ใครรู้จักภาวะนี้บ้าง

จากที่เราไปอ่านและลองเรียบเรียงให้เข้าใจง่าย ๆ “DPD คือ” Dependent Personality Disorder หรือ “โรคบุคลิกภาพพึ่งพา” เป็นรูปแบบบุคลิกภาพที่คน ๆ หนึ่งพึ่งพาคนใกล้ชิดมากเป็นพิเศษ โดยเฉพาะเรื่องการตัดสินใจ ความมั่นใจ และความรู้สึกปลอดภัย จนทำให้เกิดความกลัวการถูกทิ้งอย่างแรง และรู้สึกอยู่คนเดียวไม่ค่อยได้ สิ่งที่อยากชวนสังเกต (แบบไม่ตีตรากัน) ว่ามีแนวโน้ม DPD ไหม - ต้องการให้คู่/คนสนิท “อยู่ด้วยตลอด” หรืออยากรู้ว่าอีกฝ่ายทำอะไรกับใครตลอดเวลา - ไม่ค่อยกล้าตัดสินใจเอง ต้องให้ช่วยเลือก ช่วยยืนยัน หรือขออนุญาตก่อน - พอเราออกไปเจอเพื่อน/ทำกิจกรรมของตัวเอง เขาอาจรู้สึกโดดเดี่ยว เครียด หรือคิดไปไกลว่า “เดี๋ยวก็ทิ้งเรา” - บางคนจะพยายามทำทุกอย่างเพื่อรักษาความสัมพันธ์ไว้ เช่น ยอมหมดทุกอย่าง หรือกลับกันอาจงอแง/น้อยใจบ่อยเพื่อให้อีกฝ่ายอยู่ หลายคนสงสัยว่า Dependent Personality Disorder คือซึมเศร้าไหม: โดยรวม “ไม่เหมือนกัน” ค่ะ ซึมเศร้ามักเป็นอารมณ์เศร้า หมดแรง สิ้นหวังต่อเนื่องเป็นหลัก แต่ DPD จะเด่นที่ “ความพึ่งพา + กลัวการถูกทิ้ง + ต้องการการยืนยันจากคนสำคัญ” (แต่ก็สามารถเกิดร่วมกันได้ จึงควรให้ผู้เชี่ยวชาญประเมิน) ถ้าเราเป็นคนรัก/คนใกล้ชิด ควรรับมือยังไงไม่ให้เหนื่อยทั้งคู่ 1) คุยให้ชัดว่า “เรารักนะ แต่เราต้องมีเวลาของตัวเอง” พูดด้วยน้ำเสียงปลอดภัย ไม่ประชด ไม่ขู่เลิก 2) ตั้งขอบเขตเรื่องการรายงานตัว เช่น ตกลงกันว่าไปเที่ยวจะทักช่วงไหนบ้าง (เช้า-เย็น หรือก่อนนอน) แทนการตอบตลอดทั้งวัน เพราะการตอบตลอดอาจยิ่งทำให้เขาฝึกพึ่งพามากขึ้น 3) ทำ “แผนตอนเราไม่อยู่” ชวนเขาหากิจกรรมที่ทำแล้วรู้สึกมีตัวตน เช่น ออกกำลังกาย งานอดิเรก นัดเพื่อน/ครอบครัว หรือเรียนคอร์สสั้น ๆ ให้มีพื้นที่ของตัวเอง 4) สื่อสารด้วยประโยคสะท้อนความรู้สึก เช่น “เรารู้ว่าเธอกลัวอยู่คนเดียว” แล้วค่อยต่อด้วย “แต่การที่เราไปเจอเพื่อน ไม่ได้แปลว่าเราไม่รักเธอ” 5) เลี่ยงการปลอบแบบรับประกันเกินจริง เช่น “ฉันจะไม่ไปไหน” เพราะพอทำไม่ได้จริง เขาจะยิ่งกลัวและยิ่งพัง สัญญาณที่ควรชวนไปพบผู้เชี่ยวชาญ - ความกลัวการถูกทิ้งรุนแรงจนกระทบงาน/การนอน/การใช้ชีวิต - มีพฤติกรรมควบคุม ติดตาม หรือทะเลาะหนักทุกครั้งที่เราแยกไปทำกิจกรรม - ความสัมพันธ์เริ่มอึดอัด รู้สึกผิดตลอด หรือเราเริ่มต้อง “ตัดเพื่อน/ตัดชีวิตตัวเอง” เพื่อให้เขาสบายใจ สุดท้ายอยากย้ำว่า การอ่านว่า “Dependent Personality Disorder โรคบุคลิกภาพพึ่งพา” แล้วรู้สึกตรง ไม่ได้แปลว่าเป็นแน่ ๆ นะคะ แต่ถ้ามันทำให้ทั้งคู่ทุกข์ การคุยกันเรื่องขอบเขต + ฝึกความมั่นคงทางใจ และไปปรึกษานักจิตวิทยา/จิตแพทย์ร่วมกัน จะช่วยให้ความสัมพันธ์กลับมาเบาลงได้มากจริง ๆ