วันแม่
#การตอบแทนพระคุณมารดาที่ยิ่งกว่าการแบกไว้บนบ่า
พระสัมมาสัมพุทธเจ้าทรงแสดงธรรมเรื่อง บุคคลที่ตอบแทนคุณได้ยาก โดยทรงยก “มารดาและบิดา” ขึ้นเป็นบุคคลสำคัญ เพราะท่านทั้งสองเป็นผู้ให้กำเนิด เลี้ยงดู บำรุง และทำให้บุตรได้รู้จักโลกใบนี้
พระองค์ทรงอุปมาให้เห็นถึงพระคุณอันใหญ่หลวงว่า แม้บุตรจะให้มารดาอยู่บนบ่าข้างหนึ่ง ให้บ ิดาอยู่บนบ่าอีกข้างหนึ่ง และปรนนิบัติท่านเช่นนั้นเป็นเวลาถึงหนึ่งร้อยปี คอยนวด อาบน้ำ ดูแลทุกอย่าง แม้ท่านจะถ่ายอุจจาระและปัสสาวะอยู่บนบ่านั้น การปรนนิบัติอย่างยิ่งเช่นนี้ ก็ยังไม่ชื่อว่าได้ตอบแทนพระคุณของมารดาบิดาโดยบริบูรณ์
ถ้อยคำนี้มิได้หมายความว่า การเลี้ยงดูพ่อแม่ไม่มีคุณค่า ตรงกันข้าม การดูแลท่านเป็นสิ่งที่บุตรผู้กตัญญูพึงกระทำอย่างเต็มกำลัง
แต่พระพุทธองค์กำลังทรงชี้ให้เราเห็นว่า ยังมีการตอบแทนพระคุณที่สูงกว่าการบำรุงด้วยวัตถุและการดูแลร่างกาย
กล่าวคือ หากมารดาบิดายังไม่มีศรัทธา บุตรย่อมเกื้อกูลให้ท่านตั้งมั่นใน ศรัทธา หากท่านยังไม่มีศีล ย่อมเกื้อกูลให้ตั้งมั่นใน ศีล หากท่านมีความตระหนี่ ย่อมเกื้อกูลให้เจริญใน จาคะ คือการเสียสละและการให้ และหากท ่านยังขาดปัญญา ย่อมเกื้อกูลให้ท่านเจริญใน ปัญญา
เมื่อบุตรกระทำได้เช่นนี้ พระพุทธองค์จึงทรงแสดงว่า บุตรนั้นชื่อว่า ได้ตอบแทนคุณมารดาบิดา
นี่คือความงดงามของความกตัญญูในพระพุทธศาสนา
เราไม่ได้รักแม่เพียงเพราะต้องการให้ท่านกินอิ่ม นอนหลับ มีบ้านอยู่ หรือมีความสะดวกสบายเท่านั้น แต่ความรักที่ประกอบด้วยปัญญาย่อมปรารถนาให้ผู้มีพระคุณของเรา มีที่พึ่งภายในใจด้วย
วันหนึ่ง ร่างกายที่เราเฝ้าดูแลย่อมแก่ลง
ทรัพย์สินที่เราหามาให้ท่านย่อมเสื่อมสลาย
และแม้ลูกจะรักแม่เพียงใด ก็ไม่สามารถรับความแก่ ความเจ็บ และความตายแทนแม่ได้
แต่สิ่งหนึ่งที่เราสามารถมอบให้กันได้ คือ โอกาสในการพบธรรม
เพราะฉะนั้น หากลูกคนหนึ่งได้เข้ามาศึกษาและปฏิบ ัติธรรม จนชีวิตของตนเปลี่ยนแปลง มีศีลมากขึ้น มีความเมตตามากขึ้น ลดความโลภ ความโกรธ และความหลงลง แล้วสามารถนำความดีนั้นกลับไปเกื้อกูลมารดาบิดาให้เกิดศรัทธา ศีล จาคะ และปัญญา การเดินเข้าสู่ทางธรรมของลูกคนนั้นจึงมิได้มีคุณค่าเฉพาะแก่ตัวลูกเอง
แสงธรรมที่เกิดขึ้นในใจของลูก
อาจกลายเป็นแสงที่ส่องไปถึงหัวใจของแม่ด้วย
ดังนั้น ต่อให้บุตรธิดาแบกแม่ไว้บนบ่า ป้อนข้าว ป้อนน้ำ และปรนนิบัติอย่างดีที่สุดตลอดชีวิต พระคุณอันยิ่งใหญ่นั้นก็ยังยากจะตอบแทนได้หมด
แต่เมื่อใดที่บุตรสามารถเป็นเหตุปัจจัย เกื้อกูลให้ธรรมเจริญขึ้นในใจของผู้มีพระคุณ เมื่อนั้น ความกตัญญูไม่ได้หยุดอยู่เพียงการ “เลี้ยงกาย” หากได้ยกระดับขึ้นสู่การ “เกื้อกูลใจให้พบหนทางแห่งธรรม”
นี่คือการต อบแทนพระคุณที่พระพุทธองค์ทรงสรรเสริญ
....
