ผ่าจัดซื้อ ATK ‘รพ.จะนะ’ เดือนเดียว 4 สัญญา 7.8 ล้าน พบวิธี ‘เฉพาะเจาะจง’ เคาะราคาเป๊ะ 1.99 ล้าน 3 ครั้งติด ตั้งข้อสังเกตทำสัญญา ‘ก่อน’ ประกาศผล?
ตรวจสอบการใช้งบประมาณ รพ.จะนะ ช่วงโควิดระบาด พบพิรุธจัดซื้อชุดตรวจ ATK โดยวิธี “เฉพาะเจาะจง” จากเอกชนรายเดียว 4 ครั้งรวด ในเวลาไม่ถึง 1 เดือน รวมวงเงินกว่า 7.8 ล้านบาท พบตัวเลข “มหัศจรรย์” 1,999,850 บาท โผล่ซ้ำ 3 สัญญา ตั้งข้อสังเกตอาจมีการทำสัญญาก่อนประกาศผู้ชนะ
จากการตรวจสอบข้อมูลการจัดซื้อจัดจ้างของ โรงพยาบาลจะนะ จังหวัดสงขลา ภายใต้การบริหารของ นายสุภัทร ฮาสุวรรณกิจ ผู้อำนวยการโรงพยาบาล (ปฏิบัติราชการแทนผู้ว่าราชการจังหวัดสงขลา) ในช่วงวันที่ 30 พฤศจิกายน - 22 ธันวาคม 2564 ซึ่งเป็นช่วงที่มีการแพร่ระบาดของเชื้อไวรัสโควิด-19
พบข้อมูลที่น่าสนใจในการออกประกาศผู้ชนะการเสนอราคา จัดซื้อชุดตรวจ Rapid Test หรือ ATK “โดยวิธีเฉพาะเจาะจง” จากเอกชนรายเดิม คือ บริษัท นำวิวัฒน์การช่าง (1992) จำกัด รวมทั้งสิ้น 4 ครั้ง จำนวนรวม 34,159 ชุด คิดเป็นเม็ดเงินงบประมาณ 7,856,570 บาท
สิ่งที่น่าจับตามองคือ รูปแบบการจัดซื้อที่มีลักษณะซอยสัญญา และวงเงินที่ “เท่ากันเป๊ะ” ใน 3 ครั้งแรก ดังรายละเอียดต่อไปนี้:
เจาะไส้ใน 4 สัญญา ถี่-ยิบ ใน 23 วัน
- 30 พ.ย. 2564: จัดซื้อ 8,695 ชุด วงเงิน 1,999,850 บา ท
- 7 ธ.ค. 2564: จัดซื้อ 8,695 ชุด วงเงิน 1,999,850 บาท
- 22 ธ.ค. 2564 (สัญญาที่ 1): จัดซื้อ 8,695 ชุด วงเงิน 1,999,850 บาท
- 22 ธ.ค. 2564 (สัญญาที่ 2): จัดซื้อ 8,074 ชุด วงเงิน 1,857,020 บาท
ข้อสังเกตสำคัญ: ตัวเลข 1.99 ล้าน และไทม์ไลน์ที่ "สวนทาง"?
จากการตรวจสอบเอกสารประกาศดังกล่าว พบข้อสังเกตสำคัญ 2 ประการที่นำไปสู่คำถามเรื่องความโปร่งใสในกระบวนการจัดซื้อ:
ตัวเลขอาถรรพ์ 1,999,850 บาท: ในการจัดซื้อ 3 ครั้งแรก วงเงินหยุดอยู่ที่ตัวเลขเดียวกันพอดี คือ 1,999,850 บาท ซึ่งตัวเลขนี้ “ต่ำกว่า 2 ล้านบาท” เพียง 150 บาทเท่านั้น (เกณฑ์ 2 ล้านบาท มักเป็นเส้นแบ่งอำนาจการอนุมัติหรือวิธีการจัดซื้อในระเบียบพัสดุฯ) ทำให้เกิดคำถามว่าเป็นการตั้งใจซอยสัญญาเพื่อให้วงเงินไม่เกินอำนาจอนุมัติ หรือเพื่อเลี่ยงการตรวจสอบที่เข้มข้นกว่าหรือไม่?
ทำสัญญาก่อนประกา ศผู้ชนะ?: มีข้อสังเกตว่า ในการจัดซื้อ 4 ครั้งนี้ มีถึง 3 ครั้ง ที่กระบวนการส่อว่าอาจมีการ “ทำสัญญาจัดซื้อก่อน” แล้วจึงค่อย “ออกประกาศผู้ชนะตามหลัง” ส่วนอีก 1 ครั้งเป็นการประกาศผู้ชนะในวันเดียวกับวันที่ทำสัญญา
การดำเนินการดังกล่าว แม้จะอ้างเหตุผลเรื่องความจำเป็นเร่งด่วนในช่วงสถานการณ์โควิด แต่การเลือกร้านเดิม วิธีการเดิม และวงเงินที่ปริ่มเพดานซ้ำๆ ย่อมหนีไม่พ้นการถูกตั้งคำถามจากสังคมถึงธรรมาภิบาลในการบริหารงบประมาณแผ่นดิน
----
นอกจานี้ในช่วงเดือนมีนาคม 2565 รพ.จะนะ ยังคงเดินหน้าจัดซื้อวัสดุการแพทย์ (ชุดตรวจ Standard Q) จากบริษัท นำวิวัฒน์การช่าง (1992) จำกัด โดยวิธี “เฉพาะเจาะจง” อีก 2 ครั้ง ติดต่อกันเพียงข้ามวัน
- 2 มี.ค. 2565: ซื้อชุดตรวจ Standard Q จำนวน 3,000 ชุด วงเงิน 450,000 บาท (ประกาศผู้ชนะและทำสัญญาในวันเดียวกัน)
- 3 มี.ค. 2565: ซื้อชุดตรวจ Standard Q จำนวน 2,000 ชุด วงเงิน 300,000 บาท (ประกาศผู้ชนะและทำสัญญาในวันเดียวกัน)
น่าสังเกตว่า เหตุใดจึงต้องแบ่งการจัดซื้อเป็น 2 วันติดต่อกัน แทนที่จะรวมเป็นสัญญาเดียวเพื่อความคุ้มค่าหรืออำนาจต่อรองที่มากขึ้น?
