ตอนแรกเราก็งงมากว่า “เพดานอ่อน” อยู่ตรงไหน เพราะพออ้าปากส่องกระจก เห็นแค่ลิ้นไก่ห้อยๆ กับเพดานปากเฉยๆ เลยลองไล่ทำความเข้าใจแบบง่ายๆ จากสิ่งที่เห็นในปากตัวเอง จนเริ่มแยกออกว่าเพดานแข็งกับเพดานอ่อนต่างกันยังไง เพดานอ่อน (soft palate) คือ “ส่วนเพดานปากด้านหลัง” ที่เป็นเนื้อค่อนข้างนิ่ม ยืดหยุ่นได้ อยู่ถัดจากเพดานแข็ง (hard palate) ที่เป็นส่วนด้านหน้าและจะแข็งกว่า ถ้าคุณใช้นิ้ว/ลิ้นลองแตะเพดานปากด้านหน้า จะรู้สึกค่อนข้างแข็งและมีสันนิดๆ ตรงนั้นคือเพดานแข็ง แต่ถ้าไล่ไปด้านหลังใกล้คอ จะเริ่มนิ่มขึ้น ตรงนี้แหละคือเพดานอ่อน แล้ว “เพดานอ่อน อยู่ตรงไหน” แบบมองเห็นได้ด้วยตา? วิธีที่เราทำคือ: 1) ยืนหน้ากระจก เปิดไฟให้สว่าง (หรือใช้ไฟฉาย/แฟลชมือถือส่อง) 2) อ้าปากกว้างๆ แลบลิ้นลงนิดหน่อย แล้วพูด “อาาา” ค้างไว้ 3) คุณจะเห็นลิ้นไก่ (uvula) เป็นติ่งเล็กๆ ห้อยลงมาตรงกลาง ส่วนเนื้อที่อยู่รอบๆ และเหนือโคนลิ้นไก่ขึ้นไป คือบริเวณเพดานอ่อน 4) ถ้ามองไปด้านข้างใกล้ๆ คอ จะเห็นบริเวณทอนซิล (tonsil) ได้ในบางคน ซึ่งเพดานอ่อนจะอยู่ใกล้ๆ บริเวณนั้นเช่นกัน ทริคแยก “เพดานแข็ง vs เพดานอ่อน” แบบเร็วๆ: เพดานแข็งอยู่ด้านหน้าใกล้ฟันบนและจะแข็ง ส่วนเพดานอ่อนอยู่ด้านหลังใกล้คอและนิ่มกว่า และลิ้นไก่เป็นส่วนปลายที่ห้อยลงมาจากเพดานอ่อน (ไม่ใช่เพดานแข็ง) หลายคนค้นหาเรื่องเพดานอ่อนเพราะนอนกรนหรือเจ็บคอด้วย จากที่เราเจอมา ถ้ามีอาการเจ็บ/บวมบริเวณด้านหลังเพดานปาก กลืนแล้วระคาย เคืองง่าย หรือรู้สึกเหมือนมีอะไรห้อยคอ (ลิ้นไก่บวม) แนะนำสังเกตอาการร่วม เช่น ไข้ กลิ่นปาก จุดหนองที่ทอนซิล หรือหายใจลำบาก ถ้ามีอาการหนักหรือเป็นนาน ควรไปพบแพทย์หูคอจมูกเพื่อดูสาเหตุให้ชัดเจน สรุปสั้นๆ: เพดานอ่อนอยู่ “ด้านหลังเพดานปาก” ตรงเหนือโคนลิ้นไก่ เป็นส่วนที่นิ่มและขยับได้ ลองส่องกระจกพูด “อาาา” จะเห็นตำแหน่งชัดขึ้นมาก