเสด็จไปทรงบูชาพระสยามเทวาธิราช ณ พระที่นั่งไพศาลทักษิณ ระหว่างที่เสด็จโดยกระบวนรถม้าพระที่นั่งจากพระบรมหาราชวังไปยังพระตำหนักจิตรลดารโหฐาน มีประชาชนเฝ้าทูลละอองธุลีพระบาทสองข้างทางเสด็จพระราชดำเนินอย่างเนืองแน่น วันรุ่งขึ้นรัฐบาลจัดพระราชพิธีสมโภช ณ พระที่นั่งอมรินทรวินิจฉัยตามราชประเพณี
แม้การเสด็จเยี่ยมราชอาณาจักรครั้งนี้จำกัดด้วยระยะเวลาอันสั้น ด้วยยังต้องเสด็จกลับไปทรงศึกษาต่อ ณ เมืองโลซานน์ แต่ในช่วงเวลานั้น นอกจากพระราชกรณียกิจอันเกี่ยวกับการพระราชพิธีและการส่วนพระองค์แล้ว ยังได้ทรงปราศรัยกับประชาชนทั้งทางเครื่องกระจายเสียงและทรงปราศรัยต่อตัวบุคคล ทั้งมีพระราชอุตสาหะเสด็จเยี่ยมราษฎรทั้งในพระนครและตามจังหวัดใกล้เคียง อาทิ เสด็จงานฉลองรัฐธรรมนูญ ทรงเปิดโรงพยาบาลอานันทมหิดล เสด็จเยี่ยมโรงพยาบาลจุฬาลงกรณ์และสถานเสาวภา พระราชทานทุนทรัพย์ให้โรงพยาบาลจังหวัดลพบุรี พระราชทานทุนทรัพย์ให้โรงเรียนมัธยมประจำจังหวัดพระนครศรีอยุธยา พระราชทานธงประจำกองแก่ยุวชนทหาร เสด็จไปทรงนมัสการพระพุทธรูปในอารามที่สำคัญ เสด็จไปเยี่ยมสถานที่ราชการ ทอดพระเนตรการประกอบอาชีพ เช่น ทำนา จับปลา หัตถกรรม และอุตสาหกรรมต่าง ๆ
ในการเสด็จนิวัติสยามครั้งนี้ ราษฎรได้ชื่นชมพระบารมียุวกษัตริย์ ที่เปี่ยมด้วยพระราชจริยวัตรอันงดงาม ทำให้แช่มชื่นมีขวัญกำลังใจเพิ่มพูนและเกิดความผูกพันอย่างแน่นแฟ้น ทั้งนี้ รัฐบาลได้ตระหนักถึงพระปรีชาสามารถอย่างสูงของสมเด็จพระบรมราชชนนี ว่าทรงเป็นผู้ถวายอภิบาลสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวให้มีความพร้อมในการเป็นพระมหากษัตริย์ในระบอบประชาธิปไตยอย่างสมบูรณ์ยิ่ง จึงประกาศเฉลิมพระนามเป็น “พระราชชนนีศรีสังวาลย์” และต่อมาทรงได้รับสถาปนาพระอิสริยยศเป็น “สมเด็จพระราชชนนีศรีสังวาลย์” โดยลำดับ
ราษฎรได้เฝ้าทูลละอองธุลีพระบาทชื่นชมพระบารมีเพียง ๕๙ วัน พระองค์จึงได้เสด็จพระราชดำเนินกลับไปทรงศึกษาต่อ ณ ประเทศสวิตเซอร์แลนด์ ก่อนเสด็จพระราชดำเนินกลับพระองค์มีกระแสพระราชดำรัสทางสถานีวิทยุกระจายเสียง ทรงขอบใจร ัฐบาลและพสกนิกรที่ต้อนรับพระองค์อย่างดียิ่ง พร้อมทั้งทรงแสดงความห่วงใยประเทศชาติ ดังความตอนหนึ่งว่า “...ข้าพเจ้าจะตั้งใจเรียนจนสำเร็จ เพื่อจะได้กลับมาสนองคุณชาติที่รักของเรา การที่ข้าพเจ้าจะลาท่านไปนี้ ข้าพเจ้าขออวยพรให้ท่านทั้งหลายมีความสุขความเจริญทั่วกัน...”
