วัสดุทำให้ ไฟไหม้...เร็วขึ้น
วัสดุทำให้ ไฟไหม้...เร็วขึ้น
หลายครั้ง คนเสียชีวิต ไม่ใช่เพราะเปลวไฟ
แต่เป็นเพราะ "ควัน" และ "ก๊าซพิษ"
เมื่อคืนหลายคนคงเห็นภาพเหตุเพลิงไหม้ที่ถูกแชร์กันเต็มโซเชียล
ผมไม่ได้จะพูดถึงสาเหตุของเหตุการณ์นั้น เพราะต้องรอผลการสอบสวนจากหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง
แต่อยากใช้โอกาสนี้ ชวนทุกคนมารู้จักเรื่องหนึ่งที่หลายคนมองข้ามคือ
วัสดุกันเสียงครับ
หลายคนคิดว่า...
วัสดุกันเสียงมีหน้าที่แค่ทำให้ห้องเงียบ
แต่ในทางวิศวกรรม สิ่งที่ต้องพิจารณา ไม่ใช่แค่เรื่องเสียง
แต่คือ พฤติกรรมของวัสดุเมื่อเกิดเพลิงไหม้
ก่อนอื่น เราต้องเข้าใจว่า
Acoustic และ Soundproof ไม่ใช่คำเดียวกัน
Acoustic คือการควบคุมคุณภาพเสียงภายในห้อง ลดเสียงก้อง ลดเสียงสะท้อน ทำให้เสียงพูดหรือเสียงดนตรีชัดเจนขึ้น
ส่วน Soundproof คือการป้องกันไม่ให้เสียงผ่านเข้า-ออกระหว่างห้อง
หลายคนจึงเข้าใจผิดว่า
ติดวัสดุดูดซับเสียงแล้ว จะกันเสียงได้ทั้งหมด
ซึ่งในความเป็นจริง ไม่ใไม่ใช่เสมอไปครับ
_____________________
วัสดุที่ใช้ในงาน Acoustic มีหลายประเภท เช่น
Acoustic Foam
Polyester Fiber
Glass Wool (ใยแก้ว)
Rockwool (ใยหิน)
Melamine Foam
Acoustic Panel
แต่สิ่งที่สำคัญกว่าคุณสมบัติด้านเสียง คือ การตอบสนองต่อไฟ (Fire Performance)
เพราะวัสดุแต่ละชนิดแตกต่างกันมาก
บางชนิด
ไม่ติดไฟ (Non-combustible)
บางชนิด
ไม่ลามไฟ (Flame Retardant)
แต่บางชนิด
ติดไฟได้ และสามารถลามไฟได้ หากไม่ได้รับการออกแบบหรือรับรองให้เหมาะกับงานอาคาร
ยิ่งไปกว่านั้น...
วัสดุบางประเภท แม้จะช่วยเก็บเสียงได้ดี แต่เมื่อเกิดเพลิงไหม้อาจปล่อยควันและก๊าซพิษจำนวนมาก ซึ่งซึ่งเป็นสาเหตุสำคัญของการสูญเสียชีวิตในเหตุเพลิงไหม้หลายครั้ง
_____________________
ดังนั้น...
เวลาเลือกวัสดุสำหรับ
ร้านอาหาร
ร้านดนตรี
ห้องคาราโอเกะ
ห้องประชุม
ห้องอัดเสียง
Home Theater
อย่าดูแค่ว่า
"เก็บเสียงดีไหม"
แต่ควรถามเพิ่มว่า
ผ่านการทดสอบการลามไฟหรือไม่
เป็นวัสดุไม่ติดไฟหรือไม่
มีใบรับรองมาตรฐานอะไร
เพราะเมื่อเกิดเหตุฉุกเฉิน
วัสดุที่เลือกวันนี้ อาจเป็นตัวช่วยปกป้องชีวิต หรืออาจเป็นตัวเร่งให้เพลิงลุกลามก็ได้
_____________________
จำไว้เสมอ
วิศวกร สถาปนิก ไม่ได้เลือกวัสดุ...
เพราะสวย
ไม่ได้เลือกเพราะราคาถูก
แต่เลือกจาก ความเหมาะสมกับการใช้งาน และความปลอดภัยของผู้ใช้อาคาร
ต้องขออภัยที่ใส่ชื่อไว้ในภาพ
เพราะมีเพจบางเพจ copyรูปผมไปแล้วเอาข้อความอื่นใส่ไปในภาพ เจตนาของผมเลยถูกบิดไปจากเดิมครับ
จากประสบการณ์ส่วนตัวในการทำงานเกี่ยวกับวัสดุก่อสร้างและการออกแบบเสียง ผมเจอหลายครั้งที่เจ้าของสถานที่หรือผู้รับผิดชอบโครงการมักจะโฟกัสแต่เรื่องการเก็บเสียงหรือความสวยงามของวัสดุโดยไม่สนใจเรื่องความปลอดภัยไฟเลย ซึ่งจริงๆ แล้ววัสดุกันเสียงบางชนิด เช่น ใยแก้ว (Glass Wool) ใยหิน (Rockwool) หรือโฟมเมลามีน (Melamine Foam) มีคุณสมบัติในการลดเสียงสะท้อนและเสียงรบกวนได้ดี แต่ถ้าหากไม่ผ่านมาตรฐานการทดสอบความทนไฟ ก็อาจเป็นตัวเร่งให้ไฟลุกลามเร็วขึ้น หรือปล่อยควันพิษซึ่งอันตรายยิ่งกว่าตัวไฟเอง ผมเคยได้เห็นเหตุการณ์หนึ่งในร้านคาราโอเกะที่มีการติดตั้งวัสดุกันเสียงโดยไม่ได้ตรวจสอบมาตรฐานความปลอดภัย เมื่อเกิดไฟไหม้ วัสดุเหล่านั้นปล่อยควันดำและก๊าซพิษจำนวนมาก ทำให้ผู้คนภายในสถานที่เสี่ยงภัยถึงขั้นเสียชีวิต แม้ว่าคำตอบไม่ได้ขึ้นอยู่ที่ตัวไฟเพียงอย่างเดียว แต่ควันและสารพิษจากวัสดุก็เป็นอันตรายหลัก จึงควรให้ความสำคัญในการเลือกวัสดุที่ได้รับการรับรองทั้งด้านเสียงและไฟ นอกจากนี้ พวกวัสดุ Acoustic Foam หรือ Polyester Fiber บางรุ่นก็มีระบบ Flame Retardant ซึ่งช่วยชะลอการลุกลามของไฟได้ แต่ก็ต้องซื้อจากแหล่งที่เชื่อถือได้และมีใบรับรองเสมอ เพื่อป้องกันความเสี่ยงที่ไม่คาดคิด ดังนั้น ก่อนจะตัดสินใจติดตั้งวัสดุกันเสียงในร้านอาหาร ห้องประชุม หรือ Home Theater อย่าลืมสอบถามเรื่องการทดสอบความทนไฟให้ละเอียด และเลือกวัสดุที่เหมาะสมกับการใช้งานเพื่อให้ทั้งเสียงดีและปลอดภัยจริงในกรณีไฟไหม้ เพราะวัสดุที่ดี ไม่ใช่แค่เก็บเสียงได้ แต่ต้องช่วยปกป้องชีวิตด้วย
