ฮีทสโตรก

หลายคนค้นว่า “heat stroke คือ” เพราะเริ่มรู้สึกเวียนหัว หน้ามืด หรือเพิ่งไปทำกิจกรรมกลางแดดมาแล้วไม่แน่ใจว่าเข้าข่ายฮีทสโตรกไหม สำหรับเราเข้าใจง่ายๆ คือ Heat stroke (ฮีทสโตรก/โรคลมแดด) เป็นภาวะฉุกเฉินที่ร่างกายร้อนเกินและระบายความร้อนไม่ทัน จนระบบต่างๆ เริ่มรวน ถ้าปล่อยไว้เสี่ยงอันตรายถึงชีวิตได้ สิ่งที่อยากเสริมจากที่หลายคนมักเข้าใจผิดคือ “เหงื่อออกเยอะ = ฮีทสโตรก” จริงๆ ระยะแรกบางคนจะเหงื่อออกมาก (เหมือนลมเพลมพัด/เพลียแดด) แต่พอหนักขึ้นอาจ “ตัวร้อนจัดแต่เหงื่อไม่ออก” ก็ได้ ดังนั้นให้ดูภาพรวม เช่น ตัวร้อนผิดปกติ มึนงง เดินเซ สับสน ใจสั่น หายใจหอบ คลื่นไส้อาเจียน หรือเริ่มซึม ถ้ามีชัก/หมดสติให้ถือว่าเร่งด่วนมาก ถ้าสงสัยว่าเป็นฮีทสโตรก วิธีช่วยที่ทำได้ทันที (ระหว่างโทรเรียกรถพยาบาล) คือพาเข้าที่ร่มหรือห้องแอร์ให้เร็วที่สุด แล้วเน้น “ลดอุณหภูมิ” โดยใช้ผ้าชุบน้ำเย็นเช็ด/ประคบจุดสำคัญอย่างรักแร้ ขาหนีบ คอ และศีรษะ เปิดพัดลมหรือพัดลมพกพาช่วยให้อากาศไหลผ่าน จะช่วยระบายความร้อนได้ไวขึ้น อีกข้อที่อยากย้ำ: ถ้าผู้ป่วยยังรู้สึกตัวค่อยจิบน้ำเปล่าทีละน้อย (ไม่ต้องรีบกรอก) แต่ถ้าซึมมากหรือหมดสติ “ห้ามกรอกน้ำ” เพราะเสี่ยงสำลัก ให้จัดท่าตะแคงและรอทีมแพทย์เป็นหลัก สำหรับการป้องกันแบบทำได้จริงในชีวิตประจำวัน โดยเฉพาะช่วงอากาศร้อนจัด เราชอบใช้กฎ “พก 3 อย่าง” เวลาออกไปข้างนอก: 1) ขวดน้ำเปล่า 2) ร่มกันแดดหรือหมวก 3) ทิชชูเปียก/ผ้าเช็ดตัวผืนเล็ก หรือพัดลมพกพา แล้วตั้งเตือนตัวเองให้ “ดื่มน้ำบ่อยๆ” ไม่รอให้กระหาย เพราะตอนกระหายคือร่างกายเริ่มขาดน้ำแล้ว กลุ่มเสี่ยงที่ควรระวังเป็นพิเศษคือผู้สูงอายุ เด็ก คนทำงานกลางแจ้ง และคนที่อยู่ในที่อากาศไม่ถ่ายเทนานๆ (เช่น ห้องครัว/โรงงาน/รถที่จอดตากแดด) ถ้าต้องออกแดดจริงๆ ให้พักเป็นช่วงๆ หาเงาไม้หรือที่ร่ม และเลือกเสื้อผ้าสีอ่อน ระบายอากาศได้ดี สุดท้าย จำไว้ว่า “Heat stroke คือภาวะฉุกเฉิน” ถ้าเริ่มสับสน ซึม ชัก หรือหมดสติ อย่ารอดูอาการเอง รีบขอความช่วยเหลือและเร่งลดความร้อนทันที จะปลอดภัยที่สุด