จีนคุมเข้มแร่หายาก-แบตลิเธียม
รัฐบาลจีนประกาศขยายมาตรการควบคุมการส่งออกแร่หายากอย่างครอบคลุมเมื่อวันพฤหัสบดี โดยเพิ่มธาตุใหม่ 5 ชนิด ได้แก่ โฮลเมียม, เออร์เบียม, ทูเลียม, ยูโรเปียม และอิตเทอร์เบียม รวมถึงแม่เหล็กและวัสดุที่เกี่ยวข้อง เข้าในบัญชีควบคุม ส่งผลให้มีธาตุหายากที่ถูกจำกัดการส่งออกแล้ว 12 จากทั้งหมด 17 ชนิด โดยมาตรการนี้จะเริ่มมีผลบังคับใช้ตั้งแต่วันที่ 8 พฤศจิกายน
นอ กจากการควบคุมตัวแร่ จีนยังขยายข้อจำกัดไปยังเทคโนโลยีการผลิต เช่น การทำเหมือง การหลอม การแปรรูป และการผลิตแม่เหล็ก โดยกำหนดให้ผู้ส่งออกต้องขอใบอนุญาตก่อนนำออกนอกประเทศ ข้อกำหนดนี้ครอบคลุมถึงบริษัทต่างชาติที่ใช้เทคโนโลยีจีนหรือจัดหาวัตถุดิบจากจีนในการผลิต ซึ่งข้อจำกัดเหล่านี้มีผลบังคับใช้ทันที
ในวันเดียวกัน กระทรวงพาณิชย์ยังประกาศควบคุมการส่งออกแบตเตอรี่ลิเธียม วัสดุแอโนดกราไฟต์สังเคราะห์ และอุปกรณ์ที่ใช้ในการผลิต เพื่อรักษาความได้เปรียบของจีนในอุตสาหกรรมรถยนต์ไฟฟ้า โดยมาตรการชุดนี้จะมีผลตั้งแต่วันที่ 8 พฤศจิกายนเช่นกัน
กระทรวงพาณิชย์จีนระบุว่า มาตรการทั้งหมดมีเป้าหมายเพื่อ “ปกป้องความมั่นคงและผลประโยชน์แห่งชาติ” โดยจะปฏิเสธใบอนุญาตที่เกี่ยวข้องกับการใช้ในทางทหารห รือบริษัทด้านกลาโหมโดยหลักการ ส่วนการใช้งานในด้านเซมิคอนดักเตอร์ ชิปความจำ และปัญญาประดิษฐ์ที่อาจเกี่ยวข้องกับการทหาร จะพิจารณาเป็นรายกรณี
จีนเป็นผู้ผลิตและแปรรูปแร่หายากมากกว่า 90% ของโลก ซึ่งเป็นวัสดุสำคัญในสินค้าอิเล็กทรอนิกส์ เครื่องบินรบ ไปจนถึงเรดาร์ทางทหาร มาตรการควบคุมล่าสุดจึงถูกมองว่าเป็นการยกระดับอำนาจต่อรองของจีนในเวทีการค้าโลก โดยเฉพาะก่อนการประชุมระหว่างประธานาธิบดีสี จิ้นผิง และโดนัลด์ ทรัมป์ ที่จะมีขึ้นในเวที APEC ที่เกาหลีใต้ปลายเดือนนี้
จีนถือครองบทบาทสำคัญในการผลิตและแปรรูปแร่หายากกว่า 90% ของโลก ซึ่งแร่หายากเหล่านี้เป็นส่วนประกอบหลักในเทคโนโลยีสมัยใหม่ทั้งในด้านอิเล็กทรอนิกส์ เครื่องบินรบ และอุปกรณ์ทางทหาร นอกจากแร่ที่ถูกควบคุมก่อนหน้านี้แล้ว จีนยังขยายรายการธาตุหายากที่ต้องมีใบอนุญาตในการส่งออกเพิ่มอีก 5 ชนิด ได้แก่ โฮลเมียม (Holmium), เออร์เบียม (Erbium), ทูเลียม (Thulium), ยูโรเปียม (Europium) และอิตเทอร์เบียม (Ytterbium) รวมไปถึงแม่เหล็กและวัสดุที่เกี่ยวข้อง ซึ่งถูกนำมาใช้ในแม่เหล็กถาวรที่มีบทบาทสำคัญในเทคโนโลยียานยนต์ไฟฟ้าและอุปกรณ์อิเล็กทรอนิกส์ต่าง ๆ นอกจากนี้ จีนยังดำเนินการกำกับดูแลอย่างเข้มงวดในกระบวนการผลิต เช่น การทำเหมือง การหลอม การแปรรูป และการผลิตแม่เหล็กถาวร โดยผู้ส่งออกจะต้องยื่นขอใบอนุญาตก่อนส่งออก การขยายข้อจำกัดครั้งนี้ยังครอบคลุมบริษัทต่างชาติที่ใช้เทคโนโลยีจีนหรือสั่งซื้อวัตถุดิบจากจีนในการผลิต เพื่อรักษาส่วนแบ่งและความได้เปรียบทางการตลาดของจีนในอุตสาหกรรมเหล่านี้ อีกประเด็นสำคัญคือการควบคุมการส่งออกแบตเตอรี่ลิเธียม วัสดุแอโนดกราไฟท์สังเคราะห์ ขณะที่แบตเตอรี่ลิเธียมถือเป็นหัวใจของเทคโนโลยีรถยนต์ไฟฟ้าที่กำลังเติบโตอย่างรวดเร็วในระดับโลก ความเข้มงวดนี้ช่วยเสริมสร้างความมั่นคงในซัพพลายเชนและผลักดันให้จีนยังคงเป็นผู้นำในตลาดยานยนต์ไฟฟ้า กระทรวงพาณิชย์จีนชี้ว่า มาตรการควบคุมทั้งหมดนี้มีเป้าหมายหลักเพื่อปกป้องความมั่นคงและผลประโยชน์ของชาติ โดยเฉพาะการปฏิเสธใบอนุญาตในกรณีการใช้งานทางทหารและบริษัทกลาโหม เพื่อป้องกันเทคโนโลยีสำคัญไหลไปสู่คู่แข่ง ส่วนการใช้งานที่เกี่ยวข้องกับเซมิคอนดักเตอร์ ชิปความจำ และปัญญาประดิษฐ์จะได้รับการพิจารณาอย่างรอบคอบเป็นรายกรณี ทางฝั่งโลก การควบคุมแร่หายากและเทคโนโลยีสมัยใหม่ของจีนถูกจับตามองอย่างใกล้ชิด เนื่องจากมีผลกระทบถึงห่วงโซ่อุปทานระดับโลกและเกมการค้าระหว่างจีนและสหรัฐฯ โดยเฉพาะก่อนการประชุม APEC ที่จะมีขึ้นในเกาหลีใต้ในปลายเดือนพฤศจิกายนนี้ ซึ่งเป็นโอกาสให้ผู้นำทั้งสองประเทศหารือประเด็นความสัมพันธ์ทางเศรษฐกิจและเทคโนโลยีโลก ผู้ผลิตและนักลงทุนในภาคอุตสาหกรรมรถยนต์ไฟฟ้าและอุปกรณ์อิเล็กทรอนิกส์ควรเฝ้าติดตามสถานการณ์และปรับกลยุทธ์เพื่อรับมือกับข้อจำกัดใหม่ในซัพพลายเชนที่จะเกิดขึ้น นอกจากนี้ การเพิ่มความหลากหลายในการจัดหาวัตถุดิบและพัฒนาเทคโนโลยีทางเลือกจะช่วยลดความเสี่ยงจากการพึ่งพิงแร่หายากและแบตเตอรี่ที่จีนควบคุมอย่างเข้มงวดในอนาคต
