ความลับดำมืดของประกันสังคม

ก็อปมาจากบ้านฟ้า เพจ CatDumb ครับ สรุปดีเลย (ผมฟังตัวเต็มแล้ว 3 ชม จุก ๆ)

เมื่อวานนี้ผมได้มีโอกาสเข้าไปฟังรายการ Daily Topics มาครับ

เป็นตอนที่ "คุณแม็กซ์" ธีรชาติ ก่อตระกูล ที่เคยเป็น "อนุกรรมการฝ่าย IT" ของบอร์ดประกันสังคมของฝ่ายก้าวหน้า ที่มีโอกาสได้รับเลือกตั้งและเข้าไปทำหน้าที่ในสำนักงานประกันสังคม

ล่าสุดก็หมดวาระไปแล้ว รอเลือกตั้งบอร์ดใหม่ ซึ่งไม่รู้ว่าจะเปลี่ยนรูปแบบรึเปล่า!?

แกก็เลยออกมาเล่าข้อมูลหลาย ๆ เรื่องเกี่ยวกับสำนักงานประกันสังคม ว่าข้างในมันเป็นยังไง? ผมนั่งดูแล้วก็แบบ อืมม มันเป็นอย่างนี้นี่เอง แล้วก็ห๊ะ ๆๆๆๆ เต็มไปหมด แต่แกเล่าสนุกนะ ตอนแรกอย่างขำ หลัง ๆ มาแม่มแค้น!!

เดี๋ยวผมจะยกประเด็นที่น่าสนใจมาเขียนในโพสต์นี้ละกัน ส่วนคลิปเต็มจะแปะไว้ให้ในคอมเมนต์นะ

- ก่อนจะไปเข้าเรื่อง เราต้องมาทำความเข้าใจกันก่อน ว่าประกันสังคมมีมาแล้วประมาณ 36 ปี บริหารดูแลโดยกระทรวงแรงงาน

- ลักษณะของการบริหาร ก็จะบริหารโดยราชการซะส่วนใหญ่ ลักษณะก็คือจะมีบอร์ดใหญ่ 1 บอร์ด ที่ประกอบไปด้วย 3 ฝ่าย คือรัฐ นายจ้าง และลูกจ้าง แล้วก็จะมีอนุกรรมการฝ่ายต่าง ๆ แยกย่อยออกไป เช่น อนุกรรมการ IT, อนุกรรมการเรื่องการลงทุน ฯลฯ

- แล้วก็ต้องเล่าต่อว่า ก่อนหน้านี้ 30 กว่าปีเนี่ย บอร์ดประกันสังคม ไม่เคยมีการเลือกตั้งมาก่อนเลย จนกระทั่งปี 2566 ก็ได้มาการกเลือกตั้งครั้งแรกในประวัติศาสตร์ชาติไทย ผลก็อย่างที่เห็น ฝ่ายลูกจ้างได้ทีมประกันสังคมก้าวหน้าเข้าไปเป็นตัวแทน

- และคุณแม็กซ์แกก็เป็นหนึ่งในตัวแทน ได้ไปนั่งในอนุกรรมการ IT มาช็อตแรกก็โดนรับน้องเลย

แกเล่าว่าวันนั้นอนุ IT คุยกันเรื่อง Telemed (การให้บริการทางการแพทย์ทางไกล ประมาณว่าคนป่วยโทรหาแพทย์ได้นั่นแหละ) ว่าประกันสังคมจะทำ แต่คุณแม็กซ์แกไม่เข้าใจว่าจะทำซ้ำซ้อนกับหน่วยงานอื่นทำไม? และไม่ได้ทำเปล่า ๆ ด้วยตั้งงบไว้ 700 ล้านบาท

- คุณแม็กซ์แกบอกว่าวันนั้นเข้าไปวันแรก ก็แย้งทันทีเลยว่า "อันนี้หน้าที่ประกันสังคมเหรอครับ?" ก็มีคนในบอร์ดบอกว่า "ถ้างั้น เรามาตั้งที่ปรึกษามาศึกษากันดีกว่า ตั้งงบมา 10 ล้าน" อีกคนก็บอกว่า 10 ล้านไม่พอนะ ตั้ง 20 ล้านเลย อีกคนก็บอกว่า 20 ล้าน โอเค ผมรับได้นะ

ซึ่งคุณแม็กซ์แกบอกว่า การคุยกันเรื่องจะใช้เงิน 20 ล้านบาทเนี่ย ใช้เวลาไม่เกิน 20 นาที จนแกสงสัยว่า ปกติคนเราจะตัดสินใจใช้เงิน 10-20 ล้านบาทเนี่ย มันใช้เวลาตัดสินใจแค่ 10-20 นาทีกันเหรอ? (แกบอกว่าคำพูดเหล่านี้มีหลักฐานหมด เพราะตามกฎหมายคือต้องบันทึกการประชุมด้วย)

