การทําสวนทุเรียนกับพ่อในพื้นที่ตราดไม่ใช่เรื่องง่ายเลยครับ ผมเคยรู้สึกท้อที่สุดเมื่อสวนที่เราทุ่มเทรดเท้าดูแลอย่างดี กลับยังเจอความล้มเหลว เช่นเดียวกับคำที่เห็นในภาพ "ไปได้ แต่กลับไม่รอด" ซึ่งสะท้อนความจริงของการทำสวนอย่างแท้จริง หลายครั้งการปลูกทุเรียนต้องเผชิญกับปัจจัยภายนอก เช่น สภาพอากาศที่เปลี่ยนแปลงอย่างรวดเร็ว โรคที่มากับแมลง หรือแม้แต่ราคาผลผลิตที่ไม่ได้เป็นไปตามคาดหวัง ซึ่งทำให้แรงกายและใจของเราถูกทดสอบอย่างหนัก อย่างไรก็ตาม การทำสวนกับพ่อ ก็เป็นโอกาสดีที่จะได้เรียนรู้ทักษะต่าง ๆ จากคนที่มีประสบการณ์มาก่อน ผมได้เรียนรู้ตั้งแต่การเตรียมดิน การดูแลต้นทุเรียนให้แข็งแรง ไปจนถึงการเก็บเกี่ยวเมื่อผลผลิตพร้อม ทั้งนี้แม้ว่าจะยากและเหนื่อย แต่ก็มีความภูมิใจที่เห็นพัฒนาการของสวนที่เติบโตขึ้นเรื่อย ๆ สำหรับใครที่กำลังเริ่มต้นทำสวนหรือสนใจในเรื่องเกษตรกรรม ผมแนะนำให้ใจเย็นและไม่ท้อแท้ ใช้เวลาศึกษาและปรึกษาผู้รู้ และที่สำคัญคือแบ่งปันประสบการณ์กับผู้อื่น เช่นเดียวกับที่ผมใช้เวลาร่วมกับครอบครัว เรียนรู้และเติบโตไปด้วยกันในทางเกษตรที่ยั่งยืนครับ