ที่มา : ๑. หนังสือ เจ้านายเล็กๆ - ยุวกษัตริย์ โดยมูลนิธิแม่ฟ้าหลวง ในพระบรมราชูปถัมภ์
๒. หนังสือที่ระลึกอนุสรณ์ในการพระราชทานเพลิงศพ พลเอก สำราญ แพทยกุล องคมนตรี โดยมูลนิธิอัฏฐมราชานุสรณ์ในพระบรมราชูปถัมภ
#การจัดงานเฉลิมพระเกียรติพระบาทสมเด็จพระปรเมนทรมหาอานันทมหิดลพระอัฐมรามาธิบดินทร
#เนื่องในโอกาสวันคล้ายวันพระบรมราชสมภพครบ๑๐๐ปี
#ยุวกษัตริย์พระผู้อยู่ในใจไทยตลอดกาล
#สืบสานรักษาต่อยอด #น้อมสํานึกในพระมหากรุณาธิคุณ
https://www.facebook.com/share/p/1FY3MVJc2s/
หลายคนที่ค้นหา “รูปรัชกาลที่ 8” มักอยากได้ทั้งภาพและเรื่องราวประกอบเพื่อเข้าใจช่วงเวลานั้นมากขึ้น เราเลยสรุปแนวทางดู “พระบรมฉายาลักษณ์สมเด็จพระเจ้าอยู่หัวอานันทมหิดล (รัชกาลที่ ๘)” แบบอ่านง่าย พร้อมเกร็ดที่เชื่อมกับเหตุการณ์เสด็จนิวัติสยามครั้งแรก พ.ศ. 2481 ค่ะ 1) รูปรัชกาลที่ 8 มีลักษณะ “ช่วงวัย” ให้สังเกต ภาพที่พบได้บ่อยจะมีทั้งภาพในวัยเยาว์ร่วมกับ “สมเด็จพระบรมราชชนนี” และพระเชษฐภคินี-พระอนุชา ซึ่งช่วยให้เห็นบรรยากาศ “ครอบครัวเล็ก ๆ ราชสกุลมหิดล” ชัดมาก อีกกลุ่มหนึ่งคือภาพ “ฉลองพระองค์เต็มยศ” ที่ใช้ในงานเฉลิมพระเกียรติ (เช่น เนื่องในโอกาสวันคล้ายวันพระบรมราชสมภพครบ ๑๐๐ ปี) ภาพชุดนี้มักทำให้คนจดจำพระองค์ในฐานะ “ยุวกษัตริย์” ได้ทันที 2) ถ้าอยากให้ดูรูปแล้วเข้าใจบริบท ให้ผูกกับไทม์ไลน์ พ.ศ. 2481 ตอนดูรูป ลองนึกภาพไทม์ไลน์การเสด็จนิวัติสยามครั้งแรก: เสด็จจากเมืองโลซานน์ ประเทศสวิตเซอร์แลนด์ เดินทางทางรถไฟไปขึ้นเรือเมโอเนีย แวะปีนัง ต่อถึงเกาะสีชัง แล้วเปลี่ยนมาประทับเรือหลวงศรีอยุธยาเข้าท่าราชวรดิฐ ใช้เวลารวมราว 25 วัน พอมีเส้นเรื่องนี้ รูปแต่ละใบจะ “มีชีวิต” มากขึ้น ไม่ใช่แค่ภาพบุคคลค่ะ 3) จุดที่ทำให้หลายภาพมีความหมาย: บรรยากาศรับเสด็จที่ท่าราชวรดิฐ บันทึกเล่าว่าผู้คนแน่นสองฝั่ง แม้ยังไม่เห็นพระองค์จริง แค่เห็นธงมหาราชก็ปลื้มปีติ บางคนถึงกับน้ำตาไหล เพราะเป็นช่วงที่ประชาชนโหยหาภาพสัญลักษณ์ของสถาบันพระมหากษัตริย์ในเวลานั้น พอเราดูรูปที่เกี่ยวกับช่วงเสด็จกลับไทย ภาพจะพาเราเข้าใจ “ความรู้สึกร่วมของผู้คน” ได้ดี 4) คำแนะนำเวลาเก็บ/แชร์ “รูปรัชกาลที่ 8” ให้ถูกต้องและน่าเชื่อถือ - ระบุคำว่า “พระบรมฉายาลักษณ์” และช่วงเวลา/โอกาส (เช่น วัยเยาว์, ฉลองพระองค์เต็มยศ, ครบรอบ ๑๐๐ ปี) - ใส่คำอธิบายสั้น ๆ ใต้ภาพ: ใครอยู่ในภาพ, เกี่ยวข้องกับเหตุการณ์ใด - หากทำโพสต์รวมรูป แนะนำเรียงตามเวลา (ก่อนเสด็จนิวัติสยาม–ช่วงรับเสด็จ–หลังเสด็จกลับไปศึกษาต่อ) 5) เกร็ดเล็ก ๆ ที่ทำให้ดูรูปแล้วอินขึ้น การเสด็จครั้งนั้นพระองค์มีพระชนมพรรษาเพียง 13 พรรษา และยังมีพระราชกรณียกิจพบประชาชนหลายโอกาส ทั้งเสด็จไปสถานที่สำคัญในพระนครและจังหวัดใกล้เคียง ภาพจำนวนหนึ่งจึงสะท้อน “ความตั้งใจและความใกล้ชิดกับประชาชน” ในช่วงเวลาสั้น ๆ ที่ประทับในไทย (ประมาณ 59 วัน) หวังว่าเวลาคุณกดหา “รูปรัชกาลที่ 8” จะได้ทั้งภาพที่ต้องการและเรื่องราวประกอบที่ช่วยให้เข้าใจความหมายของภาพมากขึ้นค่ะ
