จิ้นส้มเมืองรำแต้ๆ

ถ้าพูดถึง “อาหารพื้นบ้าน” ของภาคเหนือ เมนูที่เรานึกถึงบ่อยมากคือ “จิ้นส้มเมือง” (บางบ้านเรียกจิ้นส้ม/หมูส้ม) ความดีงามคือมันเป็นของหมักที่รสเปรี้ยวหอมเฉพาะตัว พอเอาไปทำให้สุกแล้วจะได้ทั้งความนัวของหมูและกลิ่นกระเทียม-ข้าวที่หมักไว้แบบพอดีๆ จิ้นส้มเมืองคืออะไร (สำหรับคนยังไม่เคยกิน) โดยทั่วไปจิ้นส้มจะทำจากหมูสับหรือหมูชิ้น คลุกกับกระเทียม ข้าวสุก/ข้าวเหนียว (บางสูตรใช้ข้าวสุกเยอะหน่อยเพื่อช่วยการหมัก) เกลือ และเครื่องปรุงอื่นๆ แล้วห่อให้แน่นเพื่อให้เกิดการหมักจนมีรสเปรี้ยวธรรมชาติ จุดสังเกตเวลาได้จิ้นส้มที่ดีคือกลิ่นต้อง “หอมเปรี้ยว” ไม่ฉุนผิดปกติ เนื้อแน่น ไม่แฉะเกินไป วิธีกิน/วิธีทำให้สุกแบบที่บ้านเราชอบ 1) ทอด: วิธีคลาสสิกที่สุด ทอดให้ผิวนอกตึงๆ ข้างในยังฉ่ำ กินกับข้าวเหนียวคือเข้ากันมาก 2) ย่าง/อบ: เหมาะกับคนอยากลดน้ำมัน เราชอบห่อใบตองย่าง จะได้กลิ่นหอมเพิ่ม 3) ใส่ไข่ทำ “ไข่เจียวจิ้นส้ม”: เมนูง่ายๆ แต่โคตรอร่อย ตีไข่ใส่จิ้นส้มลงไปทอด พริกซอยนิดๆ คือจบ 4) ทำแกง/ต้ม: บางบ้านเอาไปต้มกับผักกาดดองหรือใส่แกงผักพื้นบ้าน รสจะออกเปรี้ยวละมุน กินคล่องคอ กินกับอะไรให้อร่อยขึ้น (ไอเดียแบบอาหารพื้นบ้าน) - ข้าวเหนียวนึ่งร้อนๆ + พริกแห้งทอด: ความเปรี้ยวของจิ้นส้มตัดกับความหอมเผ็ดคือดี - ผักสดแนม: แตงกวา กะหล่ำปลี ถั่วฝักยาว หรือผักกาดขาว ช่วยตัดเลี่ยน - น้ำพริกหนุ่ม/น้ำพริกอ่อง: ถ้าบ้านไหนมีอยู่แล้ว เอามาจับคู่คือได้สำรับเหนือแบบครบๆ ทริคเลือกซื้อจิ้นส้มเมือง (เผื่อเจอตามตลาด) - เลือกที่สีไม่จัดเกินไป (ถ้าแดงมากผิดธรรมชาติควรถามส่วนผสม) - กลิ่นต้องหอมเปรี้ยว ไม่เหม็นเปรี้ยว - บรรจุภัณฑ์ต้องสะอาด เก็บในความเย็น และมีวันที่ทำ/วันหมดอายุชัดเจน ส่วนตัวเรารู้สึกว่าอาหารพื้นบ้านอย่างจิ้นส้มเมืองมีเสน่ห์ตรง “รสที่เกิดจากการหมัก” และความง่ายในการเอาไปต่อยอดเป็นหลายเมนู ใครยังไม่เคยลอง แนะนำเริ่มจากแบบทอดหรือทำไข่เจียวก่อน รับรองเข้าใจคำว่าอร่อยแบบบ้านๆ ได้เลย