กุ้งสมเด็จ ฯ
“พระมหากรุณาธิคุณแห่งสายน้ำ : สมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ฯ กับการฟื้นคืนกุ้งก้ามกรามสู่เจ้าพระยา”
ที่ศูนย์ศิลปาชีพบางไทร ราษฎรที่ทรงรับทำการฝึกอาชีพหัตถกรรม ได้ทำการเพาะปลูกพืชไร่ควบคู่ไปด้วย สมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง ทรงเห็นว่าพืชผลทางการเกษตรนั้นต้องใช้เวลานาน จึงโปรดเกล้าฯ ให้ราษฎรเหล่านั้นศึกษาการเลี้ยงและการเพาะฟัก ลูกกุ้งก้ามกรามไปด้วย เมื่อได้ลูกกุ้งมาแล้ว ทรงรับซื้อเพื่อนำไปปล่อยที่แม่น้ำเจ้าพระยาบริเวณใกล้เคียงกับศิลปาชีพบางไทร
หลังจากนั้น กรมประมงได้นำพันธุ์กุ้งก้ามกรามไปปล่อยสมทบ ทำปฏิบัติการเช่นนี้อยู่สองสามปี พื้นที่บริเวณนั้นจึงมีกุ้งก้ามกรามชุกชุม ชาวบ้านจับไปประกอบอาหารได้ ผู้อยู่อาศัยริมแม่น้ำเจ้าพระยาจำได้ดีว่ากุ้งก้ามกรามเคยเป็นสมบัติของลำน้ำ เป็นอาหารธรรมชาติตามฤดูกาลที่โอชารสยิ่งนัก จนเมื่อมีการสร้างเขื่อนชัยนาท ทำให้ระบบนิเวศเปลี่ยนแปลงและเกิดน้ำเสียบริเวณปากแม่น้ำ กุ้งก้ามกรามเกือบสูญหายไป ด้วยพระมหากรุณาธิคุณของสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง กุ้งก้ามกรามจึงกลับคืนมาสู่แม่น้ำเจ้าพระยาอีกครั้ง ชาวบ้านบางไทรจึงพากันตั้งชื่อกุ้งนี้ใหม่ว่า “กุ้งสมเด็จฯ”
เมื่อเรื่องนี้ทราบถึงพระเนตรพระกรรณ สมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง ก็ทรงพระสรวลรับสั่งว่า “กุ้งสมเด็จฯ ก็ดี ฟังน่าภูมิใจ แต่เค้าก็จับไปกินนี่”
จากแนวพระราชดำริซึ่งเน้นความอยู่ดีมีสุขของประชาชนทุกหมู่เหล่า และจากน้ำพระราชหฤทัยเมตตาต่อทุกชีวิต งานอนุรักษ์และพัฒนาสัตว์น้ำในพระราชกรณียกิจของสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง ส่งผลให้เกิดการพลิกฟื้นชีวิตแก่พื้นแผ่นดิน สร้างอาชีพและเสริมรายได้แก่ประชาชนจำนวนมาก แต่ที่สำคัญเหนือสิ่งอื่น คือ การปลุกจิตสำนึกแห่งความเป็นไทยในการอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมได้อย่างได้ผล เช่นเดียวกับประเพณีการช่างฝีมือของไทยที่ทรงช่วยรักษาไว้มิให้สูญหาย และกลับกลายเป็นผลตอบแทนที่งดงาม สินในน้ำของไทยที่เคยมั่งคั่งสมบูรณ์และเกือบสูญหายไปหลายชนิด กลับคงอยู่ได้ต่อมาและสร้างประโยชน์ทางเศรษฐกิจอย่างที่ไม่มีใครคาดคิดมาก่อน โครงการตามพระราชดำริหลายโครงการของกรมประมงจึงกลายเป็นแม่แบบในการพัฒนางานประมงของชาติสืบไปในอนาคต
