วิจิตรศิลป์แห่งความกตัญญู : ความหมายในเครื่องกระดาษกงเต๊กหลวง
เมื่อวันที่ ๒๓ เมษายน ๒๕๖๙ พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้คณะสงฆ์จีนประกอบพิธีบำเพ็ญกุศลทักษิณานุปทาน (กงเต๊ก) ถวายพระบรมศพ สมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง ณ พระที่นั่งดุสิตมหาปราสาท ในพระบรมมหาราชวัง
ธรรมเนียม “กงเต๊กหลวง” มีจุดเริ่มต้นในราชสำนักตั้งแต่สมัยรัชกาลที่ ๔ โดยทรงพระราชทานพระบรมราชานุญาตให้ขุนนางจีนและจีนเจ้าภาษีจัดพิธีกงเต๊กถวายเป็นพระราชกุศลแด่ดวงพระวิญญาณของพระบาทสมเด็จพระนั่งเกล้าเจ้าอยู่หัว (รัชกาลที่ ๓) จนกลายเป็นจารีตประเพณีที่สืบทอดต่อเนื่องยาวนานกว่า ๑๕๐ ปี โดยผสานปรัชญาความกตัญญูตามคติจีนเข้ากับราชประเพณีและพระพุทธศาสนาแบบไทยได้อย่างกลมกลืน
พระราชพิธีในครั้งนี้สะท้อนความวิจิตรตระการตาผ่านช่างฝีมือโบราณ ในการรังสรรค์ “เครื่องกระดาษ” ได้อย่างสมพระเกียรติและสมจริง โดยมีการจำลองพระตำหนักสวนจิตรลดารโหฐาน รถยนต์พระที่นั่งพร้อมสารถี หีบเงินหีบทอง ภูเขาเงินภูเขาทอง พระคลัง ตลอดจนเครื่องราชูปโภค อีกทั้งยังมีการจำลองข้าราชบริพาร ตำรวจวัง มหาดเล็ก และนางสนองพระโอษฐ์ จำนวน ๑๗ คน รวมถึงนายปิแอร์ บัลแมง พร้อมทั้งจำลองฉ ลองพระองค์ใน ๔ วาระสำคัญทางประวัติศาสตร์ เปรียบดั่งการบันทึกพระราชกรณียกิจอันงดงามที่ประทับอยู่ในความทรงจำ
เครื่องกระดาษจึงมิใช่เพียงศิลปะประดิษฐ์ หากยังสื่อถึงมิติทางวัฒนธรรมอันลึกซึ้ง และเป็นสัญลักษณ์แห่งความจงรักภักดีที่คณะสงฆ์จีนนิกายและพสกนิกรทุกหมู่เหล่าร่วมน้อมถวาย ก่อให้เกิดความภาคภูมิใจในความหลากหลายทางวัฒนธรรมที่หลอมรวมเป็นหนึ่งเดียว พร้อมน้อมรำลึกถึงพระมหากรุณาธิคุณของสมเด็จพระบรมราชชนนีพันปีหลวง “แม่แห่งแผ่นดิน” ของปวงชนชาวไทย
#คณะกรรมการฝ่ายประชาสัมพันธ์งานพระราชพิธีถวายพระเพลิงพระบรมศพ
#สมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์พระบรมราชินีนาถพระบรมราชชนนีพันปีหลวง
#วิจิตรศิลป์แห่งความกตัญญู #ความหมายในเครื่องกระดาษกงเต๊กหลวง
ในประสบการณ์ของผมเอง การได้เห็นเครื่องกระดาษกงเต๊กหลวงนั้นทำให้ตระหนักถึงความอ่อนช้อยและความประณีตในงานศิลปะที่มีความหมายลึกซึ้งมากกว่าศิลปะชิ้นหนึ่ง นอกจากความงดงามของรูปทรงและรายละเอียดที่เลียนแบบพระราชวังและพระราชอัครมหาเสนาบดีแล้ว ยังสัมผัสได้ถึงการผูกโยงระหว่างความกตัญญูแบบจีนและวัฒนธรรมไทยที่กลมกลืนตามประวัติศาสตร์พระราชพิธี ผมได้เรียนรู้ว่าเครื่องกระดาษเหล่านี้ไม่ใช่แค่ศิลปะประดิษฐ์ธรรมดา แต่สื่อถึงความจงรักภักดีที่แสดงออกโดยคณะสงฆ์จีนนิกายและประชาชนทุกหมู่เหล่า เครื่องกระดาษจำลองทุกชิ้นมีความหมายที่สอดคล้องกับพระราชกรณียกิจและพระราชพิธีสำคัญ ทำให้พิธีบำเพ็ญกุศลทักษิณานุปทาน (กงเต๊ก) ไม่เพียงแต่เป็นพิธีกรรมทางศาสนา แต่ยังเป็นงานศิลปะแห่งการรำลึกและการแสดงความเคารพอย่างสูงสุด เมื่อติดตามพิธีจากการสื่อสารต่างๆ พบว่าเครื่องกระดาษได้สะท้อนบทบาทข้าราชบริพาร ตำรวจวัง มหาดเล็ก และนางสนองพระโอษฐ์ พร้อมกับเสื้อผ้าฉลองพระองค์สี่วาระ ซึ่งทั้งหมดนี้เปรียบเสมือนการบันทึกความทรงจำของพระมหากรุณาธิคุณอย่างละเอียดอ่อนและน่าประทับใจ ด้วยความที่เป็นงานฝีมือโบราณ จึงเห็นถึงความอดทนและความตั้งใจของช่างไทยที่ร่วมสืบทอดภูมิปัญญานี้มาอย่างยาวนาน ซึ่งทำให้ผมรู้สึกภาคภูมิใจในความหลากหลายทางวัฒนธรรมและความกลมกลืนของเอกลักษณ์ไทย – จีน การบูรณาการเช่นนี้ช่วยส่งเสริมความเข้าใจและความสามัคคีของสังคมไทยที่หลอมรวมหลากหลายวัฒนธรรมไว้ด้วยกันอย่างน่าชื่นชม ท้ายที่สุด ผมคิดว่าการเรียนรู้และเข้าใจความหมายในเครื่องกระดาษกงเต๊กหลวงนี้ เป็นวิธีหนึ่งที่ทำให้เรารู้ซึ้งถึงคุณค่าของความกตัญญูและการแสดงออกซึ่งการเคารพอย่างลึกซึ้งในบริบทของวัฒนธรรมไทยและจีนที่มีเสน่ห์และทรงคุณค่าอย่างยิ่ง
น้อมส่งเสด็จสู่สวรรคาลัย ทรงพระเจริญ❤️❤️