Limit switch
Limit switch (ลิมิตสวิตช์) คือสวิตช์ที่ทำหน้าที่ “ตรวจจับตำแหน่ง/ระยะสุดท้าย” ของชิ้นส่วนที่เคลื่อนที่ เช่น แกนเลื่อน, ประตู, ชุดลิฟต์, สายพาน หรือกลไกของเครื่องจักร พอชิ้นงานไปชนก้าน/ลูกกลิ้งของสวิตช์แล้ว หน้าสัมผัสด้านในจะเปลี่ยนสถานะเพื่อส่งสัญญาณเข้าวงจรคอนโทรล (control circuit) ให้ “หยุด/สั่งงานต่อ/กลับทิศ” ตามที่เราออกแบบไว้ สิ่งที่คนค้นหาบ่อยคือ NO/NC คืออะไร: - NO (Normally Open) = ปกติวงจร “เปิด” ยังไม่ไหลไฟ พอโดนกด/โดนชนแล้ว “ปิด” ให้ไฟไหล - NC (Normally Closed) = ปกติวงจร “ปิด” ไฟไหลอยู่ พอโดนกด/โดนชนแล้ว “เปิด” ตัดวงจร จากงานหน้างานจริง ถ้าเป็นงาน “ความปลอดภัย/ตัดการทำงานเมื่อผิดปกติ” มักนิยมใช้หน้าสัมผัส NC เพราะหากสายขาดหรือหลวม วงจรจะเปิดทันที ทำให้ระบบหยุดได้ (ลักษณะ fail-safe) ส่วน NO จะเหมาะกับงานสั่งเริ่ม/สั่งให้ทำงานเมื่อชนตำแหน่ง เช่น สั่งให้กระบอกลมทำขั้นตอนถัดไป Limit switch แบบต่างๆ ที่เจอบ่อย (เลือกตามกลไกหน้างาน): 1) แบบก้านกด (Plunger) ใช้กับจุดชนตรงๆ ระยะกดสั้น ตอบสนองไว 2) แบบคันโยก/ก้านยาว (Lever) เหมาะกับชิ้นงานปาดผ่าน ลดแรงกระแทก 3) แบบลูกกลิ้ง (Roller lever) ใช้กับชิ้นงานเลื่อนผ่านบ่อยๆ ช่วยลดการสึกหรอ 4) แบบก้านสปริง (Spring rod) ใช้กับงานที่ตำแหน่งไม่เป๊ะมาก รับการเฉียดได้ดี แนวทางเลือกซื้อ/จําหน่าย limit switch ให้ตรงงาน (เช็กลิสต์สั้นๆ): - เลือกชนิดหัวกดให้เหมาะกับทิศทางชนและความถี่การทำงาน - ดูพิกัดไฟ (Voltage/Current) และชนิดโหลด (AC/DC) ว่าจะใช้กับวงจรคอนโทรล 24VDC หรือ 220VAC - เลือกแบบมีทั้ง NO และ NC (หลายรุ่นให้ 1NO+1NC) จะยืดหยุ่นตอนเดินวงจร - ดูระดับ IP (กันฝุ่น/กันน้ำ) ถ้าอยู่หน้างานมีน้ำมัน น้ำ หรือฝุ่น ควรเลือก IP สูง - ดูความทนทานเชิงกล (mechanical life) โดยเฉพาะงานสายพานที่ชนถี่ ตัวอย่างการต่อใช้งานใน CONTROL CIRCUIT ที่ผมใช้บ่อย: - ต่อ NC อนุกรมกับคอยล์คอนแทคเตอร์/รีเลย์ เพื่อให้ชนตำแหน่งแล้วตัดคอยล์ หยุดมอเตอร์ทันที - ใช้ NO เป็นสัญญาณอินพุตเข้าตู้คอนโทรล/PLC เพื่อบอกว่า “ถึงตำแหน่งแล้ว” แล้วค่อยให้โปรแกรมสั่งขั้นตอนถัดไป ทริกก่อนติดตั้ง: ใช้มัลติมิเตอร์เช็คหน้าสัมผัส NO/NC ก่อนทุกครั้ง (เพราะบางรุ่นมีสัญลักษณ์ที่ตัวสวิตช์หรือที่ขั้ว NC/NO) แล้วค่อยกำหนดสายให้ตรงแบบในแบบวงจร จะช่วยลดปัญหาเดินสายผิดและแก้หน้างานนานๆ
