ลองเช็คดูว่าคุณกำลังเผชิญกับ #แพนิค หรือเปล่า?

หลายคนที่เจอ “ใจสั่น แน่นหน้าอก เหงื่อแตก” มักคิดว่าเป็นแค่เครียดหรือพักผ่อนไม่พอ แต่จริงๆ อาจเข้าข่าย “อาการแพนิค (Panic Attack)” ได้ค่ะ/ครับ ฉันเคยคุยกับคนไข้/คนรอบตัวที่บอกความรู้สึกคล้ายกันคือ วิตกกังวลพุ่งสูงมากๆ แบบควบคุมไม่อยู่ กลัวว่าจะเป็นบ้า หรือกลัวว่าจะเกิดอะไรขึ้นกับตัวเอง ทั้งที่บางครั้งไม่ได้มีเหตุชัดเจน Panic attack คือภาวะที่ความกลัวหรือความตื่นตระหนกพุ่งขึ้นแบบฉับพลัน และมักมีอาการทางกายร่วมด้วย เช่น ใจสั่น หายใจไม่อิ่ม แน่นหน้าอก เหงื่อออก มือสั่น เวียนหัว คลื่นไส้ ชาตามมือเท้า หรือรู้สึกไม่เป็นตัวเอง บางคนกลัวว่าจะหัวใจวายจนต้องไปฉุกเฉิน ทั้งนี้ “โรคแพนิค” จะหมายถึงมีอาการซ้ำๆ และเริ่มกังวลว่าจะเกิดอีกจนส่งผลต่อการใช้ชีวิต ถ้ากำลังสงสัยว่า “อาการแพนิคเป็นยังไง” ลองสังเกต 2 อย่างนี้: (1) อาการขึ้นเร็วและแรง (2) มีความกลัวรุนแรงร่วมกับอาการทางกายหลายข้อ ถ้าคุณอยากทำ “แบบทดสอบโรคแพนิค” แนะนำใช้แบบคัดกรองเป็นแนวทางเบื้องต้นได้ แต่ไม่ควรใช้แทนการวินิจฉัย เพราะอาการบางอย่างอาจคล้ายโรคหัวใจ ไทรอยด์ หรือผลจากคาเฟอีน/แอลกอฮอล์ วิธีแก้อาการแพนิคเบื้องต้นที่ฉันมักแนะนำให้ลองทำทันทีเมื่ออาการมา: 1) หายใจช้าและยาว: หายใจเข้า 4 วินาที กลั้น 1–2 วินาที แล้วหายใจออก 6–8 วินาที ทำซ้ำ 3–5 นาที (เน้น “หายใจออกยาว”) 2) Grounding 5-4-3-2-1: มอง 5 สิ่งที่เห็น แตะ 4 สิ่งที่สัมผัสได้ ฟัง 3 เสียง ดม 2 กลิ่น รับรู้ 1 รส ช่วยดึงสมองกลับมาปัจจุบัน 3) พูดกับตัวเองสั้นๆ: “นี่คือแพนิค เดี๋ยวมันจะผ่านไป ฉันปลอดภัย” เพราะการตีความว่าอันตรายจะยิ่งทำให้อาการแรงขึ้น 4) เลี่ยงสิ่งกระตุ้นทันที: คาเฟอีน บุหรี่ เครื่องดื่มชูกำลัง และการหายใจถี่ๆ (hyperventilation) เรื่อง “ยาแพนิค/ยารักษาแพนิค” ถ้าอาการรบกวนชีวิตมาก ควรพบจิตแพทย์เพื่อประเมินค่ะ/ครับ โดยทั่วไปแนวทางรักษาอาการแพนิคมักเป็นการทำจิตบำบัด (เช่น CBT) ร่วมกับยาในบางราย ซึ่งแพทย์จะเลือกตามอาการ โรคร่วม และความเสี่ยง ไม่แนะนำซื้อยากินเอง ควรไปพบแพทย์เร็วขึ้นถ้ามีแน่นหน้าอกใหม่ๆ รุนแรง เป็นครั้งแรก มีเป็นลม หอบมาก เจ็บร้าวไปแขน/กราม หรือมีโรคประจำตัวหัวใจ เพราะต้องแยกภาวะฉุกเฉินก่อนเสมอ สุดท้าย การเอาชนะแพนิคไม่ได้แปลว่าต้อง “ไม่กลัวเลย” แต่คือรู้วิธีรับมือเมื่อมันมา และค่อยๆ ฟื้นความมั่นใจในการใช้ชีวิต หากคุณมีอาการบ่อยหรือเริ่มหลีกเลี่ยงการออกจากบ้าน การประเมินกับคุณหมอจะช่วยวางแผนดูแลที่เหมาะกับแต่ละคนได้จริงๆ