เวลาคนไข้ถามว่า “gastroschisis คืออะไร” ฉันมักเริ่มอธิบายจากภาพอัลตร้าซาวด์ก่อน เพราะเป็นจุดที่ทำให้เข้าใจเร็วที่สุดค่ะ โดยปกติหน้าท้องทารกจะดูเรียบและผนังหน้าท้องปิดสนิท แต่ในกรณี gastroschisis จะเป็น “ผนังหน้าท้องไม่ปิด” ทำให้เห็นอวัยวะในช่องท้อง (พบบ่อยคือลำไส้) โผล่ออกมาอยู่นอกช่องท้อง จุดสำคัญที่คนมักสับสนคือ gastroschisis ต่างจาก omphalocele ยังไง - Gastroschisis: ลำไส้ออกมานอกหน้าท้อง “ไม่มีถุง/ผนังห่อหุ้ม” คล้ายลำไส้ลอยอยู่ในน้ำคร่ำ และมักอยู่ด้านข้างของตำแหน่งสายสะดือ - Omphalocele: เป็นก้อนที่หน้าท้องเหมือนกัน แต่ “มีผนังห่อหุ้ม” (เป็นถุงคลุม) และมักสัมพันธ์กับตำแหน่งสะดือมากกว่า ตอนอัลตร้าซาวด์ หมอจะดูอะไรบ้าง? 1) ตำแหน่งก้อนที่หน้าท้องและความต่อเนื่องของผนังหน้าท้อง: ปกติหน้าท้องจะเรียบ ถ้าเห็นผนังท้องไม่ปิดก็จะช่วยชี้ไปทาง gastroschisis/omphalocele 2) มีถุงหุ้มไหม: ถ้าไม่เห็นถุงหุ้มและเห็นลำไส้อยู่นอกหน้าท้องชัด ๆ จะเข้ากับ gastroschisis 3) สายสะดือเกาะตรงไหน: เป็นอีกจุดที่ช่วยแยกโรค และช่วยให้รายงานอัลตร้าซาวด์ชัดขึ้น 4) ลำไส้บวม/หนาตัวหรือไม่: เพราะลำไส้ที่แช่อยู่ในน้ำคร่ำนาน ๆ อาจบวม ทำให้หลังคลอดต้องดูแลเรื่องการทำงานของลำไส้มากเป็นพิเศษ หลายคนกังวลว่าเจอ gastroschisis แล้วจะเป็นยังไงต่อ สิ่งที่มักแนะนำคือการติดตามอัลตร้าซาวด์เป็นระยะ เพื่อดูการเจริญเติบโตของทารก ดูลำไส้ และประเมินความพร้อมในการคลอด รวมถึงวางแผนทีมกุมารศัลยกรรมหลังคลอด เพราะโดยหลักแล้วเด็กจะต้องได้รับการดูแลและซ่อมแซมผนังหน้าท้อง ถ้าคุณเพิ่งได้รับผลอัลตร้าซาวด์ว่าเข้าข่าย “ก้อนที่หน้าท้อง (ผนังท้องไม่ปิด)” ลองถามหมอเพิ่ม 3 ข้อนี้ช่วยให้สบายใจขึ้นค่ะ: (1) เข้ากับ gastroschisis หรือ omphalocele มากกว่า (2) เห็นถุงหุ้มไหม (3) ลำไส้ดูบวมหรือมีภาวะอื่นร่วมด้วยหรือเปล่า