"ศิลปะโบราณ" สู่งานศิลปาชีพ
“ศิลาดล” จัดเป็นเครื่องสังคโลก หรือเครื่องปั้นดินเผาที่มีเอกลักษณ์โดดเด่น คือสีเขียวหยกใส พื้นผิวแตกเป็นลายงา ทำจากดินสีดำ ปั้นขึ้นรูปและเคลือบด้วยวัสดุจากธรรมชาติ คือ ขี้เถ้าไม้รกฟ้า ผสมแร่เหล็กและดินหน้านา ก่อนนำไปเผาด้วยความร้อนสูง ทำให้ผิวเคลือบเกิดรอยรานแตกลายงาเป็นเสน่ห์เฉพาะตัว สีเขียวสุกสว่างสดใส แตกต่างจากเครื่องปั้นชนิดอื่น เมื ่อเคาะจะมีเสียงกังวานดังก้อง “ศิลาดล” จึงนับเป็นหนึ่งในเครื่องปั้นดินเผาเคลือบที่เก่าแก่ของโลก มีต้นกำเนิดจากประเทศจีนราว ๒,๐๐๐ ปีก่อน และแพร่เข้ามายังอาณาจักรสุโขทัยและดินแดนล้านนา ซึ่งเป็นยุครุ่งเรืองที่มีการติดต่อค้าขายกับอาณาจักรต่าง ๆ ก่อนจะค่อย ๆ เลือนหายไปจากเมืองไทย เนื่องจากขาดผู้สืบทอดและเทคโนโลยีการผลิตที่ทันสมัย
ต่อมา เมื่อครั้งสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง เสด็จฯ เยี่ยมราษฎรทางภาคเหนือ ได้ทอดพระเนตรเห็นเศษเสี้ยวแห่งภูมิปัญญาที่หลงเหลืออยู่ จึงมีพระราชดำริให้ฟื้นฟูอย่างจริงจัง โดยส่งผู้เชี่ยวชาญเข้าไปศึกษาเทคนิคโบราณและพัฒนาเตาเผาให้มีความทันสมัย พร้อมทั้งให้มูลนิธิส่งเสริมศิลปาชีพฯ เข้ามารับซื้อผลผลิต ทำให้ศิลปะที่กำลังจะสูญหายกลับมามีชีวิตอีกครั้ง และกลายเป็นอาชีพที่มั่นคงของชาวบ้านในภาคเหนือ โดยเฉพาะในจังหวัดเชียงใหม่ ซึ่งเป็นแหล่งดินดำคุณภาพดี
ศิลาดลจึงเป็นมากกว่าเครื่องปั้นดินเผาโบราณ แต่ยังเป็นสัญลักษณ์แห่งพระราชปณิธานอันแน่วแน่ของสมเด็จพระพันปีหลวง ในการอนุรักษ์ศิลปะและหัตถกรรมพื้นบ้านให้คงอยู่ เพื่อสร้างงาน สร้างอาชีพ และยกระดับคุณภาพชีวิตของพสกนิกรไทยอย่างยั่งยืน
#คณะกรรมการฝ่ายประชาสัมพันธ์งานพระราชพิธีถวายพระเพลิงพระบรมศพ
#สมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์พระบรมราชินีนาถพระบรมราชชนนีพันปีหลวง
#ศิลาดล #ศิลปาชีพ #เครื่องสังคโลก
https://www.facebook.com/phralanofficial/posts/1155839046721692
ศิลาดลเป็นเครื่องสังคโลกที่โดดเด่นด้วยการเคลือบผิวสีเขียวหยกใส และพื้นผิวที่แตกเป็นลายงา ซึ่งเกิดจากการใช้วัสดุธรรมชาติผสมผสานกับเทคนิคการเผาดินเหนียว เพื่อให้ได้ผิวที่มีความงดงามและเสียงกังวานเมื่อเคาะ ถือเป็นลักษณะเฉพาะตัวที่ทำให้ศิลาดลแตกต่างจากเครื่องปั้นดินเผาอื่นๆ นอกจากความสวยงามและเทคนิคการผลิตที่น่าประทับใจแล้ว ศิลาดลยังสะท้อนถึงประวัติศาสตร์และวัฒนธรรมการติดต่อค้าขายในยุคสุโขทัยและล้านนา ที่มีชื่อเสียงในการแลกเปลี่ยนสินค้ากับอาณาจักรต่างๆ เพราะความงามและการใช้งานที่เก่าแก่กว่า 2,000 ปี ศิลาดลจึงเป็นตัวแทนวัฒนธรรมที่สำคัญ การเสื่อมสลายของศิลาดลในประเทศไทยครั้งหนึ่งมาจากการขาดผู้สืบทอดฝีมือและนวัตกรรมการผลิตที่ตามไม่ทันยุคสมัย แต่ภายใต้พระราชดำริของสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถพระบรมราชชนนีพันปีหลวง ทรงให้มีการฟื้นฟูภูมิปัญญานี้อย่างจริงจัง โดยส่งผู้เชี่ยวชาญศึกษาวิธีการทำแบบโบราณและนำเทคโนโลยีสมัยใหม่เข้ามาช่วยพัฒนาเตาเผาให้มีประสิทธิภาพสูงขึ้น การเสด็จพระราชดำเนินเยี่ยมราษฎรทางภาคเหนือช่วยกระตุ้นให้เกิดการอนุรักษ์และพัฒนาศิลาดลจนกลับเป็นสินค้าศิลปาชีพที่มีคุณภาพ ได้รับการสนับสนุนจากมูลนิธิส่งเสริมศิลปาชีพฯ ที่เข้ามารับซื้อผลงาน ช่วยสร้างรายได้แก้ชาวบ้านในชุมชน โดยเฉพาะที่จังหวัดเชียงใหม่ ที่มีแหล่งดินดำคุณภาพดีสำหรับการผลิต ศิลาดลจึงไม่ใช่เพียงเครื่องปั้นดินเผาโบราณแต่เป็นสัญลักษณ์ของความมุ่งมั่นในการอนุรักษ์ศิลปวัฒนธรรมไทยและสร้างอาชีพอย่างยั่งยืน เป็นตัวอย่างของงานศิลปาชีพที่กลมกลืนระหว่างภูมิปัญญาโบราณและการพัฒนาร่วมสมัย นอกจากนี้ยังเป็นเครื่องเตือนใจถึงพระราชปณิธานอันแน่วแน่ของสมเด็จพระพันปีหลวงในการรักษามรดกทางวัฒนธรรมและคุณภาพชีวิตของประชาชนไทยให้มั่นคงและยั่งยืนต่อไป