หอยเม่นตัวจริง

ตอนแรกเราเองก็เคยเผลอเรียกผิดเหมือนกัน เจออะไรกลมๆ สีดำๆ ก็คิดว่า “หอยเม่น” ไปหมด (แถมเจ้าลูกสุนัขเยอรมันเชพเพิร์ดที่บ้านยังทำหน้างงๆ เหมือนกัน) เลยลองมานั่งหาคำตอบจริงจังว่า “หอยเม่นมีตาไหม” เพราะถ้ามีตา น่าจะช่วยให้มันหลบคนหรือหลบศัตรูได้ดีขึ้นใช่ไหม คำตอบคือ: หอยเม่น “ไม่มีตา” แบบเป็นลูกตาเหมือนปลา/แมว/หมา แต่ไม่ได้แปลว่ามันมองไม่เห็นอะไรเลยนะ สิ่งที่น่าสนใจคือหอยเม่นรับรู้แสงและเงาได้ทั้งตัว โดยมีเซลล์รับแสงกระจายอยู่ตามผิวหนังและบริเวณรอบๆ หนาม ทำให้มัน “รับรู้ทิศทางของแสง” ได้ เช่น รู้ว่าเงามืดอยู่ทางไหน หรือแสงสว่างมาจากทางไหน แล้วค่อยๆ เคลื่อนตัวไปหลบในซอกหิน ถ้าอยากลองสังเกตแบบง่ายๆ (แบบที่เราทำเองเวลายืนดูตามโขดหิน/ตู้เลี้ยง) ลองทำแบบนี้: 1) ใช้เงามือบังแสง: ถ้าหอยเม่นอยู่ในที่มีแสงคงที่ ลองบังแสงให้เกิดเงาทาบลงไปใกล้ๆ ตัวมัน บางตัวจะค่อยๆ ขยับหนามหรือค่อยๆ เคลื่อนตัวเหมือน “ตอบสนองต่อเงา” 2) สังเกตการหันหนาม: เวลาโดนรบกวน หอยเม่นมักหันหนามไปทางสิ่งที่สัมผัสหรือเงาที่เปลี่ยน ซึ่งเป็นการป้องกันตัวมากกว่าการ “มองเห็น” 3) ดูทิศทางการเคลื่อนที่: หอยเม่นใช้ท่อเท้า (tube feet) ในการยึดเกาะและเคลื่อนที่ การเลือกไปทางมืด/ซอกหลืบเป็นพฤติกรรมที่สัมพันธ์กับการรับแสงแบบกระจาย หลายคนเข้าใจว่าต้องมี “ตา” ถึงจะรับรู้ได้ แต่ของหอยเม่นมันเป็นอีกระบบหนึ่ง คือรับแสงได้ทั่วตัว ไม่ได้เห็นเป็นภาพชัดๆ แบบเรา ดังนั้นถ้าถามว่า “หอยเม่นมีตาไหม” ให้ตอบสั้นๆ ได้ว่า ไม่มีลูกตา แต่รับแสงได้ ข้อควรระวังนิดนึง: ถ้าเจอหอยเม่นตัวจริงตามทะเล อย่าไปจับหรือเผลอเหยียบ เพราะหนามทิ่มเจ็บมาก และบางชนิดอาจมีพิษอ่อนๆ ได้ ถ้าไปกับสัตว์เลี้ยง (โดยเฉพาะลูกสุนัขที่ชอบดมชอบเล่น) ควรอุ้มออกห่างทันที เพราะมันไม่รู้ว่าอะไรอันตรายเหมือนเราค่ะ