สมาคมคนตาบอด ทักท้วงหัวหน้าพรรคประชาชน
สมาคมคนตาบอดแห่งประเทศไทย กังวลท่าทีของ "หัวหน้าพรรคประชาชน" ที่ใช้ถ้อยคำเกี่ยวกับความพิการ “หูหนวก” และ “ตาบอด” เพื่อเปรียบเปรยเชิงลบในเวทีสาธารณะ โดยออกแถลงการณ์วันที่ 15 ส.ค.68 ใจความดังนี้
---
สมาคมคนตาบอดแห่งประเทศไทย มีความห่วงกังวลต่อการใช้ถ้อยคำของหัวหน้าพรรคประชาชน และผู้นำฝ่ายค้าน ซึ่งปรากฏในการอภิปรายร่างพระราชบัญญัติงบประมาณรายจ่ายประจำปี พ.ศ. 2569 เมื่อวันที่ 13 สิงหาคม พ.ศ. 2568
โดยได้ใช้ถ้อยคำว่า “กระบวนการที่หูหนวกตาบอด ขาดเข็มทิศ ไร้แผนที่” โดยอธิบายว่า “หูหนวก” หมายถึงฝ่ายบริหารไม่ฟังเสียงสภาฯ และ “ตาบอด” หมายถึงการจัดสรรงบประมาณขาดความโปร่งใส ซึ่งเป็นการนำความพิการมาใช้เปรียบเปรยในเชิงลบ
แม้บุคคลดังกล่าวอาจมิได้มีเจตนามุ่งร้ายต่อคนพิการ แต่การนำคำที่ใช้บรรยายความพิการมาใช้ในเชิงเปรียบเทียบเชิงลบอาจก่อให้เกิดภาพจำและทัศนคติที่ไม่ถูกต้องต่อคนพิการ เป็นการสร้างบรรยากาศทางสังคมที่ก่อให้เกิดอคติ ซึ่งอาจจะเข้าข่ายเป็นการเลือกปฏิบัติทางทัศนคติ” (attitudinal discrimination) โดยเฉพาะการใช้คำว่า “หูหนวก” และ “ตาบอด” ในความหมายว่า “ไม่ฟัง” หรือ “ไม่โปร่งใส” ถือว่าเป็นการผูกโยงความพิการกับคุณลักษณะเชิงลบทางศีลธรรมและความสามารถ ซึ่งเป็นรูปแบบของการตีตรา (stereotyping)
และไม่สอดคล้องกับรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พ.ศ. 2560 มาตรา 4 และมาตรา 27 วรรคสาม พระราชบัญญัติส่งเสริมและพัฒนาคุณภาพชีวิตคนพิการ พ.ศ. 2550 และที่แก้ไขเพิ่มเติม มาตรา 4 และ 15 และอนุสัญญาว่าด้วยสิทธิคนพิการ (CRPD) ข้อ 5 และข้อ 8 ที่ประเทศไทยเป็นภาคี
สมาคมฯ จึงขอเสนอแนะให้บุคคลสาธารณะ โดยเฉพาะผู้ดำรงตำแหน่งทางการเมือง
1. ขอให้ผู้ที่ใช้ถ้อยคำดังกล่าวพิจารณาชี้แจงและแสดงความเข้าใจถึงผลกระทบที่อาจเกิดขึ้นต่อความพิการ
2. ขอให้สภาผู้แทนราษฎรจัดให้มีแนวทางและคู่มือการใช้ภาษาที่เคารพสิทธิความแตกต่างหลากหลายของบุคคล เพื่อเป็นมาตรฐานในเวทีรัฐสภา
3. ขอเชิญชวนสื่อมวลชนและบุคคลสาธารณะร่วมกันส่ง เสริมการใช้ถ้อยคำที่ไม่เลือกปฏิบัติและไม่สร้างภาพจำเชิงลบต่อคนพิการ
คนหูหนวกและคนตาบอดมิใช่สัญลักษณ์ของการไร้ความสามารถ แต่เป็นบุคคลที่มีศักยภาพ สามารถเรียนรู้ ทำงาน และสร้างคุณค่าต่อสังคมได้เท่าเทียมกับทุกคน การใช้ความพิการเปรียบเปรยในความหมายเชิงลบไม่เพียงทำให้สังคมเข้าใจผิด แต่ยังอาจเป็นการละเมิดศักดิ์ศรีของบุคคล