ย้อนรอย ‘จ้างซ่อม’ ผูกปิ่นโตยาวนานตั้งแต่ปี 62
ไม่เพียงแค่ชุดตรวจโควิด พบว่าบริษัทดังกล่าวเป็น “ขาประจำ” ในงานจ้างซ่อมครุภัณฑ์การแพทย์ของโรงพยาบาลมาอย่างต่อเนื่อง โดยใช้วิธีเฉพาะเจาะจงและทำสัญญาในวันเดียวกับประกาศผู้ชนะทุกครั้ง:
- 24 มิ.ย. 2562: จ้างซ่อมครุภัณฑ์วิทย์ฯ (9,763.75 บาท)
- 3 ก.พ. 2563: จ้างซ่อมเครื่องนึ่งฆ่าเชื้อฯ (27,306.40 บาท)
- 1 พ.ย. 2564: จ้างซ่อมครุภัณฑ์การแพทย์ (23,069 บาท)
จากประสบการณ์การติดตามเรื่องการจัดซื้อจัดจ้างในภาครัฐ การจัดซื้อโดยวิธีเฉพาะเจาะจง ในช่วงสถานการณ์โควิด-19 นั้น มักทำให้เกิดข้อกังขาเรื่องความโปร่งใสและธรรมาภิบาล อาทิ เหตุการณ์ที่เกิดขึ้นในโรงพยาบาลจะนะนี้ ที่จัดซื้อชุดตรวจ ATK กับบริษัท นำวิวัฒน์การช่าง (1992) จำกัด หลายครั้งในเวลาอันสั้น และราคาที่ออกมานั้นแทบไม่เปลี่ยนแปลงเลยในรอบ 3 สัญญาแรก ซึ่งเป็นเรื่องที่ควรตั้งคำถามว่ามีการตั้งใจแบ่งงบประมาณเพื่อหลบเลี่ยงขั้นตอนการอนุมัติหรือไม่ เช่นเดียวกับการทำสัญญาก่อนประกาศผลที่อาจกระทบต่อความโปร่งใสในการจัดซื้อ การที่ราคาซื้อชุดตรวจ ATK อยู่ที่ 1,999,850 บาท ซึ่งต่ำกว่าเกณฑ์ 2 ล้านบาท เพียงเล็กน้อย อาจสร้างแรงจูงใจให้องค์กรสามารถลดขั้นตอนการตรวจสอบได้ เพราะเกณฑ์นี้มักเป็นเส้นแบ่งการอนุมัติและวิธีการจัดซื้อในระเบียบฯ นอกจากนี้ เหตุการณ์การซื้อวัสดุการแพทย์ต่อเนื่องในเดือนมีนาคม 2565 โดยแบ่งสัญญาเป็นสองวันติดต่อกัน แม้ว่าปริมาณชุดตรวจจะรวมกันได้เป็นจำนวนมาก มีผลต่อการต่อรองราคาและความคุ้มค่าของงบประมาณ สิ่งเหล่านี้ควรได้รับการทำความเข้าใจและตรวจสอบอย่างตรงไปตรงมา จากประสบการณ์ส่วนตัวที่เคยทำงานในส่วนของการเงินและตรวจสอบภายในของหน่วยงานรัฐ การทำสัญญาก่อนประกาศผู้ชนะเป็นสิ่งที่น่าสงสัยสูง และอาจทำให้เกิดความเสียหายแก่ภาครัฐหากไม่มีการติดตามและควบคุมอย่างเคร่งครัด ผมแนะนำให้มีการปรับปรุงกระบวนการประกวดราคาและตรวจสอบย้อนหลังเพื่อป้องกันปัญหาเช่นนี้ในอนาคต รวมทั้งส่งเสริมความโปร่งใสด้วยการเปิดเผยข้อมูลการจัดซื้อในช่องทางที่เข้าถึงง่ายเพื่อสร้างความเชื่อมั่นให้กับสาธารณชน ดังนั้น เรื่องนี้จึงไม่เพียงแค่เป็นเคสตรวจสอบการใช้งบประมาณในช่วงโควิด แต่ยังสะท้อนถึงความจำเป็นในการยกระดับธรรมาภิบาลและระบบติดตามตรวจสอบการจัดซื้อจัดจ้างของภาครัฐโดยรวม เพื่อให้เกิดความคุ้มค่าและความโปร่งใสสูงสุดแก่ประชาชนผู้เสียภาษี