ท่านอาจารย์ตรัยตริณณ์ ไพบูลย์พูนสุข
สุขสันต์ "12 สิงหาคม" วันแม่ที่เต็มเปี่ยมด้วยความรักและความกตัญญูที่ไม่มีวันสิ้นสุด จากใจของลูกคนหนึ่งที่ได้เรียนรู้ถึงความหมายของวันแม่อย่างลึกซึ้งผ่านคำสอนของพระสัมมาสัมพุทธเจ้า เรื่องการตอบแทนพระคุณมารดาและบิดา ผมขอแบ่งปันประสบการณ์และความเข้าใจที่เปลี่ยนมุมมองชีวิตของผมไปอย่างสิ้นเชิง เวลาเราเติบโตขึ้น เราต่างรู้ดีว่าความรักที่มารดามอบให้เราไม่ใช่แค่การเลี้ยงดูทางร่างกาย เช่น อาหาร เครื่องนุ่งห่ม และบ้านเรือน แต่ยังรวมถึงการให้กำเนิดและแนะนำให้เราเข้าใจโลกนี้ได้อย่างลึกซึ้งมากขึ้น คำสอนของพระพุทธองค์ยังชี้ให้เห็นว่า แม้เราจะดูแลท่านอย่างดีที่สุดด้วยการป้อนข้าว ป้อนน้ำและคอยดูแลอย่างใกล้ชิดจนถึงแก่ชรา แต่ก็ยังไม่ใช่การตอบแทนคุณอย่างแท้จริง สิ่งที่สูงส่งยิ่งกว่าการดูแลกาย คือการเกื้อกูลให้ท่านมีศรัทธา มีศีล และปัญญา ซึ่งถือเป็นรากฐานแห่งความสงบสุขในใจ และสามารถช่วยให้ท่านผ่านพ้นความทุกข์ในชีวิตได้ ซึ่งผมเองก็ตั้งใจนำคำสอนนี้มาปรับใช้ในชีวิตประจำวัน โดยเริ่มจากการรักษาศีลและใช้ชีวิตอย่างมีสติ เพื่อเป็นตัวอย่างและส่งต่อพลังบวกให้กับแม่ ผมเชื่อว่าแสงธรรมที่ส่องสว่างจากใจของลูกนั้น สามารถเป็นแสงนำทางและเติมเต็มจิตใจของแม่ได้มากกว่าสิ่งใด อีกทั้งยังเป็นการทอดสะพานแห่งความรักที่ลึกซึ้งและยั่งยืนยิ่งกว่าเดิม ในวันแม่ปีนี้ ผมขอเชิญทุกคนพินิจพิเคราะห์ถึงความหมายแท้จริงของการตอบแทนพระคุณ ทั้งในแง่ของการดูแลร่างกายและการเกื้อกูลใจให้แม่มีความสุขทางจิตใจ ซึ่งจะนำมาซึ่งความสัมพันธ์ที่แนบแน่นและเต็มไปด้วยความรักและกตัญญูอย่างแท้จริง พร้อมที่จะสืบสานคุณค่าทางจิตใจนี้ไปสู่รุ่นลูกหลานได้อย่างยั่งยืน
