พลังของการ “เรียกชื่อ” อารมณ์
คุณเคยไหม…
เวลาที่อารมณ์ถาโถมเข้ามา ทั้งโกรธ เสียใจ กดดัน
เหมือนถูกพัดไปกลางคลื่นยักษ์จนควบคุมอะไรไม่ได้
หลายครั้ง…อารมณ์รุนแรงเหล่านั้นทำให้เราหลุดพูดในสิ่งที่ไม่ควรพูด ทำสิ่งที่เราเสียใจทีหลัง หรือเลือกตัดสินใจผิดพลาดไป
แต่จริง ๆ แล้ว…มีเทคนิคทางจิตวิทยาง่าย ๆ ที่ช่วยให้เราควบคุมสถานการณ์ได้โดยไม่ต้องพยายาม “ห้ามความรู ้สึก”
แค่ใช้หลักการ “Name It to Tame It” ของ Dr. Daniel Siegel ที่บอกว่า —
“เพียงแค่เรียกชื่ออารมณ์ออกมา ก็ทำให้มันสงบลงได้”
1. "เรียกชื่อ" อารมณ์ทำงานอย่างไร?
โดยปกติ เมื่อเราเผชิญกับอารมณ์รุนแรง (เช่น ความกลัว ความโกรธ) สมองส่วนที่ทำหน้าที่ด้านอารมณ์อย่าง Amygdala จะทำงานอย่างหนัก ทำให้เราตอบสนองแบบอัตโนมัติ โดยไม่ผ่านการคิดไตร่ตรอง
แต่ทันทีที่เราพยายาม "หาคำมาเรียกชื่อ" ความรู้สึกนั้น
เช่น "ตอนนี้ฉันกำลังรู้สึกโกรธ" หรือ "นี่คือความรู้สึกผิดหวัง"
สมองส่วนเหตุผล (Prefrontal Cortex) จะถูกกระตุ้นให้ทำงาน
กระบวนการนี้จะช่วยดึงพลังงานจากสมองส่วนอารมณ์ที่กำลังพลุ่งพล่าน มาสู่สมองส่วนเหตุผลที่ใจเย็นกว่า ทำให้ความเข้มข้นของอารมณ์ลดลงท ันที
2. สร้างระยะห่างระหว่าง "ตัวเรา" กับ "อารมณ์"
หัวใจสำคัญของเทคนิคนี้ คือการเปลี่ยนมุมมองจาก:
"ฉันคือความโกรธ" (I am anger)
ไปเป็น
"ฉันกำลังสังเกตเห็นความโกรธ" (I am noticing anger)
เมื่อเรามองเห็นอารมณ์ในฐานะ "ผู้สังเกตการณ์" เราจะสร้างระยะห่างทางใจขึ้นมา
อารมณ์ที่เคยดูเหมือนคลื่นยักษ์ที่พร้อมจะซัดเราให้จม จะกลายเป็นเพียงคลื่นลูกหนึ่งที่กำลังเกิดขึ้นและผ่านไป เราจึงไม่จมลงไปกับมัน
3. วิธีฝึกใช้ Name It to Tame It ในชีวิตประจำวัน
ขั้นตอนที่ 1: หยุดและรับรู้ (Pause & Recognize)
เมื่อรู้ตัวว่าอารมณ์เริ่มปั่นป่วน ให้หยุดคิดเรื่องอื่นสักครู่ หันมาสนใจความรู้สึกทางกายของตัวเอง (เช่น ใจเต้นเร็ว มือเย็น หรือท้องไ ส้ปั่นป่วน)
ขั้นตอนที่ 2: เรียกชื่อมัน (Label the feeling)
ถามตัวเองว่า "ตอนนี้ฉันกำลังรู้สึกอะไรกันแน่?" พยายามระบุให้ชัดเจนที่สุด
ไม่ใช่แค่ "รู้สึกแย่" แต่เป็น "ผิดหวัง" "น้อยใจ" "อิจฉา" หรือ "โดดเดี่ยว"
ขั้นตอนที่ 3: ยอมรับโดยไม่ตัดสิน (Validate without judgment)
บอกตัวเองว่า "ไม่เป็นไรที่จะรู้สึกแบบนี้" การยอมรับความรู้สึกไม่ใช่การยอมแพ้ แต่เป็นการเปิดโอกาสให้เราเข้าใจที่มาของมัน
🤍 สรุปสั้น ๆ
การเรียกชื่ออารมณ์ ไม่ได้หมายความว่าอารมณ์นั้นจะหายไปทันที
แต่มันช่วยให้เรากลับมาเป็นผู้ควบคุมสถานการณ์แทนที่จะถูกอารมณ์ควบคุม
แหล่งอ้างอิง:
Waska R. Name It, Claim It, Tame It: Modern Kleinian Therapy and the Challenge of Change. Am J Psychoanal. Published online September 19, 2025. doi:10.1057/s11231-025-09522-9
ช่วงหนึ่งที่ฉันเริ่มจริงจังกับการดูแลใจ คือวันที่รู้ตัวว่า “ไม่ได้โกรธอย่างเดียว” แต่ข้างใต้ความโกรธมีทั้งน้อยใจ กดดัน และกลัวพลาดปนอยู่ พออารมณ์มันรวม ๆ กัน เรามักพูดแรง ตัดสินใจเร็ว หรือเงียบหายไปเลย ซึ่งพอผ่านไปก็เสียใจทีหลัง สิ่งที่ช่วยฉันได้มากคือการฝึก “ชื่ออารมณ์” (labeling) ตามแนวคิด Name It to Tame It หรือพูดง่าย ๆ คือ หยุดแล้วบอกให้ได้ว่า ตอนนี้ฉันกำลังรู้สึกอะไรแน่ ๆ ไม่ใช่แค่ “รู้สึกแย่” แต่เป็นคำที่เฉพาะขึ้น เช่น โกรธ อาย กังวล ผิดหวัง เหนื่อยล้า โดดเดี่ยว หรือสับสน ทริคเล็ก ๆ ที่ทำให้ทำได้ง่ายขึ้น (และทำบ่อย ๆ จนเป็นนิสัย) 1) ใช้ “พจนานุกรมอารมณ์” ส่วนตัว ฉันทำลิสต์คำไว้ 20–30 คำในโน้ต เช่น โกรธ โมโห หงุดหงิด น้อยใจ เหงา เคว้ง คับข้องใจ รู้สึกไม่ยุติธรรม ฯลฯ เวลาใจเริ่มแกว่ง แค่เปิดดูแล้วเลือกคำที่ตรงที่สุด บางวันต้องเลือก 2–3 คำก็ได้ 2) ตั้งประโยคให้เป็น “ฉันกำลังสังเกตว่า…” แทนที่จะพูดว่า “ฉันคือคนขี้โมโห” ฉันจะเปลี่ยนเป็น “ฉันกำลังสังเกตว่าเกิดความโกรธขึ้น” หรือ “ฉันกำลังสังเกตว่ามีความกังวล” ประโยคนี้ช่วยสร้างระยะห่างระหว่าง “ตัวเรา” กับ “อารมณ์” ได้ดีมาก อารมณ์ยังอยู่ แต่เราไม่จมไปกับมัน 3) เช็กอาการทางกายเพื่อหาอารมณ์ให้เจอ บางทีสมองยังไม่รู้จะตั้งชื่ออะไร ฉันจะเริ่มจากร่างกายก่อน เช่น แน่นหน้าอก = กังวล/กลัว, กรามเกร็ง = โกรธ, ปวดท้อง/มือเย็น = เครียด พอจับสัญญาณได้ การ “เรียกชื่อ” จะง่ายขึ้น 4) ใช้สเกล 0–10 ลดการระเบิด ให้คะแนนความเข้มข้นของอารมณ์ เช่น “โกรธ 8/10” แล้วถามต่อว่า “อะไรจะทำให้เหลือ 6 ได้ใน 5 นาที?” บางครั้งแค่เดินไปล้างหน้า ดื่มน้ำ หรือหายใจช้าลง 10 รอบ ก็ช่วยลดระดับได้จริง 5) ประโยคยอมรับแบบไม่ตัดสิน (สำคัญมาก) หลังเรียกชื่ออารมณ์ ฉันจะเติมประโยคสั้น ๆ เช่น “ไม่แปลกที่ฉันจะโกรธ” “ไม่เป็นไรที่ฉันรู้สึกแบบนี้” การยอมรับไม่ได้แปลว่าเห็นด้วยกับทุกการกระทำ แต่ช่วยให้ใจไม่ตีกับตัวเองซ้ำ ถ้าคุณอยากเริ่มวันนี้ ลองทำแบบสั้นที่สุด: หยุด 10 วินาที → ถามตัวเองว่า “ตอนนี้คือโกรธ/กังวล/น้อยใจ?” → พูดออกมาในใจว่า “ฉันกำลังสังเกตว่า…(ชื่ออารมณ์)” แค่นี้ก็เป็นก้าวแรกของการ tame it แล้ว และถ้าอารมณ์รุนแรงจนกระทบการนอน การทำงาน หรือความสัมพันธ์ต่อเนื่องหลายสัปดาห์ การคุยกับนักจิตวิทยาหรือจิตแพทย์ (เช่นที่คลินิกจิตเวชในกรุงเทพฯ หรือย่านอารีย์ที่หลายคนตามหา) ก็เป็นอีกทางที่ช่วยให้เราได้เครื่องมือที่เหมาะกับตัวเองมากขึ้น
