ตอนแรกที่ฉันไปไล่ดูภาพ “รัดเกล้าเพชรรัศมีสุริยะ” แบบชัด ๆ สิ่งที่สะดุดตาที่สุดไม่ใช่แค่ความวิบวับของเพชร แต่คือ “ทรง” ที่เป็นแฉกพุ่งขึ้นเหมือนลำแสงอาทิตย์ เลยเข้าใจทันทีว่าทำไมหลายคนถึงเรียกติดปากว่า “รัดเกล้าแฉกรัศมี” หรือ “เทียร่ารัศมีพระอาทิตย์” เพราะแค่เห็นเงารูปทรงก็จำได้แล้ว สิ่งที่ทำให้รัดเกล้าองค์นี้น่าสนใจสำหรับคนชอบประวัติศาสตร์ คือมันไม่ใช่เครื่องประดับที่สวยอย่างเดียว แต่เป็นหลักฐานของยุคสยามที่เริ่มเชื่อมต่อโลกตะวันตกมากขึ้น (ช่วงปลายคริสต์ศตวรรษที่ 19) งานเครื่องเพชรแบบเทียร่ากำลังเป็นแฟชั่นในราชสำนักยุโรปพอดี และในฝั่งรัสเซียเองก็มีเครื่องศีรษะทรงคล้ายพัด/แผงรัศมีที่เรียกว่า “Kokoshnik” ซึ่งกลายเป็นแรงบันดาลใจให้เกิดเทียร่าแนว fringe หรือแนวแฉกรัศมีในยุโรปตามมา อีกจุดที่ฉันว่า “ว้าว” มากคือดีไซน์ที่คิดเผื่อการใช้งานจริง รัดเกล้าเพชรรัศมีสุริยะไม่ได้ถูกออกแบบให้เป็นแค่รัดเกล้าอย่างเดียว แต่สามารถถอด/จัดวางให้ “แปลงเป็นสร้อยพระศอ” ได้ด้วย พูดง่าย ๆ คือชิ้นเดียวใช้ได้มากกว่าหนึ่งแบบ คล้ายแนวคิดเครื่องเพชรชั้นสูงในราชสำนักยุโรปที่นิยมทำให้แยกชิ้นประกอบได้ (เพื่อปรับให้เหมาะกับงานและฉลองพระองค์) ถ้าใครกำลังค้นหาว่า “รัดเกล้าเพชรรัศมีสุริยะ คือของใคร/สวมในโอกาสไหน” โดยทั่วไปจะเห็นภาพสตรีชั้นสูงในราชวงศ์ไทยสวมร่วมกับชุดพิธีการสำคัญ ๆ เพราะทรงรัศมีทำให้ช่วงพระเศียรดูสง่าและเด่นมากในภาพถ่าย โดยเฉพาะภาพมุมตรงที่เห็นแนวแฉกเรียงเป็นจังหวะสวยเหมือนแสงอาทิตย์พุ่งขึ้น เป็นเหตุผลว่าทำไมในภาพคอลลาจที่หลายคนเคยเห็น “รัดเกล้า” ถึงดูโดดเด่นแม้จะอยู่ในภาพขาวดำ ทริกเล็ก ๆ สำหรับคนอยากดูให้เข้าใจมากขึ้นเวลาเจอภาพ: ลองสังเกต 1) จำนวนและจังหวะแฉกเพชร 2) ความโค้งรับกับศีรษะ (ทรงคล้ายแผง) 3) จุดยึด/แนวฐานที่บอกใบ้ว่าถอดประกอบได้ พอดูเป็นแล้วจะเริ่มแยกออกว่าอันไหนเป็นเทียร่าแบบแฉกรัศมีจริง ๆ และอันไหนเป็นรัดเกล้าทรงอื่น สุดท้าย สำหรับฉัน “รัดเกล้าเพชรรัศมีสุริยะ” เลยเป็นมากกว่าเครื่องเพชร แต่เป็นภาพจำของความสง่างามแบบราชสำนักจักรี และเป็นชิ้นหนึ่งที่เล่าเรื่องความสัมพันธ์ไทยกับโลกภายนอกได้แบบไม่ต้องใช้คำพูดเยอะเลย