- เรื่องเซิร์ฟเวอร์ของแอปฯ ประกันสังคม คุณแม็กซ์เล่าว่าเซิร์ฟเวอร์นี้ มีอายุมาแล้ว 34 ปี (จริง ๆ แล้วมันคือ Mainframe) มีชื่อว่า OS 390 ซึ่งเจ้า OS 390 เนี่ย ทางบริษัท IBM เค้าเลิกซัปพอร์ตไป 21 ปีที่แล้ว (เอาง่าย ๆ คือมันหมดอายุมาแล้ว 21 ปี) แต่!! ประกันสังคมก็ยังจ่ายค่าเช่าให้ OS 390 อยู่เป็นจำนวนเงินปีละ 55 ล้านบาท

- พีคกว่าอีกคือ 55 ล้านบาทนี่มันแค่ส่วนเดียว ราคาเต็มทั้งระบบ คือปีละ 200 กว่าล้านบาท รวมแล้วเป็นเงิน 2,000 กว่าล้าน

- จริง ๆ เมื่อช่วงปี 2552 พยายามจะเปลี่ยน Mainframe ใหม่ เพราะของเก่ามันเก่ามาก ๆ แล้ว ทำโครงการขึ้นมา 2,300 ล้านบาท แต่!! 2,300 ล้านบาทเนี่ย ไม่ได้หมายความว่าทำแล้วประกันสังคมจะเป็นเจ้าของเลยนะ โครงการที่ว่านี้มันคือ "สัญญาเช่า" เป็นเวลา 5 ปี แต่น่าจะมีความขัดแย้งกันในบอร์ด ทำให้ยกเลิกโครงการนี้ไป และเกิดอาการ "จอดำ"

- เท่ากับว่า ก็ยังใช้ OS 390 มาจนถึงทุกวันนี้ ล่าสุดที่เซิร์ฟเวอร์มีปัญหา ทางอนุ IT ก็เลยเชิญผู้เชี่ยวชาญระดับหัวกะทิ ทั้ง 9arm, อาจารย์สุภเดชจาก Beartai, ฯลฯ คือตัวตึง ๆ ของวงการ IT ทั้งนั้น มาร่วมกันให้ความเห็นและแก้ปัญหา

- แต่วันนั้นประกันสังคมแจ้งตำรวจ บอกว่าอาจจะมีความไม่สงบ หันไปดูคน IT ที่มา มีแต่เนิร์ดหิ้วกระเป๋า โน๊ตบุ๊กมาคนละใบ จะไปก่อความไม่สงบยังไง WTF!?

- คุณแม็กซ์แกบอกว่ารู้สึกเสียดายโอกาส ที่อุตส่าห์เชิญคนเก่ง ๆ ด้าน IT มาดูระบบ จะได้ช่วยให้คำแนะนำ และแก้ไขปัญหาแบบฟรี ๆ ไม่คิดเงิน เพราะแต่ละคนที่มาเนี่ยถ้าต้องเสียเงินจ้างมาคือแพง ๆ ทั้งนั้น

- นอกจากนี้แกยังเล่าเพิ่มว่า โครงการเกี่ยวกับ IT ทั้งหมดของประกันสังคมเนี่ย มีทั้งหมดประมาณ 45 โครงการ ที่เป็นโครงการแบบ MA (คือโครงการที่ทำขึ้นมาจ่ายเงินไป 1 ก้อน จากนั้นก็จะต้องจ่ายเงินต่อเนื่องเพื่อรักษาดูแลระบบต่อ) เท่าที่ตรวจสอบดูคือค่า MA คือปีละ 500 กว่าล้าน แล้วถ้าตีว่าทำมา 10 ปี ก็เท่ากับว่าลงเงินไปแล้ว 5,000 กว่าล้าน!!

- แล้วพนักงาน IT ของประกันสังคมมีอยู่ 50 คน เท่ากับว่า 1 คน ดูแล 1 โครงการ ทุกอย่างดูเพี้ยนไปหมด

- แกเลยยกมา 1 โครงการ คือ Link ระหว่างนนทบุรี กับระยอง (เป็นนิคมอุตสาหกรรมใหญ่ ๆ) ปกติแล้วเราก็ใช้อินเตอร์เน็ตทั่วไปในการรับ-ส่งข้อมูล แต่ที่นี่ใช้ Dark Fiber เป็นสายไฟเบอร์ไพรเวต ที่มีความเป็นส่วนตัว โดยอ้างความจำเป็นของโครงการว่า "เป็นสายสำรองเผื่อไฟไหม้"

- ซึ่งเจ้า Dark Fiber นี้เสียค่าเช่าเดือนละ 3.6 ล้านบาท (ปีละเกือบ 40 ล้าน) แต่ยังล่ม!!

