เวลาเจอคนถามเรื่อง “หลวงปู่ทวดเนื้อว่านปี 2497 พิมพ์ใหญ่” ผมมักเริ่มจากดู “ภาพรวมผิว” ก่อนเลย เพราะพระเนื้อว่านปี 97 ที่ผ่านการใช้/เก็บรักษามานาน จะให้ความรู้สึกของผิวที่ต่างจากงานใหม่ชัดพอสมควร จุดที่ผมชอบดูคือผิวคราบน้ำว่านที่เหมือนมีความฉ่ำๆ บางๆ เคลือบอยู่ ไม่ได้เงาแววแบบเคลือบแลคเกอร์ และมักมีการขึ้นโครงผิวเป็นธรรมชาติร่วมกับเม็ดมวลสารที่จม-นูนสลับกัน อีกจุดที่คนค้นหากันเยอะคือ “แคลไซต์” (บางคนเรียกคราบขาว/ปุ่มขาว) ถ้าเจอจะเป็นเหมือนเม็ด/ฝ้าขาวนวลที่ขึ้นตามซอกหรือบริเวณผิวบางจุด ดูแล้วไม่ลอยโดด ไม่เป็นผงป้าย และไม่เป็นขาวทึบแบบทาสี ผมจะพยายามดูหลายมุมกับแสง เพราะแคลไซต์แท้มักกลมกลืนกับผิวเดิม และมีความเก่าในตัว ไม่ใช่ขาวสดๆ เรื่อง “ความหนึบนุ่ม” ของเนื้อว่านก็สำคัญ โดยเฉพาะพระที่มีการใช้บูชาจริง จะสัมผัสได้ถึงความนุ่มมือกว่าองค์ที่เก็บใหม่ๆ (แต่ต้องระวังพระทำผิวให้ดูนุ่มด้วยนะ) ผมมักเทียบจากขอบ ร่องลึก และจุดนูนของพิมพ์ใหญ่ เช่นแนวสัน ขอบซุ้ม และมิติหน้าองค์พระ ถ้าเป็นธรรมชาติจะมีการสึกอย่างมีเหตุผล สึกตามจุดที่โดนจับ/โดนสัมผัสบ่อย ไม่สึกเท่ากันทั้งองค์ หลายคนสนใจคำว่า “หลังแร่/อุลกะมณี” ในภาพหรือคำบรรยาย เวลาเจอหลังที่มีมวลสารเป็นประกายหรือมีเม็ดแร่ ผมจะดูว่าเม็ดแร่นั้นฝังอยู่ในเนื้อจริงไหม มีความกลมกลืนกับพื้นผิวหรือเป็นการโรยทีหลัง รวมถึงดูการไหลของเนื้อและคราบเก่ารอบๆ เม็ดแร่ ถ้าธรรมชาติจะดูไม่ตั้งใจโชว์จนเกินไป ถ้าคุณกำลังไล่ดู “ราคา” หรือเทียบ “ทุกพิมพ์/พิมพ์กลาง/พิมพ์กล่องไม้ขีด/พิมพ์พระรอดเนื้อว่าน” ผมแนะนำให้เริ่มจากการเลือกพิมพ์ที่เราถนัดดูที่สุดก่อน (เช่นพิมพ์ใหญ่) แล้วค่อยขยายไปพิมพ์อื่น เพราะจุดร่วมที่ช่วยได้คือ “ผิว คราบน้ำว่าน โครงผิว และความเก่า” มากกว่าจำรายละเอียดพิมพ์ทั้งหมดในครั้งเดียว สุดท้ายก่อนเช่าหา ผมจะทำเช็กลิสต์สั้นๆ: ดูผิวคราบน้ำว่าน + โครงผิว, ดูแคลไซต์/ความเก่า, ดูการสึกตามธรรมชาติ, ดูมวลสาร/หลังแร่ให้ฝังในเนื้อ, และขอรูปชัดหลายมุมในแสงธรรมชาติ เท่านี้ก็ช่วยกรองงาน “หนังใหม่” หรือองค์ที่ทำผิวได้เยอะขึ้นครับ