#คณะกรรมการฝ่ายประชาสัมพันธ์งานพระราชพิธีถวายพระเพลิงพระบรมศพ
#สมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์พระบรมราชินีนาถพระบรมราชชนนีพันปีหลวง
#การฟื้นคืนกุ้งก้ามกรามสู่เจ้าพระยา
https://www.facebook.com/share/17rirCgdoB/
จากประสบการณ์ส่วนตัวที่ได้ติดตามงานอนุรักษ์ทรัพยากรน้ำและสัตว์น้ำในท้องถิ่น พบว่าการฟื้นฟูพันธุ์กุ้งก้ามกรามในแม่น้ำเจ้าพระยายังส่งผลดีต่อชุมชนอย่างมาก ไม่เพียงแต่ช่วยเพิ่มความอุดมสมบูรณ์ทางธรรมชาติ แต่ยังเปิดโอกาสให้ชาวบ้านเข้ามามีส่วนร่วมในกิจกรรมเลี้ยงกุ้งและการประมงพื้นบ้านได้อย่างยั่งยืน กุ้งก้ามกรามที่เรียกกันว่า "กุ้งสมเด็จฯ" ไม่ได้เป็นเพียงอาหารเท่านั้น แต่ยังเป็นสัญลักษณ์ของความสัมพันธ์ระหว่างพระมหากรุษณาธิคุณและประชาชนที่ดำเนินสืบต่อกันมา การที่สมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ฯ ทรงสนับสนุนการเพาะฟักและปล่อยลูกกุ้งในแม่น้ำโดยตรง ทำให้เกิดการฟื้นคืนระบบนิเวศวิทยาอย่างแท้จริง ตามจิตสำนึกที่ต้องพึ่งพาธรรมชาติให้เป็นประโยชน์สูงสุด สิ่งที่น่าสนใจจากโครงการนี้คือ การนำภูมิปัญญาชาวบ้านมาพัฒนาอย่างผสมผสานกับแนวทางพระราชดำริ เช่น การฝึกอาชีพหัตถกรรมควบคู่กับการเพาะเลี้ยงสัตว์น้ำ ทำให้ชุมชนมีรายได้เสริมและความหลากหลายทางเศรษฐกิจ ช่วยลดความยากจนและพัฒนาคุณภาพชีวิตของประชาชนในพื้นที่อย่างมั่นคง นอกจากนี้ การอนุรักษ์กุ้งก้ามกรามยังเชื่อมโยงกับความทรงจำและประวัติศาสตร์ทางวัฒนธรรมของคนไทยริมแม่น้ำเจ้าพระยา กุ้งก้ามกรามเคยเป็นอาหารตามฤดูกาลที่โอชารสและมีบทบาทในวิถีชีวิตชาวบ้าน ก่อนที่จะลดจำนวนลงด้วยปัญหาสิ่งแวดล้อมจนเกือบสูญพันธุ์ ความห่วงใยและพระราชกรณียกิจในเรื่องนี้ช่วยปลุกจิตสำนึกให้คนรุ่นหลังรักและรักษาทรัพยากรธรรมชาติของชาติ ในฐานะประชาชนผู้มีความสนใจเรื่องสิ่งแวดล้อมและทรัพยากรน้ำ เห็นได้ชัดว่าการมีพระมหากรุณาธิคุณในการฟื้นฟูทรัพยากรนี้ นอกจากจะส่งผลดีต่อธรรมชาติแล้ว ยังเป็นแนวทางที่น่าศึกษาสำหรับการพัฒนาที่ยั่งยืนในอนาคต ทั้งในมิติของชุมชน เศรษฐกิจ และวัฒนธรรม ซึ่งสะท้อนให้เห็นถึงความสำเร็จของโครงการตามพระราชดำริ รวมถึงการสร้างความภาคภูมิใจในคุณค่าของทรัพยากรไทยอีกด้วย
ทรงพระเจริญพระราชินีนาถพันปีหลวง