38°C แต่ร้อนเหมือน 45°C... ร่างกายเรากำลังโดนหลอก

จากประสบการณ์ส่วนตัวในช่วงหน้าร้อนเมืองไทยที่อุณหภูมิวัดได้ราว 38°C แต่กลับรู้สึกร้อนอบอ้าวและเหนียวตัวมากกว่าปกติ ผมเพิ่งเข้าใจว่าความชื้นในอากาศมีผลอย่างมากกับการที่ร่างกายรู้สึกร้อนเกินอุณหภูมิจริง จากหลักการทางวิทยาศาสตร์ ดัชนีความร้อน (Heat Index) คือค่าที่สะท้อนความรู้สึกของร่างกายต่อความร้อนที่เกิดจากการรวมของอุณหภูมิและความชื้นสัมพัทธ์สูง เมื่ออากาศมีความชื้นสูง เหงื่อบนผิวหนังจะระเหยช้าลง ทำให้การระบายความร้อนของร่างกายลดลงอย่างมาก ผมสังเกตว่าช่วงวันที่อากาศร้อนจัดและความชื้นสูงเช่นในฤดูฝนหรืออากาศที่แล้งที่มีหมอกควัน ความรู้สึกร้อนอบอ้าวจะรุนแรงขึ้นมากกว่าในวันที่ร้อนแต่ความชื้นน้อย เมื่อทราบเหตุผลนี้ ผมจึงพยายามปรับตัวโดยการอยู่ในที่ร่ม ใช้น้ำเย็นประคบ หรือเปิดเครื่องปรับอากาศมากขึ้น และดื่มน้ำบ่อยๆ เพื่อช่วยลดความเสี่ยงจากอาการฮีทสโตรกหรือภาวะร้อนในร่างกาย อีกทั้งการสวมใส่เสื้อผ้าบางและสีอ่อนยังช่วยให้ความร้อนสะสมบนผิวหนังน้อยลง ผมแนะนำให้คนที่ทำงานกลางแจ้งหรือออกกำลังกายในช่วงแดดร้อน รู้จักดัชนีความร้อนในพื้นที่ตนเอง และใช้เป็นแนวทางในการป้องกันตัวอย่างเหมาะสม เพราะอุณหภูมิวัดได้อย่างเดียวไม่ได้บอกทุกอย่างว่าร่างกายจะร้อนแค่ไหนจริง ๆ ในทางเทคนิคแล้ว สถาบันเทคโนโลยีดิจิทัลวิทยาศาสตร์บริการและศูนย์ควบคุมโรคสหรัฐ (CDC) ยังให้คำแนะนำเกี่ยวกับความร้อนจัดและการป้องกันผลกระทบต่อสุขภาพ เห็นได้ชัดว่าความรู้เกี่ยวกับดัชนีความร้อนมีความสำคัญต่อการดูแลสุขภาพและใช้ชีวิตประจำวันภายใต้อากาศร้อนอย่างประเทศไทยมากขึ้นในยุคสภาพภูมิอากาศเปลี่ยนแปลง