หลายคน (รวมถึงเรา) เวลาเห็นภาพ “พระโกศทองใหญ่” ในพระที่นั่งดุสิตมหาปราสาท มักจะสงสัยทันทีว่าแท้จริงแล้ว “พระโกศ” คืออะไร ต่างจากคำว่า “โกศ” ทั่วไปอย่างไร และทำไมภาพจึงมักพูดควบคู่กับ “พระแท่นสุวรรณเบญจดล” และ “นพปฎลมหาเศวตฉัตร” อยู่เสมอ เราเลยสรุปแบบอ่านง่ายจากสิ่งที่ได้ศึกษาต่อ เพื่อให้เข้าใจบริบทของพระราชพิธีมากขึ้น 1) พระโกศ / โกศ คืออะไร? คำว่า “โกศ” โดยทั่วไปหมายถึงภาชนะทรงสูงมีฝาปิด ใช้บรรจุสิ่งของหรืออัฐิ ในบริบทพระราชพิธี คำว่า “พระโกศ” เป็นเครื่องประกอบพระเกียรติยศ ใช้สำหรับบรรจุพระบรมศพหรือพระศพตามฐานันดรศักดิ์ จึงมีความประณีตและมีแบบแผนเฉพาะ ไม่ได้เป็นเพียงภาชนะธรรมดา แต่เป็นสัญลักษณ์แห่งพระเกียรติยศและราชประเพณี 2) พระโกศทองใหญ่สำคัญอย่างไร? “พระโกศทองใหญ่” เป็นพระโกศชั้นสูงที่ใช้ในพระราชพิธีสำคัญ ภาพที่หลายคนเคยเห็นคือการประดิษฐานพระโกศทองใหญ่บนพระแท่นสุวรรณเบญจดล ภายใต้นพปฎลมหาเศวตฉัตร และรายล้อมด้วยเครื่องสูง/เครื่องประกอบพระเกียรติยศ ซึ่งทั้งหมดช่วยบอก “ระดับพระเกียรติยศ” และความศักดิ์สิทธิ์ของพิธีกรรมอย่างชัดเจน 3) พระแท่นสุวรรณเบญจดลคืออะไร? พระแท่นสุวรรณเบญจดลคือพระแท่นที่ใช้รองรับการประดิษฐานพระโกศในพระที่นั่งดุสิตมหาปราสาท จุดนี้ทำให้เราเข้าใจว่า เวลาอ่านข่าวหรือดูภาพพิธีการ คำว่า “ประดิษฐานเหนือพระแท่นสุวรรณเบญจดล” ไม่ใช่คำสวยงามเฉยๆ แต่เป็นตำแหน่งสำคัญที่มีแบบแผนตามราชประเพณี 4) นพปฎลมหาเศวตฉัตรและเครื่องสูงในภาพหมายถึงอะไร? “นพปฎลมหาเศวตฉัตร” (ฉัตรขาว 9 ชั้น) เป็นหนึ่งในเครื่องสูงที่สื่อถึงพระเกียรติยศสูงสุด เมื่อเห็นประกอบอยู่เหนือพระโกศ จะช่วยให้คนดูรับรู้ถึงความยิ่งใหญ่ของพระราชพิธี ส่วนเครื่องสูงอื่นๆ เช่น ฉัตรหลายชั้น ต้นไม้ทองเงิน ฯลฯ คือองค์ประกอบที่จัดวางตามตำรับ เพื่อถวายพระเกียรติและแสดงความสมพระเกียรติในพิธี 5) แล้วพระโกศทองน้อยต่างจากพระโกศทองใหญ่ไหม? หลายคนเสิร์ชคำว่า “พระโกศทองน้อย” คู่กับ “พระโกศทองใหญ่” เพราะชื่อคล้ายกันมาก โดยภาพรวมเข้าใจได้ว่าเป็นพระโกศคนละประเภท/ระดับการใช้ในพิธี (ต่างกันตามฐานันดรและแบบแผน) ถ้าจะอ่านให้ชัด แนะนำดูคำอธิบายในแหล่งข้อมูลราชการหรือพิพิธภัณฑ์ที่อธิบายเรื่องพระราชพิธีโดยตรง จะเห็นรายละเอียดเรื่องรูปแบบ วัสดุ และโอกาสที่ใช้ ทริคเล็กๆ เวลาอ่านข่าวพระราชพิธี: ให้มอง 3 อย่างพร้อมกัน คือ “พระโกศ” (สิ่งที่ประดิษฐาน) + “พระแท่นสุวรรณเบญจดล” (ฐานที่รองรับ) + “นพปฎลมหาเศวตฉัตร/เครื่องสูง” (สิ่งที่แสดงพระเกียรติยศ) พอจับจุดนี้ได้ ภาพและถ้อยคำในข่าวจะเข้าใจง่ายขึ้นมาก