- คุณแม็กซ์พูดเสริมว่า ปกติแล้ว Data ทั่วไปเนี่ยจะวิ่งกันอยู่ที่ประมาณ 10TB ส่วนประกันสังคมใช้ Data อยู่ที่ประมาณ 20 GB แล้วใช้ Dark Fiber ที่เป็นสายสำหรับพวก True, AIS ที่เป็น Operator ด้วยซ้ำ คุณแม็กซ์เลยมองว่าเหมือนเราใช้ "ยานอวกาศ Space X" มาใช้สำหรับการส่งเอกสาร ซึ่งมันเกินความจำเป็นไปมาก

- อีกเรื่องนึงที่น่าสนใจคืออนุฯ การลงทุน คือบอร์ดประกันสังคมเนี่ยจะมีการจ้างผู้เชี่ยวชาญมาเป็นที่ปรึกษา แล้วทีนี้มีคนจากประกันสังคมก้าวหน้าเข้าไปประชุม ก็จะเจอว่ามีชาวต่างชาติคนนึงมาร่วมประชุมกันทุกครั้งผ่าน Zoom แต่ไม่เคยออกความเห็นอะไรเลย เหมือนมานั่งดูเฉย ๆ

- มันก็เลยเกิดข้อสงสัย ว่าคนที่อยู่ใน Zoom เนี่ยคือใคร เลยมีการถามกับคนใน Zoom ว่าเป็นใคร? พรี่ฝรั่งก็บอกว่ามาจากบริษัทนี้ ๆ แต่ที่ยูพูดกันในห้องเนี่ย ไอฟังไม่ออกเลย ไม่รู้เรื่อง ก็เลยไม่เคยเปิดไมค์แสดงความเห็นอะไรเลย อ้าว!?

- สืบไปสืบมาก็ทราบว่า ประกันสังคมจ้างบริษัทที่ปรึกษาการลงทุนไว้ 1 แห่ง แต่ไอ้บริษัทนั้นดันไปจ้าง Sub Contact ต่อมาอีกทีนึง ซึ่งมันคือการทำผิดสัญญา (แล้วบอร์ดเขาไม่เอะใจอะไรเลยเหรอ?) และที่พีคกว่าคือ พอเวลาผ่านไปสัญญามันก็ต้องหมดอายุ แต่พอสัญญาหมดอายุ ไอ้บริษัทที่ปรึกษาเนี่ยมันยังส่งตัวแทนมาร่วมประชุมอยู่!?

- ต่อจากข้อด้านบน ปัญหาคือ กองทุนประกันสังคมเนี่ย มันคือกองทุนใหญ่หลัก 2 ล้านล้านกว่าบาท ดังนั้นเวลาประกันสังคมจะไปลงทุนหุ้นตัวไหนก็แล้วแต่ หุ้นตัวนั้นมันก็อาจจะมีราคาขึ้นได้ แล้วพอใครก็ไม่รู้ไปนั่งประชุมในห้องแล้วรู้ว่าจะซื้อตัวไหน ก็ไปลงช้อนมาไว้ก่อน พอประกันสังคมเข้าซื้อ หุ้นบวก พรี่ ๆ เขาก็ขาย รวยเละ!! (ในส่วนของบอร์ดที่ทำหน้าที่ตรงนี้ จะมีกฎหมายควบคุมอยู่ครับ แต่สำหรับคนที่ไม่เกี่ยวข้องเนี่ยมายังไงก่อน!?)

- คุณแม็กซ์แกมองว่าสำนักงานประกันสังคมเนี่ยมีปัญหาที่ "วิธีคิด" ว่าหน่วยงานของตัวเองคือเจ้าของเงิน บางคนคือทำงานอยู่ที่นี่มา 20-30 ปี แล้วก็ส่งต่อแนวคิด วัฒนธรรมองค์กรแบบผิด ๆ ต่อมาเรื่อย ๆ และก่อนหน้านี้ก็ทำแบบปิดกันมาโดยตลอด ไม่เคยมีใครเข้าถึงข้อมูลเลย

- แถมยังมีตัวแทนบอร์ดนายจ้างคนนึงโพสต์ว่าอยากให้ประกันสังคมโปร่งใส คุณแม็กซ์แกก็สวนไปว่า อยากให้โปร่งใส ทำไมถึงไม่ยอมไลฟ์เวลาประชุม ไม่ยอมเปิดเอกสารต่าง ๆ ในการประชุม ส่วนใหญ่จะโดนขู่ตลอดว่าเป็นความลับราชการ เปิดเผยไม่ได้ ซึ่งแกยืนยันว่าจะเอามาเปิดเผยให้หมดแน่นอน รอติดตามชมกันได้เลย

จริง ๆ มีอีกหลายเรื่องที่แกเล่านะ ไปรับฟังกันได้

#เหมียวหง่าว