MÚA CHÉN CA HUẾ

Mình biết đến múa chén Ca Huế qua một lần đi lễ tại chùa Quán Thế Âm ở Đà Nẵng. Trước đó chỉ nghe Ca Huế trên sông Hương, nhưng múa chén thì hoàn toàn khác, vừa có chất cung đình vừa rất gần gũi. Khi tiếng trống, tiếng đàn cất lên, nghệ nhân tay cầm chén, đĩa di chuyển nhịp nhàng, mình mới hiểu vì sao mọi người khen đây là một loại hình nghệ thuật rất "đã mắt đã tai". Múa chén Ca Huế thường gắn với không gian tâm linh, lễ hội nên cảm giác rất trang trọng. Ấn tượng của mình là sự kết hợp giữa Đạo Phật và đời sống văn hoá: phía sau sân khấu là những câu đối, tượng Phật, tiếng chuông chùa, còn phía trước là những động tác mềm mại, uyển chuyển. Có lẽ vì thế mà nhiều người hay nhắc đến các khái niệm như "Đạo pháp" khi nói về những buổi diễn có múa chén trong lễ hội ở chùa. Nếu bạn muốn trải nghiệm múa chén Ca Huế trọn vẹn, mình thấy vài điều nhỏ nhưng rất hữu ích: - Nên đến sớm để lựa vị trí ngồi gần, dễ quan sát động tác tay của nghệ nhân, cách họ giữ chén, nâng chén, xoay người. - Hạn chế nói chuyện trong lúc biểu diễn, vì tiếng nhạc, tiếng chén va khẽ vào nhau nghe rất thú vị, dễ bị bỏ lỡ nếu quá ồn. - Thử chụp vài bức ảnh toàn cảnh không gian chùa, sân khấu, ánh đèn… để sau nhìn lại sẽ cảm nhận rõ hơn sự giao thoa giữa lễ hội và nghệ thuật. Về phía nội dung nghệ thuật, múa chén không chỉ là những động tác biểu diễn đơn thuần. Theo cảm nhận cá nhân, mỗi bước di chuyển đều gắn với nhịp điệu Ca Huế: có đoạn nhẹ nhàng như lời tự sự, có đoạn nhanh, dồn dập tạo không khí vui tươi. Sự đều tay trong từng cú xoay chén, cách giữ thăng bằng là điểm mình rất nể phục các nghệ nhân, vì chỉ cần sơ suất là chén có thể rơi hoặc lạc nhịp. Một điều nữa khiến mình thích múa chén là tính cộng đồng: thường biểu diễn theo nhóm, các nghệ nhân phối hợp với nhau rất ăn ý. Nhìn họ nhịp nhàng di chuyển, trao nhau ánh mắt, nụ cười là hiểu họ đã tập luyện cùng nhau rất lâu. Mình nghĩ chính sự kết nối này làm cho múa chén Ca Huế vừa mang tính lễ nghi, vừa tạo cảm giác thân thiện, khiến khán giả dễ hoà mình vào không khí. Nếu bạn đang tìm một trải nghiệm vừa mang yếu tố văn hoá truyền thống vừa có chút linh thiêng, thử một lần xem múa chén Ca Huế trong các lễ hội ở chùa. Biết đâu sau buổi xem, bạn sẽ có thêm góc nhìn mới về nghệ thuật dân tộc, về cách người xưa đưa những vật dụng đời thường như chén, đĩa vào biểu diễn để tạo nên một di sản tinh tế như ngày nay.