ผ้ายกทองนครศรีธรรมราช
งานประณีตศิลป์ที่ฟื้นคืนชีพ
ผ้ายกเมืองนคร หรือผ้ายกทองนครศรีธรรมราช ถือเป็นอัญมณีแห่งประวัติศาสตร์สิ่งทอไทยที่เคยสูญหายไปยาวนานกว่า ๑๐๐ ปี ในอดีต ผ้าชนิดนี้เป็นผ้าราชสำนักที่ทอขึ้นด้วยความซับซ้อนและประณีตขั้นสูง โดยใช้เทคนิคการ “ยก” ลวดลายให้ดูนูนขึ้น ด้วยการสอดแทรกดิ้นทองคำหรือดิ้นเงินลงไปบนผืนผ้า ทำให้เกิดความหรูหราวิจิตรบรรจงในระดับโอต์กูตูร์ที ่หาตัวจับยาก ทว่าด้วยกรรมวิธีที่ซับซ้อนและใช้เวลาทอนานนับเดือน ส่งผลให้จำนวนช่างทอลดลง จนการทอผ้าชนิดนี้แทบเลือนหายไปจากความทรงจำ
กระทั่ง สมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง ทรงมีพระราชเสาวนีย์ให้ฟื้นฟูการแสดง “โขนศิลปาชีพฯ” จึงทรงรื้อฟื้นการทอผ้ายกโบราณเมืองนครศรีธรรมราชขึ้นมาอีกครั้ง เพื่อใช้เป็นพัสตราภรณ์สำหรับนักแสดงโขน การอุปถัมภ์ของมูลนิธิส่งเสริมศิลปาชีพฯ ในครั้งนี้ ไม่เพียงคืนลมหายใจให้แก่งานหัตถศิลป์ชั้นสูงเท่านั้น แต่ยังช่วยสร้างอาชีพและรายได้แก่ชาวบ้านอีกด้วย
ปัจจุบัน จุดแข็งของผ้ายกทองคือความเป็นเลิศด้านหัตถกรรมอันทรงคุณค่า ทว่ายังมีจุดอ่อนสำคัญ คือคนรุ่นใหม่มักมองว่าผ้าชนิดนี้มีความหนาหนัก เหมาะสำหรับงานพิธีการใหญ่โต หรือเป็นเพียงเครื่องแต่งกายในละครเท่านั้น ดังนั้น การนำผ้ายกทองมาออกแบบให้ร่วมสมัยและสามารถสวมใส่ได้จริงในชีวิตประจำวัน จึงเป็นความท้าทายที่รอให้คนรุ่นใหม่เข้ามาสานต่อ เพื่อธำรงรักษามรดกของชาติไว้สืบไป
ที่มา: สารนครศรีธรรมราช
#คณะกรรมการฝ่ายประชาสัมพันธ์งานพระราชพิธีถวายพระเพลิงพระบรมศพ
#สมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์พระบรมราชินีนาถพระบรมราชชนนีพันปีหลวง
ผ้ายกทองนครศรีธรรมราชไม่ได้เป็นเพียงผ้าทอธรรมดา แต่เป็นผลงานศิลปะอันทรงคุณค่าที่สะท้อนถึงความละเอียดประณีตของช่างฝีมือไทยในอดีต การใช้เทคนิคการยกลวดลายให้ดูนูนด้วยการสอดดิ้นทองและเงิน ทำให้ผ้าแต่ละผืนมีลักษณะเฉพาะตัวที่โดดเด่นและหรูหราอย่างยิ่ง ในช่วงที่ผ้ายกทองแทบเลือนหายไป การรื้อฟื้นจากการสนับสนุนของสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ฯ พร้อมกับโครงการส่งเสริมศิลปาชีพ นอกจากจะทำให้ผ้าทองนครกลับมามีชีวิตอีกครั้ง ยังสร้างโอกาสในการประกอบอาชีพให้แก่ชุมชนผู้ทอผ้าในจังหวัดนครศรีธรรมราชด้วย อย่างไรก็ตาม ความท้าทายในการรักษามรดกทางวัฒนธรรมนี้ยังคงอยู่ที่การทำให้ผ้ายกทองไม่ใช่เพียงเครื่องแต่งกายในงานพิธีใหญ่หรือการแสดงโขนเท่านั้น แต่ยังต้องปรับดีไซน์และการใช้งานให้เหมาะกับคนรุ่นใหม่ในชีวิตประจำวัน ตัวอย่างเช่น การนำผ้ายกทองมาทำเป็นผิวผ้าสำหรับเครื่องแต่งกายที่น้ำหนักเบาลง หรือประยุกต์ใช้ในงานแฟชั่นร่วมสมัย เพื่อให้ความงามของผ้าทองนครสามารถส่งต่อและอยู่รอดในยุคปัจจุบันได้อย่างยั่งยืน ประสบการณ์ที่ได้จากการสัมผัสผ้ายกทองโดยตรง เห็นได้ชัดว่าแม้กระบวนการทอผ้ายังคงต้องใช้ความอดทนและฝีมือสูง กรรมวิธีนี้ก็สะท้อนถึงความตั้งใจและความรักในงานหัตถศิลป์ของช่างไทยรุ่นเก่าที่ต้องการถ่ายทอดให้ลูกหลาน สร้างความภูมิใจและความเชื่อมโยงกับรากเหง้าวัฒนธรรมไทยที่ไม่ควรถูกลืม ดังนั้น การส่งเสริมและสร้างสรรค์ผ้ายกทองนครให้เป็นที่รู้จักทั้งในฐานะศิลปะโบราณและแฟชั่นร่วมสมัย จึงเป็นจุดเริ่มต้นที่ดีในการทำให้ผ้านี้กลายเป็นของมีคุณค่าที่หลอมรวมอดีตและอนาคตไว้ด้วยกันอย่างลงตัว
ขอน้อมกราบค่ะ