รีวิว chasen ญี่ปุ่นงานฝีมือ อจ.อิโนะอุเอะ

• 大和高山 (Yamato Takayama) หรือ 高山 (Takayama): เป็นชื่อสถานที่ซึ่งเป็นแหล่งผลิต Chasen ที่มีชื่อเสียงและสืบทอดกันมายาวนานกว่า 500 ปี อยู่ในจังหวัดนารา (Nara) ประเทศญี่ปุ่น

• 井上若狭の茶筌 (Inoue Wakasa no Chasen): แปลว่า Chasen ของ อิโนอุเอะ วาคาซะ ซึ่งแสดงถึงชื่อช่างฝีมือ หรือตระกูลผู้ผลิต Chasen ที่มีชื่อเสียงและเป็นผู้สืบทอดเทคนิคการทำ Chasen ดั้งเดิมของทาคายามะ (มักเป็นรุ่นที่สืบทอดต่อกันมา)

ประวัติความเป็นมาโดยทั่วไปของ Chasen:

1. จุดกำเนิด: การใช้ Chasen มีมาตั้งแต่ สมัยมุโรมาจิ (Muromachi, ปี ค.ศ. 1336–1573) ในประเทศญี่ปุ่น

2. ผู้บุกเบิก: เชื่อกันว่า มุราตะ จูโกะ (Murata Jukō) ปรมาจารย์ชาที่ถือเป็นผู้บุกเบิกพิธีชาญี่ปุ่น (Chanoyu) ได้เน้นความสำคัญของ Chasen ในการช่วยให้มัทฉะมีความสม่ำเสมอและรสชาติที่เหมาะสม

3. แหล่งผลิต: เมืองทาคายามะ (Takayama) ในจังหวัดนารา ได้กลายเป็นศูนย์กลางการผลิต Chasen ที่มีคุณภาพสูง ซึ่งเป็นประเพณีที่ยังคงดำเนินมาจนถึงปัจจุบัน

4. งานฝีมือ: Chasen ถูกสร้างขึ้นด้วยมือโดยช่างฝีมือผู้มีทักษะสูง โดยต้องใช้ไม้ไผ่ที่ผ่านกระบวนการเตรียมการอย่างพิถีพิถันและสืบทอดองค์ความรู้มาหลายชั่วอายุคน การทำ Chasen นั้นมีขั้นตอนที่ละเอียดอ่อนและซับซ้อน

Chasen แต่ละอันจะมีความเป็นเอกลักษณ์เฉพาะตัว เนื่องจากเป็นงานฝีมือที่ทำด้วยมือ ไม่สามารถใช้เครื่องจักรทำได้ และจำนวนซี่ของแปรง (เช่น 80 ซี่, 100 ซี่, 120 ซี่ ซึ่งตัวที่อยู่ในภาพเขียนว่า 数穂 (Kazuho) มักหมายถึงจำนวนซี่ที่ค่อนข้างมาก และเหมาะสำหรับการชงชาแบบ Usucha หรือชาบาง) ก็มีผลต่อความละเอียดเนียนของฟองชาที่ตีได้

2025/10/23 แก้ไขเป็น

... อ่านเพิ่มเติมหลายคนที่เริ่มชงมัทฉะที่บ้านจะงงเหมือนกันว่า “takayama chasen” คือแบรนด์หรือเปล่า และ “chasen ยี่ห้อไหนดี” ควรดูจากอะไร จริง ๆ แล้ว Takayama (大和高山 / Yamato Takayama) คือแหล่งทำแปรงตีมัทฉะระดับตำนานในจังหวัดนารา งานส่วนใหญ่เป็นงานฝีมือ ทำมือทีละอัน เลยทำให้ฟีลการตีชาและความทนต่างจากแปรงราคาถูกที่ผลิตจำนวนมาก จากที่ได้ลองใช้ chasen สาย Takayama โดยเฉพาะของตระกูลช่างอย่าง Inoue Wakasa no Chasen (井上若狭の茶筌) สิ่งที่รู้สึกชัดคือ “ซี่แปรง” จะยืดหยุ่นและเด้งดี เวลาเราตีแบบตัว M/W ที่ก้นถ้วย ฟองจะขึ้นไวและเนียนกว่า แถมฟองละเอียด ไม่เป็นเม็ดหยาบ ๆ ง่าย ๆ (อันนี้สำคัญมากถ้าชงแบบอุซุฉะ/Usucha ที่เน้นฟองสวย) ถ้าถามว่า chasen ยี่ห้อไหนดี ให้โฟกัส 4 จุดนี้จะเลือกง่ายขึ้น 1) แหล่งผลิต/งานฝีมือ: ถ้าตั้งใจใช้นานและอยากได้ฟองสวย แนะนำมองหางานจาก Takayama เป็นหลัก (มักระบุบนกล่อง/ฉลาก) เพราะมาตรฐานงานสูงและทำมือจริง 2) จำนวนซี่ (穂 / Kazuho): ซี่เยอะมักช่วยให้ตีฟองเนียนขึ้น เหมาะกับอุซุฉะ มือใหม่ที่อยากได้ฟองง่าย ๆ เลือกซี่ระดับกลาง-ค่อนข้างเยอะจะตีสนุกกว่า แต่ก็ต้องดูแลดีหน่อยเพราะซี่ถี่และละเอียด 3) ความรู้สึกตอนตี: แปรงที่ดีจะ “เด้ง” ไม่แข็งทื่อ เวลาโดนน้ำร้อนแล้วซี่คลี่สวย ไม่บาดถ้วยและไม่ฝืนมือ 4) การดูแลรักษา (มีผลต่อความคุ้ม): ก่อนใช้แช่น้ำอุ่น/น้ำร้อนสักครู่ให้ซี่นิ่ม แล้วค่อยตี หลังใช้ล้างน้ำเปล่า (ไม่ต้องใช้น้ำยาล้างจาน) สะบัดน้ำออกเบา ๆ แล้วผึ่งให้แห้งในที่อากาศถ่ายเท ถ้ามีที่ตั้งแปรงจะช่วยให้ทรงสวย ไม่บานมั่ว และลดโอกาสขึ้นรา สรุปจากประสบการณ์ ถ้าโจทย์คือ “อยากได้ chasen ยี่ห้อไหนดีสำหรับชงมัทฉะให้ฟองสวย” การเริ่มจาก Takayama chasen และถ้าเจอช่างตระกูลดังอย่าง Inoue Wakasa no Chasen ถือว่าเป็นตัวเลือกที่ค่อนข้างเซฟ ทั้งคุณภาพงานและความสม่ำเสมอในการตีฟอง โดยเฉพาะสายอุซุฉะที่อยากได้เนื้อชานุ่ม ๆ และฟองละเอียด