ภาพกาก จิตรกรรมฝาผนังในอุโบสถของวัดประตูสาร

ถ้าใครชอบดู “จิตรกรรมฝาผนัง” แบบไม่ซ้ำวัดดังๆ อยากชวนแวะวัดประตูสาร จ.สุพรรณบุรีค่ะ/ครับ เป็นวัดเก่าแก่ที่คนในพื้นที่บางคนยังไม่ค่อยพูดถึง แต่ในอุโบสถมีงานจิตรกรรมไทยฝาผนังที่ดูแล้วเพลินมาก เพราะไม่ได้มีแค่ฉากพุทธประวัติหรือเทวดาสวยๆ อย่างเดียว แต่มี “ภาพกาก” แทรกอยู่ด้วย ซึ่งเป็นฉากชีวิตชาวบ้าน/ผู้คนในอดีตแบบตรงไปตรงมา ทำให้เห็นมุมวิถีชีวิตจริงๆ ที่จิตรกรตั้งใจใส่ไว้ให้คนดูอมยิ้มและตีความ สิ่งที่ผม/ฉันสังเกตได้จากภาพคือมีฉากคนสวมผ้าขาวม้าเดินป่า เงยหน้ามองขึ้นไปเหมือนกำลังเดินทางไกล บางฉากเป็นคนแบกอีกคนหนึ่งผ่านป่า เห็นแล้วนึกถึงการเดินทางสมัยก่อนที่ต้องพึ่งแรงกายล้วนๆ นอกจากนี้ยังมีฉากในอาคารสีแดงและรายละเอียดสถาปัตยกรรมไทยโบราณ ทำให้เราพอเดาได้ถึงบรรยากาศบ้านเมืองในยุคนั้น แม้สีจะซีดและมีร่องรอยชำรุดตามเวลา แต่ยิ่งเก่ากลับยิ่งมีเสน่ห์ เพราะเห็นฝีแปรงเดิมๆ และรอยซ่อมที่บอกเล่าประวัติของสถานที่ สำหรับคนที่ค้นหาคำว่า “จิตกรรม/จิตรกรรมไทยฝาผนัง” แล้วอยากได้ทริคดูให้สนุก แนะนำให้ลองไล่ดูเป็นชั้นๆ เริ่มจากฉากหลักก่อน แล้วค่อยหา “ตัวละครประกอบ” ตามมุมภาพ โดยเฉพาะฉากในป่าที่มักซ่อนเรื่องเล่าไว้เยอะ (บางภาพถึงกับมีสัตว์ซ่อนอยู่ด้านหลัง) พอดูแบบนี้จะรู้สึกเหมือนเล่นเกมหาของ และเข้าใจว่าทำไมคนโบราณถึงใช้ภาพฝาผนังเป็นสื่อเล่าเรื่องให้คนในชุมชน ถ้าใครตั้งใจไปถ่ายรูป แนะนำถ่ายแบบเคารพสถานที่: แต่งกายสุภาพ ไม่ใช้แฟลชใกล้ๆ งานเขียนสี (แสงแฟลชและความร้อนอาจรบกวนพื้นผิวเก่า) และพยายามไม่ยืนพิงผนังหรือแตะต้องบริเวณที่สีหลุดร่อนง่าย ส่วนตัวผม/ฉันชอบถ่ายแบบ “เก็บบรรยากาศ” ให้เห็นทั้งผนังและกรอบหน้าต่าง/เสาไปด้วย จะทำให้ภาพเล่าเรื่องความเก่าแก่ได้ชัดกว่าซูมเฉพาะจุด ใครเป็นสายมู ลองแวะไหว้พระในอุโบสถแล้วค่อยใช้เวลาช้าๆ กับจิตรกรรมฝาผนัง จะได้ทั้งความสงบและความรู้สึกเหมือนย้อนเวลา ที่สำคัญคือได้เปิดลิสต์วัดเล็กๆ ในสุพรรณบุรีที่มีของดีซ่อนอยู่จริงๆ