โรค G6PD คืออะไร

ตอนแรกเราก็งงเหมือนกันว่า “โรค G6PD คืออะไร” แล้วทำไมหลายบ้านถึงเคร่งเรื่องอาหารกับยา พออ่านหลายแหล่งและคุยกับคุณหมอถึงเข้าใจว่ามันคือ “ภาวะพร่องเอนไซม์ G6PD” ซึ่งเกี่ยวกับเม็ดเลือดแดง ถ้าเจอสิ่งกระตุ้นบางอย่าง เม็ดเลือดแดงอาจแตกง่าย (ภาวะเม็ดเลือดแดงแตกง่าย) ทำให้มีอาการซีด เหลือง หรือปัสสาวะสีเข้มได้ G6PD เกิดจากอะไร? โดยมากเป็นพันธุกรรม ถ่ายทอดทางโครโมโซม X เลยทำให้เด็กผู้ชายพบได้บ่อยกว่า แต่เด็กผู้หญิงก็เป็นได้เหมือนกัน บางคนปกติดี ไม่แสดงอาการ จนกว่าจะเจอ “ตัวกระตุ้น” เช่น ยาบางชนิด อาหารบางอย่าง หรือการติดเชื้อ/มีไข้ โรค G6PD อาการที่ควรเฝ้าระวัง (โดยเฉพาะในเด็ก) - ตัว/ตาเหลือง (ดีซ่าน) เหลืองเร็วหรือเหลืองมากกว่าปกติ - ซีด เหนื่อย เพลีย ดูไม่สดใส - ปัสสาวะสีเข้มคล้ายชา/โคล่า - ใจสั่น หายใจเร็ว หรือซึมลง (ถ้าเป็นมาก) ถ้าเจออาการพวกนี้ แนะนำให้รีบพาไปโรงพยาบาลทันที เพราะต้องแยกสาเหตุและประเมินความรุนแรงค่ะ G6PD กินอะไรไม่ได้/ควรหลีกเลี่ยงอะไรบ้าง? บ้านเราจะเน้น “เลี่ยงของเสี่ยง” และอ่านฉลากทุกครั้ง สิ่งที่มักถูกพูดถึงบ่อยคือ - ถั่วปากอ้า (fava beans) และผลิตภัณฑ์ที่เกี่ยวข้อง (เป็นตัวกระตุ้นคลาสสิก) - ผลิตภัณฑ์/สมุนไพรหรือของกินที่ไม่แน่ชัดส่วนผสม (โดยเฉพาะแบบเข้มข้น) - แนฟทาลีน/ลูกเหม็น (ไม่ใช่อาหาร แต่ควรหลีกเลี่ยงการสัมผัส/ดม) ส่วนคำถามยอดฮิต “g6pd กินสตอเบอรี่ได้ไหม” ส่วนใหญ่ไม่ได้เป็นข้อห้ามหลักแบบถั่วปากอ้า แต่เพราะความไวของแต่ละคนไม่เท่ากัน แนะนำเริ่มทีละน้อย สังเกตอาการ และถ้าไม่มั่นใจให้ถามกุมารแพทย์ประจำตัวค่ะ เรื่องยา: g6pd ห้ามกินยา ibuprofen ไหม? หลายคนกังวลเรื่อง ibuprofen มาก สิ่งที่เราทำคือ “ไม่ซื้อยากินเอง” และบอกเภสัช/คุณหมอทุกครั้งว่าเป็น G6PD เพื่อให้เขาเลือกยาที่เหมาะกับเด็กและขนาดยาที่ปลอดภัย เพราะยาที่ควรหลีกเลี่ยงมีหลายกลุ่มและขึ้นกับดุลยพินิจแพทย์ บัตร G6PD คืออะไร และควรพกไหม? แนะนำให้พกค่ะ ไม่ว่าจะเป็นบัตร/เอกสารผลตรวจ หรือทำโน้ตในมือถือ เวลาฉุกเฉินจะช่วยให้ทีมแพทย์รู้ประวัติเร็วขึ้น โดยเฉพาะตอนมีไข้ ต้องใช้ยา หรือเข้ารพ.กลางดึก สรุปจากประสบการณ์แม่ๆ คือ ถ้ารู้ว่าเป็น G6PD แล้ว “สื่อสารกับหมอ-เภสัชให้ชัด” เลี่ยงตัวกระตุ้นหลัก สังเกตอาการเหลือง/ซีด/ฉี่เข้ม ก็ใช้ชีวิตได้ค่อนข้างปกติเลยค่ะ