วิธีการทำแผลหลังผ่าตัดปอด
หลังผ่าตัดปอด สิ่งที่หลายคนกังวลที่สุดคือ “ทำแผลยังไงให้สะอาดและไม่เจ็บ” โดยเฉพาะช่วงกลับบ้านใหม่ ๆ ฉันสรุปเป็นแนวทางแบบใช้งานได้จริง (เหมาะกับแผลผ่าตัดทั่วไป/แผลผ่าส่องกล้อง) แต่ขอเน้นว่าให้ทำตามคำสั่งแพทย์ของแต่ละคนเป็นหลักนะคะ เพราะบางรายมีท่อระบาย/มีข้อจำกัดเฉพาะ 1) เตรียมก่อนทำแผล (หลักการทำแผล) - ล้างมือด้วยสบู่หรือแอลกอฮอล์เจลให้สะอาด และเตรียมพื้นที่วางของให้แห้งสะอาด - อุปกรณ์พื้นฐานที่มักใช้: สำลีก้อน/ก๊อซปลอดเชื้อ, น้ำเกลือ 0.9% (NSS) สำหรับล้างแผลสด, พลาสเตอร์/ผ้าพันแผล, ถุงทิ้งขยะ - ถ้าหมอสั่งยาทาแผลผ่าตัด (เช่น ยาฆ่าเชื้อชนิดครีม/ขี้ผึ้ง) ให้ใช้เฉพาะที่สั่ง ไม่ทาเองเพิ่มหลายชนิด 2) จัดท่าผู้ป่วยให้ทำแผลง่ายและปลอดภัย สำหรับแผลบริเวณทรวงอก/หลัง บางครั้งการ “นอนตะแคง” จะช่วยให้เห็นแผลชัด ลดการเกร็ง และเปลี่ยนผ้าก๊อซได้สะดวก ค่อย ๆ ช่วยพยุงตัว ไม่ดึงรั้งบริเวณแผล และถ้ามีอาการเวียนหัวให้พักก่อน 3) ขั้นตอนล้างแผลและเปลี่ยนผ้าก๊อซ - แกะผ้าปิดแผลเดิมออกช้า ๆ ถ้าติดผิวให้ชุบน้ำเกลือแตะ ๆ ให้หลุดเอง ห้ามกระชาก - สังเกตสิ่งที่ติดมากับผ้าก๊อซ: มีเลือดซึมมากไหม สี/กลิ่นผิดปกติหรือไม่ (ข้อมูลนี้บอกหมอได้) - ล้างแผลสดด้วยน้ำเกลือ: ใช้ก๊อซชุบน้ำเกลือเช็ด “จากด้านในแผลออกด้านนอก” เช็ดครั้งเดียวต่อก๊อซ 1 แผ่น แล้วทิ้ง เพื่อลดการพาเชื้อย้อนกลับ - ซับให้แห้งด้วยก๊อซแห้งก่อนปิดแผลใหม่ (ความชื้นทำให้ระคาย/อับง่าย) - ปิดด้วยก๊อซปลอดเชื้อและติดพลาสเตอร์พอดี ไม่รัดแน่นจนเจ็บหรือหายใจไม่สะดวก 4) ต้องทำแผลบ่อยแค่ไหน? ส่วนใหญ่ช่วงแรกจะเปลี่ยนทุกวันหรือเมื่อผ้าก๊อซเปียก/สกปรก แต่บางรายแพทย์อาจให้เว้นระยะ (เช่น วันเว้นวัน) โดยเฉพาะแผลผ่าส่องกล้องที่แผลเล็กและแห้งดี ให้ยึดตามใบนัด/คำแนะนำจากทีมรักษาค่ะ 5) อะไรที่ไม่ควรทำ (กันแผลอักเสบ) - ไม่ใช้แอลกอฮอล์/ไฮโดรเจนเปอร์ออกไซด์ล้างแผลเองถ้าไม่ได้สั่ง เพราะอาจระคายและชะลอการหาย - ไม่แกะสะเก็ด/ไม่เกาแม้คัน - ไม่ทาครีม สมุนไพร แป้ง หรือยาที่ไม่ได้สั่งลงบนแผล 6) สัญญาณอันตรายที่ควรรีบพบแพทย์ - แผลบวมแดงร้อน ปวดมากขึ้นเรื่อย ๆ - มีหนอง กลิ่นเหม็น หรือเลือดออกไม่หยุด - มีไข้ หนาวสั่น หายใจเหนื่อยมากขึ้น เจ็บหน้าอกผิดปกติ - ขอบแผลแยก/แผลชื้นแฉะตลอด 7) โภชนาการ/อาหารเสริมหลังผ่าตัด (แนวที่คนค้นหาบ่อย) ฉันมักโฟกัส “อาหารครบมื้อ” ก่อนอาหารเสริม: โปรตีนพอ (ไข่ ปลา ไก่ เต้าหู้ นม), ผักผลไม้เพื่อวิตามินซี/สังกะสี, ดื่มน้ำพอ และนอนพักให้พอ ถ้าจะทานอาหารเสริมหลังผ่าตัดจริง ๆ แนะนำถามแพทย์ก่อน โดยเฉพาะคนที่ทานยาละลายลิ่มเลือด/มีโรคประจำตัว เพราะบางตัวมีผลต่อการแข็งตัวของเลือด ถ้าคุณบอกได้ว่าแผลเป็น “ผ่าตัดเปิด” หรือ “แผลผ่าส่องกล้อง” และหมอสั่งทำแผลวันละกี่ครั้ง ฉันช่วยปรับขั้นตอนให้เข้ากับสถานการณ์ของคุณได้ค่ะ
