🌏โลกเรามีเกราะล่องหน!
เวลาอธิบายให้นักเรียนฟัง ฉันมักเริ่มด้วยประโยคว่า “โลกมีเกราะล่องหน” เพราะชั้นบรรยากาศโลกคืออากาศที่ห่อหุ้มรอบโลก ช่วยให้เราอยู่ได้อย่างปลอดภัย ทั้งกันอุกกาบาตบางส่วน เผาไหม้ก่อนถึงพื้น และช่วยควบคุมอุณหภูมิไม่ให้ร้อน-หนาวสุดขั้วเหมือนดาวที่ไม่มีบรรยากาศ ชั้นบรรยากาศ 5 ชั้น (จำง่ายจากล่างขึ้นบน) 1) โทรโพสเฟียร์ (Troposphere) ชั้นที่เราอาศัยอยู่ เกิดสภาพอากาศ เมฆ ฝน ฟ้าร้อง เครื่องบินโดยสารหลายลำบินในช่วงบนๆ ของชั้นนี้ ดังนั้นถ้าถามว่า “ฝนตกอยู่ชั้นไหน” คำตอบคือโทรโพสเฟียร์ 2) สตราโตสเฟียร์ (Stratosphere) จุดเด่นคือมี “ชั้นโอโซน” อยู่บริเวณนี้ โอโซน (O3) เป็นเหมือนฮีโร่ เพราะช่วยดูดซับรังสีอัลตราไวโอเลต (UV) จากดวงอาทิตย์ ลดอันตรายต่อผิว หนังตา และสิ่งมีชีวิต ถ้าจะให้เด็กๆ จำ ฉันจะบอกว่า “โอโซนคือครีมกันแดดของโลก” 3) มีโซสเฟียร์ (Mesosphere) เป็นชั้นที่อุกกาบาตจำนวนมากเผาไหม้จนเห็นเป็นดาวตก อากาศเบาบางและอุณหภูมิลดลงมากเมื่อสูงขึ้นไป 4) เทอร์โมสเฟียร์ (Thermosphere) อุณหภูมิสูงขึ้นเพราะรับพลังงานจากดวงอาทิตย์ แถบนี้เกี่ยวข้องกับการเกิดแสงออโรรา และมีวงโคจรของยาน/สถานีอวกาศบางส่วน 5) เอกโซสเฟียร์ (Exosphere) ชั้นนอกสุด ค่อยๆ เปลี่ยนผ่านสู่อวกาศ มีดาวเทียมจำนวนมากโคจรอยู่ คำว่า “สเฟียร์ คืออะไร” ในวิทยาศาสตร์หมายถึง “ชั้น/ทรงกลม/ขอบเขต” เช่น โทรโพ-สเฟียร์ = ชั้นที่เกี่ยวกับการเปลี่ยนแปลงอากาศ ส่วนคำว่า “โฟโตสเฟียร์” จริงๆ มักใช้กับ “ดวงอาทิตย์” (ชั้นที่เราเห็นเป็นผิวของดวงอาทิตย์) ไม่ใช่ชั้นบรรยากาศโลก—ถ้าใครค้นหาแล้วงง อันนี้เป็นจุดที่เจอบ่อยค่ะ ปัญหาที่กระทบ “เกราะล่องหน” ของเรา - รูโอโซน: ในอดีตสาร CFC จากสเปรย์/สารทำความเย็นเป็นตัวการสำคัญ ทำให้โอโซนลดลง ส่งผลให้รังสี UV ส่องถึงพื้นมากขึ้น - ภาวะโลกร้อน: ก๊าซเรือนกระจกอย่าง CO2 จากโรงงาน รถยนต์ และการเผาไหม้ ทำให้โลกกักความร้อนมากขึ้น อากาศแปรปรวนและเกิดภัยพิบัติง่ายขึ้น สิ่งเล็กๆ ที่ช่วยได้ (ทำได้จริงในชีวิตประจำวัน) ฉันชวนเด็กๆ ทำ 3 ข้อที่บ้านได้เลย: ลดใช้พลาสติกแบบครั้งเดียว ใช้ขนส่งสาธารณะ/เดิน/ปั่นเมื่อไหว และปลูกต้นไม้หรือดูแลพื้นที่สีเขียวใกล้ตัว เพราะต้นไม้ช่วยดูดซับ CO2 ได้ดี ทำให้ “เกราะล่องหน” ของโลกแข็งแรงขึ้นในระยะยาว