สมาคมคนตาบอดแห่งประเทศไทยขอยืนยันว่า การสร้างสังคมที่เคารพความหลากหลายและศักดิ์ศรีความเป็นมนุษย์ ต้องเริ่มต้นจากการสื่อสารที่ไม่เลือกปฏิบัติ เพราะ “คำพูด” มีพลังในการกำหนดทัศนคติและค่านิยมของสังคม และขอเชิญชวนทุกภาคส่วน รวมถึงผู้แทนราษฎร หน่วยงานของรัฐ ภาคเอกชน สื่อมวลชน และประชาชนทั่วไป ใช้ภาษาอย่างสร้างสรรค์ เคารพศักดิ์ศรีของทุกคน และหลีกเลี่ยงการส ื่อสารสาธารณะที่ก่อให้เกิดการตีตราหรือเลือกปฏิบัติ
การใช้ถ้อยคำเกี่ยวกับความพิการในเชิงเปรียบเทียบเชิงลบ ไม่เพียงแต่ส่งผลกระทบต่อภาพลักษณ์และทัศนคติของคนพิการในสังคมเท่านั้น แต่ยังอาจละเมิดสิทธิขั้นพื้นฐานตามกรอบกฎหมายทั้งในระดับชาติและนานาชาติ เช่น รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พ.ศ. 2560 รวมถึงพระราชบัญญัติส่งเสริมและพัฒนาคุณภาพชีวิตคนพิการ พ.ศ. 2550 และอนุสัญญาว่าด้วยสิทธิคนพิการ (CRPD) ที่ประเทศไทยให้สัตยาบันไว้แล้ว การเลือกใช้ถ้อยคำเช่น "หูหนวก" และ "ตาบอด" เพื่ออธิบายถึงความไม่โปร่งใสหรือไม่ฟังเสียงคนอื่นในบริบททางการเมือง ถือเป็นการเชื่อมโยงความพิการกับลักษณะเชิงลบทางศีลธรรมและความสามารถ ซึ่งทำให้เกิดการตีตรา (stereotyping) และนำไปสู่การเลือกปฏิบัติทางทัศนคติ (attitudinal discrimination) ซึ่งส่งผลเสียต่อการบูรณาการและยอมรับคนพิการในสังคม สมาคมคนตาบอดแห่งประเทศไทยจึงเน้นย้ำความสำคัญของการสื่อสารที่เคารพสิทธิและศักดิ์ศรีของคนทุกกลุ่ม โดยเฉพาะในเวทีการเมืองและสื่อมวลชนที่มีอิทธิพลสูงต่อการสร้างค่านิยมในสังคม อีกทั้งยังเรียกร้องให้มีคู่มือแนวทางการใช้ภาษาที่เป็นมาตรฐานและเหมาะสมสำหรับผู้แทนราษฎร เพื่อส่งเสริมการใช้ภาษาอย่างสร้างสรรค์และไม่สร้างอคติ ตลอดจนลดความรุนแรงของการตีตราและแบ่งแยก ทั้งนี้ คนพิการไม่ใช่อุปมาของความด้อยหรือความไร้ความสามารถ แต่เป็นบุคคลที่มีศักยภาพ สามารถเรียนรู้ และสร้างคุณค่าทางสังคมได้เทียบเท่าคนทั่วไป การสร้างสังคมที่เปิดกว้างและให้ความเคารพความแตกต่าง จึงต้องเริ่มต้นจากการใช้ถ้อยคำและภาษาที่ไม่เลือกปฏิบัติ เป็นการปูพื้นฐานที่สำคัญสำหรับการลดอคติและส่งเสริมความเท่าเทียมในทุกภาคส่วนของสังคม
อ้อ แบบนี้เขาไม่เจตนาหรอกค่ะ เราก็เผลอใช้บ่อย ต้องขออภัย แค่ต้องการเปรียบเทียบให้คน ที่มีอวัยวะสมบูรณ์ แต่กลับทำ เหมือนบกพร่อง ให้เขาได้รู้จัก สำนึกบ้าง แต่สื่อก็ใช้กันเยอะนะ ทั้งใน สื่อสิ่งพิมพ์, หนัง, ละคร ทำใมไม่เห็นออกมาต่อว่าเลย ซึ่งคุณก็คงเข้าใจดีว่า ไม่ใช่การ ด้อยค่าค นหูหนวก ตาบอด แต่พอเป็นเท้ง โดนต่อว่าทันที ปกติเราก็ไม่ได้ชอบเท้ง แต่พอเห็น ช่วงนี้โดนทุกดอก ชักสงสารละ เดี๋ยวเขาคงออกมาขอโทษ เขาไม่ตั้งใจหรอกค่ะ