การที่ธรรมชาติแสดงอาการ ‘เอาคืน’ มนุษย์ในรูปแบบต่างๆ ทำให้ผมได้ตระหนักถึงความสำคัญของการอยู่ร่วมกับสิ่งแวดล้อมอย่างสมดุล เช่นเดียวกับในเหตุการณ์วาฬเพชฌฆาตที่แท็กทีมจมเรือยอชต์นั้น แสดงให้เห็นว่าสัตว์ทะเลก็สามารถพัฒนาพฤติกรรมที่ซับซ้อนได้จริงเมื่อได้รับผลกระทบจากมนุษย์ ผมเองเคยเห็นภาพถ่ายภูเขาไฟโคลนในอินโดนีเซียซึ่งยังพ่นโคลนร้อนออกมาอย่างต่อเนื่อง นั่นเป็นบทเรียนที่ชัดเจนว่าธรรมชาติสามารถตอบโต้การขุดเจาะและทำลายชั้นดินได้อย่างทรงพลัง และเรื่องเถาวัลย์คุดซูที่แพร่กระจายอย่างรวดเร็วก็สะท้อนให้เห็นถึงผลกระทบของการนำพืชชนิดหนึ่งเข้ามาในระบบนิเวศใหม่โดยไม่คำนึงถึงการควบคุม สิ่งที่น่ากลัวที่สุดสำหรับผมคือพืชพิษโพยชั่นไอวี่ที่เจริญเติบโตเร็วขึ้นและสร้างสารพิษรุนแรงกว่าเดิม เพราะมันสะท้อนความจริงที่ว่า มนุษย์ส่งผลกระทบเชิงลบต่อโลก ซึ่งธรรมชาติก็ตอบโต้ด้วยวิธีที่ไม่คาดคิด เช่นนี้ทำให้ผมเชื่อว่าการรักษาสมดุลและเคารพธรรมชาติคือทางเดียวที่จะช่วยลดความรุนแรงของการเอาคืนในอนาคต ในชีวิตจริง ผมเองพยายามลดการใช้ทรัพยากรและช่วยอนุรักษ์ธรรมชาติอย่างเต็มที่ เพื่อหวังว่าเรื่องราวเหล่านี้จะไม่พัฒนาไปสู่เหตุการณ์ที่รุนแรงมากขึ้นอีก และทุกคนก็ควรตระหนักถึงพลังของธรรมชาติที่มีอยู่จริงและต้องรักษาใจกับโลกใบนี้ไม่ให้มันต้อง ‘เอาคืน’ ในแบบที่เราไม่อาจรับมือได้