ในชีวิตจริงผมพบว่าเมื่อเรายึดติดกับความโกรธมากเกินไป เช่น การจดจำคำพูดหรือตั้งใจทบทวนเหตุการณ์ที่ทำให้เราเจ็บใจอย่างซ้ำซาก ร่างกายและจิตใจเราจะได้รับผลกระทบอย่างมหาศาล หัวใจเต้นแรง เหนื่อยล้า และเครียดสะสมมากขึ้นเรื่อย ๆ เช่นเดียวกับที่บทความได้กล่าวไว้ว่า คนที่เราโกรธเขาอาจลืมเรื่องนั้นไปแล้วและกลับไปมีความสุขได้ แต่อย่างไรก็ตามเรายังคงจมอยู่กับความแค้นนั้นจนไม่ได้ใช้ชีวิตอย่างเต็มที่ สิ่งสำคัญที่ผมได้เรียนรู้จากประสบการณ์คือการฝึกตัวเองให้ 'หยุดลงโทษตัวเองด้วยความผิดของคนอื่น' ตามคำพูดของอับดุลเราะห์มาน หะระตี ความโกรธที่เราแบกไว้เหมือนเป็นยาพิษที่เราดื่มเองโดยหวังให้คนอื่นได้รับผลกระทบจริง ๆ แต่แท้จริงแล้วคนที่ได้รับผลกระทบหนักที่สุดคือใจและชีวิตของเราเอง ผมเคยลองเทคนิคง่าย ๆ เช่น การเขียนความรู้สึกลงในสมุดบันทึกเพื่อปลดปล่อยความโกรธ แทนที่จะเก็บไว้เพียงในใจ และการฝึกสติ เช่น การทำสมาธิหรือฝึกหายใจช้า ๆ เพื่อช่วยคลายความตึงเครียดทางอารมณ์ นอกจากนี้ ผมยังพบว่า การมองสถานการณ์จากมุมมองของคนอื่น หรือฝึกให้อภัยเป็นการปลดปล่อยที่ช่วยให้ใจสงบขึ้นมาก สำหรับคนที่เป็นคนอ่อนโยนหรือมักเก็บความโกรธไว้ในใจนาน ๆ อย่างคนมลายูบ้านเรา การเรียนรู้วิธีปล่อยวางความโกรธเป็นสิ่งสำคัญ เพราะเก็บไว้ต่อไปนาน ๆ จะทำให้อารมณ์แย่ลงและอาจฝังใจจนไม่สามารถเดินหน้าต่อได้อย่างสบายใจ สุดท้ายนี้ ผมอยากให้ทุกคนลองถามตัวเองดูว่าความโกรธที่แบกไว้ในใจนั้น กำลังทำร้ายเราหรือคนอื่นกันแน่ แล้วลองเลือกที่จะปล่อยวาง เพื่อคืนความสุขและความสงบแก่ใจเราเองบ้าง เพราะชีวิตนี้สั้นเกินกว่าจะเสียเวลาไปกับความแค้นที่ไม่สร้างประโยชน์ใด ๆ เลย